Στρατευμένη εφευρετικότητα του Κράτους για την εγκαθίδρυση  «προσωρινού» ΚΥΤ Καρά Τεπέ υπεράνω ταφικών μνημείων, του Νίκου Χωριατέλλη

Στους δύσκολους αυτούς καιρούς, ενσκήπτει στον τόπο τούτο δυσοίωνο το φάσμα της Δυσνομίας, που κατά την Ησιόδεια Θεογονία, ήταν τέκνο της Έριδος, εγγονή της Νύχτας και δισέγγονη του Χάους, προμηνύοντας συμφορές. Με τις σκέψεις αυτές, προεχόντως ως πολίτης και όχι ως δικηγόρος, αναλογίζομαι το πολυσχιδές διακύβευμα της Αίτησης Ακύρωσης, που ο Δήμος Μυτιλήνης άσκησε ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, στοχεύοντας στο δικαστικό έλεγχο της συνταγματικότητας και την ακύρωση της υπ’ αριθμ. 549/14.9.2020 κοινής απόφασης των κ. Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Εσωτερικών και Μετανάστευσης και Ασύλου, με την οποίας χορηγήθηκε άδεια χωροθέτησης και κατασκευής, για την εγκατάσταση δομής προσωρινής υποδοχής, το γνωστό Κ.Υ.Τ. Καρά Τεπέ. Μιας δομής, που με άλλοθι την κήρυξη της Λέσβου σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, στήθηκε, μάλλον αβασάνιστα, εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Μυτιλήνης και του αστικού ιστού της πόλεως της Μυτιλήνης, εντός κατοικημένης περιοχής και πλησίον των πέριξ οικισμών, κατόπιν της άνευ ετέρου παραχώρησης του Πεδίου Βολής Μαυροβουνίου από το Ταμείο Εθνικής Άμυνας.

Την Αίτηση Ακύρωσης αυτή, η αξιότιμη Πρόεδρος του ΣτΕ με αίσθημα ευθύνης, εισήγε στην Ολομέλεια του Δικαστηρίου, επικαλούμενη την εξ΄αντικειμένου «σπουδαιότητα της», ορίζοντας δικάσιμο αρχικά την 5η Φεβρουαρίου και ήδη ένεκα των εκτάκτων ρυθμίσεων για την προστασία της δημόσιας υγείας από τις συνέπειες της πανδημίας, την προσεχή Παρασκευή 19η Μαρτίου 2021. Ενόψει αυτών, ειλικρινώς διερωτώμαι, με ποια αλληλουχία άφατων νοημάτων, δικαιολογείται το όλως ατυχές γεγονός ότι η ίδια η Δημοτική Αρχή, που απολύτως ευπροσώπως δια της Νομικής του Υπηρεσίας, άσκησε Αίτηση Ακύρωσης ενώπιον του Ανωτάτου Διοικητικού Δικαστηρίου της χώρας, έστω κατ΄ απαίτηση δημοτών-κατοίκων της περιοχής, δεν ανταποκρίθηκε στο μείζον κοινωνικό ενδιαφέρον της υπόθεσης αυτής, παραλείποντας να προσδώσει σ΄αυτήν την προσήκουσα δημοσιότητα.

Κατ΄αρχήν, αναφαίρετα τίθεται το ζήτημα αν με το άρθρο 16 παρ. 3 του ν. 4375/2016, χορηγήθηκε η δυνατότητα «παρέκκλισης» από ουσιαστικές διατάξεις όχι μόνο της πολεοδομικής αλλά και της λοιπής νομοθεσίας, προκειμένου να αντιμετωπισθούν οι επείγουσες ανάγκες μαζικής στέγασης των προσφύγων και μεταναστών, καθώς και αν οι παρεκκλίσεις αυτές αφορούν ή όχι και την τήρηση των διαδικαστικών εγγυήσεων που προβλέπονται από τις επιμέρους νομοθεσίες προστασίας του φυσικού, οικιστικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος.

Το αρ.96 του Ν.4485/2017, αναφέρεται σε «ευχερώς αποξηλούμενα έργα» και εγκαταστάσεις που έχουν «προσωρινό χαρακτήρα», αποτελούμενα από «μη μόνιμες κατασκευές», που δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για άλλο σκοπό και απομακρύνονται, όταν εκλείψει η ανάγκη εγκατάστασης. Στο μεταξύ, στην κατ΄επίφαση «Προσωρινή» Δομή του Καρά Τεπέ, καθημερινά και αδιάλειπτα ενεργείται μπροστά στα μάτια όλων μας, ένα πραγματικό «όργιο» οικοδομικής δραστηριότητας, με την εκτέλεση δομικών έργων, που ΚΑΘΕ ΑΛΛΟ ΠΑΡΑ ΠΡΟΣΩΡΙΝΑ αποδεικνύονται. Η επίδικη δομή, φέρεται να αποτελεί προσωρινή δομή υποδοχής και φιλοξενίας προσφύγων και μεταναστών, προοριζόμενης δυναμικότητας 8.000 ατόμων, εντός του οποίου προγραμματίζονται και εκτελούνται, εργασίες διαμόρφωσης χώρου – προσβάσεων – χώρων αναψυχής και κοινοχρήστων χώρων-Αποχέτευση ομβρίων υδάτων και αντιπλημμυρικά έργα-Ύδρευση-Εγκαταστάσεις Πυρασφάλειας σύμφωνα με τις Προδιαγραφές της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας- Ηλεκτρολογικές Εγκαταστάσεις και Οδοφωτισμός κ.α.

