Ηβρετανική κυβέρνηση επιβεβαίωσε τη διαρροή ευαίσθητων πληροφοριών από τη βάση δεδομένων UK Biobank, η οποία εκτέθηκε σε κινεζική πλατφόρμα αγοραπωλησιών, προκαλώντας έντονες ανησυχίες για την ασφάλεια των ερευνητικών προγραμμάτων μεγάλης κλίμακας.
Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης βρίσκεται η επιστημονική κοινότητα της Βρετανίας μετά την αποκάλυψη ότι ιατρικά δεδομένα 500.000 εθελοντών της UK Biobank βρέθηκαν αναρτημένα προς πώληση στον κινεζικό κολοσσό ηλεκτρονικού εμπορίου Alibaba. Η είδηση, την οποία επιβεβαίωσε στη Βουλή των Κοινοτήτων ο υπουργός Τεχνολογίας Ίαν Μάρεϊ, αφορά ένα από τα σημαντικότερα ερευνητικά προγράμματα παγκοσμίως για την καταπολέμηση ασθενειών όπως η άνοια και ο καρκίνος.
Το χρονικό της διαρροής
Σύμφωνα με την κυβερνητική ενημέρωση, η παραβίαση δεν ήταν αποτέλεσμα κυβερνοεπίθεσης, αλλά κατάχρησης πρόσβασης από «αποστάτες ερευνητές» τριών ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. Οι εν λόγω ερευνητές, παρόλο που είχαν λάβει νόμιμη άδεια επεξεργασίας των στοιχείων για επιστημονικούς σκοπούς, παραβίασαν τα συμβόλαιά τους επιχειρώντας να εμπορευματοποιήσουν το υλικό.
Αν και τα δεδομένα είναι ανωνυμοποιημένα —δεν περιλαμβάνουν ονόματα, διευθύνσεις ή τηλέφωνα— περιέχουν εξαιρετικά λεπτομερείς πληροφορίες, όπως γενετικές αλληλουχίες (DNA), απεικονιστικές εξετάσεις (scans), τρόπο ζωής και κοινωνικοοικονομική κατάσταση αλλά και ιατρικό ιστορικό δύο δεκαετιών.
Αντιδράσεις και μέτρα προστασίας
Ο επικεφαλής της UK Biobank, καθηγητής Σερ Ρόρι Κόλινς, έσπευσε να καθησυχάσει τους εθελοντές, τονίζοντας ότι η αγγελία αποσύρθηκε άμεσα με τη συνεργασία της Alibaba και των κινεζικών αρχών, ενώ υποστήριξε πως δεν πραγματοποιήθηκε καμία αγορά. Ωστόσο, η είδηση προκάλεσε πολιτική θύελλα, με τους Φιλελεύθερους Δημοκράτες να κάνουν λόγο για «βαθιά προδοσία» και στελέχη του κόμματος Reform UK να ζητούν κυρώσεις κατά της Κίνας.
Από την πλευρά της, η επικεφαλής επιστήμονας του προγράμματος, καθηγήτρια Ναόμι Άλεν, δήλωσε «εξοργισμένη» με τη στάση των ερευνητών, υπογραμμίζοντας ότι τέτοιες ενέργειες αμαυρώνουν τη διεθνή επιστημονική κοινότητα.
Παρά τις διαβεβαιώσεις για την ανωνυμία των δεδομένων, ειδικοί σε θέματα κυβερνοασφάλειας προειδοποιούν ότι ο πλούτος των λεπτομερειών ενέχει τον κίνδυνο «επαναταυτοποίησης» των ατόμων μέσω διασταύρωσης στοιχείων. Ήδη, η UK Biobank επέβαλε αυστηρούς περιορισμούς στη μεταφόρτωση αρχείων από την πλατφόρμα της, ενώ το Γραφείο του Επιτρόπου Πληροφοριών (ICO) διεξάγει επίσημη έρευνα για το περιστατικό, το οποίο απειλεί να κλονίσει την εμπιστοσύνη του κοινού σε μελλοντικές ιατρικές μελέτες.
