Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την καταπολέμηση της βίας και η «νέα» υπό-σταση της Τουρκίας,του Παναγιώτη Τσουκαρέλλη

Πάνος Τσουκαρέλλης

Δρ. Κοινωνιολογίας (Κοινωνικά Δικαιώματα)

Κοινωνικός Λειτουργός Msc

Επιστημονικός Δ/ντης HELP

Η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, όπως είθισται να ονομάζεται η «Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την πρόληψη και την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας», αποτελεί ένα κείμενο που αναφέρεται στην προστασία του ατόμου από κάθε συμπεριφορά που έχει βίαιο χαρακτήρα απέναντι στην ανθρώπινη ζωή. Το 2011 λήφθηκε σοβαρά υπόψιν από το Συμβούλιο της Ευρώπης ο αυξανόμενος όγκος της νομολογίας του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το οποίο θέσπισε σημαντικούς κανόνες στον τομέα της βίας κατά των γυναικών.

Η Σύμβαση δομεί ένα θεσμικό τείχος ενάντια σε κάθε μορφή βίας κατά των γυναικών, όπως η αναγκαστική άμβλωση, ο ακρωτηριασμός γυναικείων γεννητικών οργάνων, η σεξουαλική βία και ο βιασμός, η σεξουαλική παρενόχληση, ο αναγκαστικός γάμος, η αναγκαστική στείρωση. Τα παραπάνω αποτελούν απόρροια άνισων σχέσεων και διακρίσεων. Στη Σύμβαση λαμβάνεται υπόψη ότι βία μπορεί να υποστούν, σπανιότερα μεν, και οι άντρες με τη μορφή ενδοοικογενειακής βίας ή αναγκαστικού γάμου.

Η Σύμβαση αναδεικνύει και ενθαρρύνει τα συμβαλλόμενα μέρη να πάρουν γενικότερα μέτρα και ιδιαίτερα μέτρα πρόληψης για όλα τα θύματα ενδοοικογενειακής βίας συμπεριλαμβανομένων και των ανδρών, των παιδιών και των ηλικιωμένων. Αναγνωρίζοντας την ισότητα μεταξύ των ανδρών και των γυναικών (“de jure” και “de facto”), θεμελίωσε το κείμενο της Σύμβασης με σκοπό την πρόληψη της βίας κατά των γυναικών. Από το ευρύ κείμενο της, που αποτελείται από 81 άρθρα, προκύπτει με σαφήνεια ότι η βία κατά των γυναικών και η ενδοοικογενειακή βία δεν μπορούν να αποτελούν πλέον μία ιδιωτική υπόθεση αλλά είναι σημαντικό τα κράτη να προβούν σε νομοθετικές ρυθμίσεις και να εφαρμόσουν πολιτικές πρόληψης και άμβλυνσης του φαινομένου, προστατεύοντας έτσι τα υποψήφια θύματα από το ενδεχόμενο της βίας. Γίνεται, έτσι, μέσα από τη Σύμβαση μία ιδιαίτερη προσπάθεια να υπάρξουν νομικά δεσμευτικές αποφάσεις από τα κράτη τα οποία την υπέγραψαν, έτσι ώστε να προαχθεί άμεσα η προστασία των γυναικών από κάθε μορφή βίας. Το Συμβούλιο της Ευρώπης στο πλαίσιο της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανέδειξε και προέβαλε τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης καταφέρνοντας έτσι το 2011, που άνοιξε η υπογραφή της, να συγκεντρώσει σημαντική υποστήριξη σε όλα τα επίπεδα από κυβερνήσεις, περιφερειακές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μέσα μαζικής ενημέρωσης, πανεπιστημιακή κοινότητα, συλλογικότητες κλπ.

Αξίζει να σημειωθεί ότι την Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης δεν έχουν επικυρώσει ακόμα η Βουλγαρία, η Τσεχία, η Ουγγαρία, η Λιθουανία, η Λετονία, η Σλοβακία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Σύμφωνα με τα στοιχεία του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2014 μία στις τρεις γυναίκες είχε υποστεί σωματική βία, σεξουαλική βία ή και τις δύο μορφές βίας από την εύθραυστη ηλικία των 15 ετών και άνω. Το 55% των γυναικών έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με μία ή περισσότερες μορφές σεξουαλικής παρενόχλησης, ενώ το 11% έχει υποστεί cyberbullying.