Ως προς το καίριο ζήτημα της μη υπαγωγής σε Περιβαλλοντική Αδειοδότηση του ΚΥΤ, που με αμεσότητα ανέδειξε το ΤΕΕ, το ΣτΕ καλείται τώρα να ελέγξει τη νομιμότητα σχετικής απόφασης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με την οποία εκ των υστέρων, μόλις το Νοέμβριο 2020, αυτοεξαιρέθηκε από την υποχρέωση τήρησης της διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης η εγκατάσταση της δομής αυτής, με την επίκληση της κήρυξης της Λέσβου σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης πολιτικής προστασίας.

Καθόσον, τίθεται ζήτημα δικαστικού ελέγχου μεταξύ άλλων επί φερομένων στην Αίτηση Ακύρωσης επεμβάσεων σε Προκαταρκτική Οριογραμμή Αιγιαλού, είναι όλως ενδεικτικό ότι η Κτηματική Υπηρεσία Λέσβου, τουλάχιστον ως τα τέλη Οκτωβρίου 2020, βεβαίωνε ότι  όχι μόνο δεν κλήθηκε να γνωμοδοτήσει σχετικώς, αλλά μάλιστα ότι δεν είχε καταστεί  δυνατόν να προσεγγίσει την περιγραφείσα περιοχή, για λόγους ασφαλείας.

• Επέμβαση σε κηρυγμένους αρχαιολογικούς χώρους:

Είναι γνωστό, ότι το γεωτεμάχιο όπου έχει εγκατασταθεί η δομή στον Καρά Τεπέ διαλαμβάνει κηρυγμένους αρχαιολογικούς χώρους και συνεπώς προστατεύεται από τις διατάξεις της αρχαιολογικής νομοθεσίας.

Επ΄αυτών ήδη η αρμόδια Εφορία Αρχαιοτήτων Λέσβου, επιβεβαιώνοντας το αρχαιολογικό ενδιαφέρον της περιοχής, καθώς και ότι έχουν εντοπιστεί και ανασκαφεί αρχαιότητες (συστάδες τάφων ελληνιστικών και ρωμαϊκών χρόνων της Βόρειας Νεκρόπολης της Μυτιλήνης) και τις ανασκαφικές δραστηριότητες που έλαβαν χώρα στο χώρο αυτόν, ανέφερε ότι είχε δοθεί εντολή άμεσης αυτοψίας από τη Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομίας του ΥΠ.ΠΟ.Α., η οποία εντούτοις μετατέθηκε χρονικά, με το αιτιολογικό  «του πολύ υψηλού ιικού φορτίου που καταγράφεται στη νέα δομή στον Καρά Τεπέ», η οποία θεωρήθηκε ότι ενείχε αυξημένους κινδύνους για τη μετάδοση του COVID 19 στους υπαλλήλους που θα πραγματοποιούσαν επιτόπια έρευνα.

• Εκ των υστέρων έγκριση μεταφοράς υλικού από «αρχαίο οικοδομικό υλικού», από την «αποδόμηση αρχαίων ταφικών μνημείων:

Μόλις το Δεκέμβριο 2020 η Τεχνική Υπηρεσία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, εν όψει εργασιών διαμόρφωσης της εισόδου της Δομής του Μαυροβουνίου, διαπίστωσε ότι υπήρχαν ορατές αρχαιότητες στην εν λόγω περιοχή. Στο πλαίσιο συνακόλουθης, αυτοψίας από κλιμάκιο της Εφορείας Αρχαιοτήτων στο πλαίσιο της οποίας διαπιστώθηκαν εκτεταμένες εργασίες αποχωμάτωσης, καθώς και εργασίες διαμόρφωσης και ισοπέδωσης. Ως προς τους λίθους κιβωτιόσχημων τάφων (ελληνιστικών και ρωμαϊκών τάφων), οι οποίοι είχαν ανασκαφεί από την πρώην Κ΄ΕΚΠΑ κατά τα έτη 1998-1999 εντός του ΚΥΤ και κατόπιν αιτήματος του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου περί μετακίνησης «αρχαίου οικοδομικού υλικού», προερχόμενου από την «αποδόμηση αρχαίων τάφων», η Εφορεία Αρχαιοτήτων δεν εξέφρασε την παραμικρή αντίρρηση για τη μεταφορά τους, σε άλλο σημείο.

Κατά τα λοιπά, από τα αναφερόμενα στην οικεία Αναφορά μετά από τη διενέργεια αυτοψίας, στις υπόλοιπες εκτάσεις του ΚΥΤ (πλην των ειδικώς αναφερομένων) δεν εντοπίστηκαν «επιφανειακές» αρχαιότητες.

