Η πολιτική των pass και οι μεγάλοι κίνδυνοι

Εκτός αν προλάβει η κυβέρνηση και νομοθετήσει εγκαίρως ένα Easter pass, για να μπορέσουν οι ετεροδημότες να μεταβούν χωρίς γκρίνια στις εκλογικές τους περιφέρειες…

Ο ΣΥΡΙΖΑ κυβερνούσε με επιδόματα, τα οποία καταδίκαζε – αλλά σχεδόν πάντοτε ψήφιζε – η Νέα Δημοκρατία. Λογικό – στη χώρα μας, όλα τα «φιλολαϊκά» μέτρα υιοθετούνται περίπου υποχρεωτικά από την αντιπολίτευση, προκειμένου να μην θιγεί το συναίσθημα της εκλογικής πελατείας. Τώρα, η ΝΔ εφαρμόζει μια χαρά την επιδοματική πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ – και προσπαθεί μάλιστα να πείσει ότι είναι και οικονομικά σωστή – ενώ η αξιωματική αντιπολίτευση , κλασικά, υποστηρίζει ότι πρόκειται για ημίμετρα. Κοινώς, δώσε κι άλλα – για την ακρίβεια, εμείς θα δίναμε περισσότερα και να το θυμάστε όταν θα φτάσετε στην κάλπη.

Τι λένε τα στελέχη της ΝΔ; Ότι το market pass, που θα εφαρμοστεί από τον Φεβρουάριο, θα μηδενίσει την επίπτωση του πληθωρισμού. Στην οικονομία; Όχι, βέβαια – στην τσέπη εκείνων των οκτώ στους δέκα που πληρούν τα κριτήρια για να λάβουν το σχετικό επίδομα. Είναι αλήθεια αυτό; Σε έναν βαθμό, ναι – ο μεν πληθωρισμός θα παραμείνει στο ύψος του, δηλαδή οι τιμές δεν θα πέσουν, αλλά οι ψηφοφόροι θα παίρνουν πίσω ένα μέρος των δαπανών για τρόφιμα, με χρήματα που θα προέρχονται από την έκτακτη φορολόγηση των διυλιστηρίων. Επομένως, τα χρήματα δεν βγαίνουν από τον προϋπολογισμό, άρα δεν πληρώνει ο φορολογούμενος, οπότε όλα μοιάζουν καλώς καμωμένα.

Πρώτον, το πιθανότερο είναι ότι θα συμβεί ό,τι συνέβη και με τα επιτόκια των στεγαστικών δανείων, τα τελευταία χρόνια τη δεκαετίας του ’90: ξαφνικά, τα στεγαστικά έγιναν πολύ φθηνότερα σε σχέση με ελάχιστα χρόνια πριν, με αποτέλεσμα να κυριαρχήσει το σλόγκαν «με το νοίκι παίρνεις σπίτι». Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Οι κατασκευαστές αύξησαν τις τιμές των ακινήτων – και ουσιαστικά ενθυλάκωσαν το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης των επιτοκίων. Γιατί δεν θα συμβεί το ίδιο και τώρα με τα τρόφιμα – ειδικά μάλιστα αφού δεν μιλάμε για κάποια χιλιάρικα, αλλά για λεπτά του ευρώ;

Με το καλάθι του νοικοκυριού, η κυβέρνηση προσπάθησε – και σε μεγάλο βαθμό πέτυχε – να αναζωογονήσει τον ανταγωνισμό, τόσο μεταξύ των σούπερ μάρκετ, όσο και μεταξύ των εταιρειών τροφίμων. Πώς θα συνεχιστεί αυτό, από την στιγμή που οκτώ στους δέκα πολίτες θα παίρνουν κάποιας μορφής «αποζημίωση πληθωρισμού»; Γιατί οι εταιρείες να συνεχίσουν να συμπιέζουν τα κόστη τους, από την στιγμή που θα γνωρίζουν ότι οι καταναλωτές έχουν βρει από μηχανής θεό – επομένως, μειώνονται οι πιθανότητες να έχουν μειωμένες πωλήσεις αν αυξήσουν κάπως τις τιμές τους;

Αλλά ακόμα και αυτό να μην συμβεί – που θα συμβεί, μιας και είναι νόμος της αγοράς – ο πληθωρισμός δεν πρόκειται να μειωθεί με τέτοιες κινήσεις, τη στιγμή μάλιστα που δεν πρόκειται για μέτρα που αφορούν τους αποδεδειγμένα ευάλωτους, αλλά σχεδόν το σύνολο των πολιτών. Το αντίθετο – με την πολιτική αυτή μπαίνουν κι άλλα ξύλα στη φωτιά, από την στιγμή μάλιστα που πρακτικά το μέτρο δεν αφορά τους αποδεδειγμένα ευάλωτους, αλλά σχεδόν το σύνολο των πολιτών;

Στην πραγματικότητα, οι πραγματικά ευάλωτοι πολίτες θα έχουν την μικρότερη ωφέλεια από το market pass – κατά πάσα πιθανότητα θα έχουν και περαιτέρω απώλειες, που δεν θα είχαν αν εφαρμοζόταν μία πιο ορθολογική πολιτική μείωσης των φόρων και όχι του κόστους: Ναι μεν θα βλέπουν κάποια χρήματα στους λογαριασμούς τους, αλλά αυτά δεν θα φτάνουν για να ισοσκελίσουν την συνολική απώλεια που θα έχουν από την παραμονή του επιπέδου των τιμών σε υψηλά επίπεδα. Εν ολίγοις, θα κληθούν να πληρώσουν κάτι παραπάνω για να μπορέσουν να …ενισχυθούν στα ψώνια του σούπερ μάρκετ, σε όφελος εκείνων που δηλώνουν χαμηλα εισοδήματα ενώ έχουν υψηλά έσοδα.

Το χειρότερο είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν λίγο μετά από την ολοκλήρωση της αυξημένης εποπτείας – τη στιγμή που η χώρα παλεύει για την επάνοδο στην επενδυτική βαθμίδα. Τα μαθήματα των μνημονίων ξεχάστηκαν πολύ γρήγορα από τα δύο μεγαλύτερα κόμματα – και πολύ δύσκολα θα γίνει η οποιαδήποτε τέτοιου τύπου συζήτηση κατά την προεκλογική περίοδο, αφού τα κακά νέα αποδίδονται πάντοτε σε «εχθρούς του λαού». Όμως, οι κίνδυνοι είναι πολύ μεγάλοι, αν δεν αλλάξει συνολικά η κατάσταση με τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτό όμως είναι κάτι που δεν εξαρτάται ούτε στο ελάχιστο από την Ελλάδα και την πολιτική της ηγεσία. Μήπως λοιπόν θα έπρεπε να αρχίσουμε να συζητάμε;