Η Τουρκία αποτέλεσε μεν την πρώτη χώρα που υπέγραψε τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης αλλά αποτελεί και την πρώτη χώρα που αποσύρεται από ένα κείμενο, το οποίο στηρίζει τα ανθρώπινα δικαιώματα, θέτει αξιώσεις στα κράτη για θεσμικές ενέργειες κατά της βίας των γυναικών και την ενίσχυση της ισότητα μεταξύ των φύλων. Μία χώρα, η οποία κλονίζεται από την δραματική βία, τη φτώχεια και την ανισότητα και που, όπως αναφέρουν τα διεθνή blogs, τουλάχιστον το 2020 δολοφονήθηκαν περίπου 300 γυναίκες, αποσύρεται, ενώ παράλληλα διαπραγματεύεται την ενταξιακή της πρόοδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση.  Πρόσφατες δημοσκοπήσεις αναδεικνύουν ότι το 84% των πολιτών της Τουρκίας αντιτάχθηκε στην αποχώρηση της από τη Σύμβαση χωρίς ωστόσο αυτό να επηρεάσει  την τελική  της απόφαση.

Στην έκθεση του 2020 για τα ανθρώπινα δικαιώματα, που πραγματοποίησε η Αμερικανική κυβέρνηση και αφορά την Τουρκία, ανέδειξε μία σειρά θεμάτων που απογοητεύουν και τον πιο αισιόδοξο πολίτη για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι έχουν σταματήσει να λειτουργούν πάνω από 1.500 μη κυβερνητικές οργανώσεις, ότι υπάρχουν σοβαροί περιορισμοί στην ελευθερία της έκφρασης στον τύπο και στο διαδίκτυο, λογοκρισία και άσκηση βίας κατά δημοσιογράφων, αυθαίρετες συλλήψεις και κρατήσεις δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων και γενικότερα καταπάτηση των  ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Αποκορύφωμα των παραπάνω αποτελεί η απόσυρση από την Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, απογοητεύοντας τη διεθνή κοινότητα και τους διεθνείς οργανισμούς που προασπίζονται το θεμελιώδη δικαιώματα  Οι ευρωπαίοι ηγέτες καλούνται να  αξιολογήσουν την απόφαση της για απόσυρση από την εν λόγω Σύμβαση και να ενθαρρύνουν μέσω των θεσμικών οργάνων την προστασία της ισότητας των φύλων και την καταπολέμηση της βίας ως απαρέγκλιτη προϋπόθεση για την ένταξη της  στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η χώρα μας το 2006, δηλαδή ακόμα πρωτύτερα από τη Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης, θέσπισε το Νόμο 3500 αναδεικνύοντας για μία ακόμη φορά ότι – στο μέτρο τουλάχιστον που της αναλογεί θεσμικά-, προβλέπει hard low νομοθεσία για την προστασία της ενδοοικογενειακής βίας και της ισότητας και λαμβάνει κάθε δυνατό μέτρο που αποτρέπει  πιθανές ενέργειες βίας. Παράλληλα το 2016 με το Νόμο 232/9-12-2016 προώθησε την αρχή της ίσης μεταχείρισης και της καταπολέμησης των διακρίσεων: α) λόγω φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών σύμφωνα με την Οδηγία 2000/43/ΕΚ του Συμβουλίου της 29ης Ιουνίου 2000, β) λόγω θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης, ηλικίας, οικογενειακής ή κοινωνικής κατάστασης, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου στον τομέα της απασχόλησης και της εργασίας σύμφωνα με την Οδηγία 2000/78/ΕΚ του Συμβουλίου της 27ης Νοεμβρίου 2000, και γ) τη διευκόλυνση της άσκησης των δικαιωμάτων των εργαζομένων στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων σύμφωνα με την Οδηγία 2014/54/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Απριλίου 2014

πηγή φωτογραφίας : https://enimerosi.com/