• Διάσπαρτα αρχαιολογικά μέλη στο Βυθό:

Επιπροσθέτως, ο ενάλιος χώρος στη θέση Καρά Τεπέ έχει κηρυχθεί αρχαιολογικός από έτους 1999, επειδή στο βυθό της εντοπίστηκε πλήθος διάσπαρτων αρχιτεκτονικών μελών, υποδηλούντων τη χρήση της θαλάσσιας αυτής περιοχής ως λιμανιού φορτοεκφόρτωσης αρχιτεκτονικών μελών από το παρακείμενο λατομείο στη θέση Κακό Λαγκάδι. Εντούτοις, η Εφορεία Ενάλιων Αρχαιοτήτων ως Ειδική Περιφερειακή Αρχή του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, ως αρμόδια να γνωμοδοτεί αποκλειστικά για έργα, δραστηριότητες ή αιτήματα φορέων και ιδιωτών στον αιγιαλό, την παραλία και τη θάλασσα, κατέστησε απολύτως σαφές ότι τουλάχιστον έως τα τέλη του παρελθόντος έτους δεν έλαβε σχετικό αίτημα προς γνωμοδότηση για την ίδρυση του εν λόγω νέου ΚΥΤ, πόσο μάλλον κατάθεση τοπογραφικών διαγραμμάτων, περιγραφή των προβλεπομένων εργασιών κλπ και πολύ περισσότερο, επικαλέστηκε ότι δεν γνωρίζει καν ακριβώς σε ποια περιοχή έχει δημιουργηθεί η εν λόγω εγκατάσταση, αδυνατώντας να τοποθετηθεί για το κατά πόσο η δημιουργία της εν λόγω δομής έχει επηρεάσει άμεσα ή έμμεσα το βυθό της εν λόγω περιοχής του ενάλιου αρχαιολογικού χώρου.

Βεβαίως, για την εκτέλεση έργου, είτε επί είτε πλησίον αρχαίων, απαιτείται αιτιολογημένη έγκριση του Υπουργού Πολιτισμού, ενώ η έγκριση αυτή πρέπει να προηγείται κάθε υλικής πράξης, καθώς νόμος ορίζει. Κατά συνέπεια, καθόσον οι επίδικες εκτάσεις εμπίπτουν σε οριοθετημένο αρχαιολογικό χώρο, υποστηρίζεται ότι μη νομίμως η προσβαλλόμενη πράξη χωροθέτησης του ΚΥΤ εκδόθηκε χωρίς την κατά νόμο έγκριση του Υπουργού Πολιτισμού μετά από γνώμη του Κ.Α.Σ.

Εκ των υστέρων νομιμοποίησης Επέμβασης και σε δασικά στοιχεία:

Εκτός των άλλων, στην ανωτέρω έκταση συμπεριλαμβάνονται δασικές εν γένει εκτάσεις των παραγράφων 1 έως 5 του άρθρου τρία του νόμου 998/79. Επ΄αυτών η αρμόδια Διεύθυνση Δασών Λέσβου, επιβεβαίωσε τα ανωτέρω, καθώς και ότι αφού διενεργήθηκαν αυτοψίες με αποτύπωση των επεμβάσεων, διαβιβάστηκε σχετική αναφορά στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Μυτιλήνης.

Ασφαλώς δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι, δυνάμει του Ν.4759/2020 – ΦΕΚ 245/Α/9-12-2020, εισήχθη διάταξη κατ΄αρ.146 σύμφωνα με την οποία δομές που βρίσκονται σε δάση, συνεχίζουν τη λειτουργία τους, εφόσον εκδοθεί προβλεπόμενη από τη δασική νομοθεσία έγκριση. Κατά συνέπεια, κατόπιν αίτηση της αυτής ως άνω Τεχνικής Υπηρεσίας Μετανάστευσης του Υπουργείου Μετανάστευσης προς την Δ/νση Δασών Λέσβου ζητήθηκε η έκδοση άδειας επέμβασης, βάσει των νεότερων διατάξεων και η αίτηση αυτή φέρεται να έγινε αποδεκτή με την έκδοση απόφαση έγκρισης επέμβασης του Συντονιστή Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αιγαίου.

Ενόψει όλων αυτών, ο μέσος πολίτης της χειμαζόμενης κοινωνίας, που δέχεται καθημερινά γλαφυρή την υπόμνηση δριμύτατων διοικητικών και ποινικών κυρώσεων, για παραβάσεις ήσσονος αναλογικής απαξίας, αντιμέτωπος με την πλέον άκαμπτη γραφειοκρατία του Κράτος Δικαίου, επί κάθε φερομένης επεμβάσεως επί αιγιαλού, αρχαιοτήτων, δασικών κλπ, ευλόγως θα διερωτάται ως που είναι πρόθυμη να φτάσει η πολυσχιδής και πολυμήχανη εφευρετικότητα του Κράτους για την κάμψη κάθε εμποδίου και την εγκαθίδρυση δομών φιλοξενίας ΚΥΤ στην πολύπαθη Νήσο μας.

Νίκος Χωριατέλλης

Δικηγόρος και μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Μυτιλήνης

https://www.facebook.com/nick.choriatellis