Πάτησε το κουμπί για το νέο κόμμα ο Τσίπρας: Τα μηνύματα και οι στόχοι του Μανιφέστου

Το ιδεολογικό και πολιτικό πλαίσιο επανόδου του στην κεντρική πολιτική σκηνή παρουσίασε χθες ο πρώην Πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, αφού δημοσιοποίησε μέσω του Ινστιτούτου του ένα «Μανιφέστο» με στόχο την «προοδευτική συμπαράταξη».

Το προγραμματικό αυτό κείμενο επιγράφεται ως πεδίο σύγκλισης των τριών βασικών ρευμάτων της σύγχρονης αριστεράς, ήτοι της Σοσιαλδημοκρατίας, της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και της Πολιτικής Οικολογίας, συνθέτοντας το δυνητικό ακροατήριο για την επιστροφή του.

Η κεντρική επιδίωξη

Παρουσιάζοντας το «Μανιφέστο» ο πρώην Πρωθυπουργός σχολίασε χθες πως «η επεξεργασία των θέσεων που επετεύχθη μέσα από έναν ενδελεχή και ουσιαστικό διάλογο, από τα τέλη Ιανουαρίου έως και σήμερα, οδήγησε σε ένα κείμενο που από την αρχή έως το τέλος του επιδιώκει την σύνθεση», αναφερόμενος παράλληλα στο σκοπό της συγγραφής του.

Όπως είπε ο κ. Τσίπρας, «κεντρική μας επιδίωξη μέσα από αυτό το κείμενο, ήταν και παραμένει, η συλλογική ανανέωση του πολιτικού λόγου και η διαμόρφωση ενός συνεκτικού πλαισίου αρχών και κατευθύνσεων, που θα προασπίζεται όσα μας ανήκουν από κοινού, συγκροτώντας μια πειστική εναλλακτική στην κυριαρχία του νεοφιλελευθερισμού και της ακροδεξιάς». «Μια νέα αξιακή αφετηρία με διάρκεια και προοπτική», κατέληξε.

Τα μηνύματα

Το γεγονός ότι ο ίδιος προλόγισε τη δημοσιοποίηση του κειμένου με κριτήριο «μια πειστική εναλλακτική» πρόταση, έχει θέσει ήδη τον πήχη για την επόμενη εκλογική σύγκρουση, στην οποία έχει δηλώσει παρών.

Ωστόσο, στις γραμμές του «Μανιφέστου» εντοπίζονται πολλά και διαφορετικά μηνύματα με πολλαπλούς αποδέκτες.

Συμπαράταξη

Ο πρώην Πρωθυπουργός δρομολογεί την επάνοδό του με όρους συμπαράταξης των 3 βασικών ρευμάτων της σύγχρονης αριστεράς, στη λογική συγκρότησης μιας ενιαίας παράταξης. Στην πράξη, ωστόσο, αυτή η διακήρυξη βρίσκει απέναντι τόσο το ΠΑΣΟΚ, που εντοπίζεται στη δεύτερη θέση στις δημοσκοπήσεις, αλλά και τον ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ και τη Νέα Αριστερά, από τη «δημοκρατική αντιπολίτευση».

Εξάλλου, η συγκρότηση παράταξης στη λογική της εναλλακτικής πρότασης απέναντι στην ΝΔ είναι ένα σαφές προσκλητήριο σε πρόσωπα και κοινωνικές δυνάμεις από πλευράς του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την συγκρότηση ενός μετώπου. Συγκεκριμένα, «η συγκρότηση ενός νέου πολιτικού προοδευτικού χώρου απαιτεί μια νέα σύνθεση στα αριστερά του πολιτικού σκηνικού, ικανή να ενώσει τη συγκρουσιακή κληρονομιά και την κριτική του καπιταλισμού που άσκησε η ριζοσπαστική, αλλά και η ανανεωτική Αριστερά, την εμπειρία διακυβέρνησης, θεσμικής παρέμβασης και κοινωνικού κράτους που εφάρμοσε η Σοσιαλδημοκρατία, και την οικολογική σκέψη, ως οριζόντιο και όχι ως συμπληρωματικό άξονα πολιτικής, των Πράσινων», αναφέρεται σχετικά στο «Μανιφέστο».

Κυβερνώσα Αριστερά

Παρότι ο πρώην Πρωθυπουργός επιχείρησε το rebranding του πολιτικού του προφίλ, εντούτοις επιμένει στην τοποθέτηση του στο πολιτικό φάσμα στα Αριστερά, με όρους πολιτικής γεωγραφίας.

Αν και στο «Μανιφέστο» προκρίνονται οι μεταρρυθμίσεις ως στοιχείο της Αριστεράς του 21 αιώνα, ωστόσο, η επιλογή της «κυβερνώσας Αριστεράς» ως βασικής πολιτικής ταυτότητας στη διακήρυξη του Ινστιτούτου Τσίπρα ανακαλεί μνήμες από το κυβερνητικό παρελθόν του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ οριοθετεί πιο αυστηρά τον Αλέξη Τσίπρα απέναντι στους ψηφοφόρους του Κέντρου.

Επαναστατική Αλλαγή

Πρόκριμα για το «Μανιφέστο Τσίπρα» συνιστά η «επαναστατική αλλαγή», αφού «οι τρεις αυτές δυνάμεις (ρεύματα της Αριστεράς) που δεν τοποθετούνται ασφαλώς στο πολιτικό Κέντρο, αλλά στα αριστερά του, καλούνται να ασκήσουν αριστερές πολιτικές αναδιανομής και ενίσχυσης των μη ευνοημένων και των μεσαίων στρωμάτων στα κέντρα και όχι στο περιθώριο των κοινωνιών.

Ορισμένοι το αποκαλούν αυτό διαχείριση, εμείς το ονομάζουμε επαναστατική αλλαγή». Με όρους αναδιανομής, η αλλαγή ως «επαναστατική» παραπέμπει στο ριζοσπαστικό στοιχείο της διακυβέρνησης του πρώην Πρωθυπουργού, αλλά τοποθετείται και αντιπαραθετικά με το κεντρικό σύνθημα του ΠΑΣΟΚ περί «πολιτικής αλλαγής», ανεβάζοντας τα επίπεδα της αντιπαράθεσης στην προοδευτική παράταξη.

Η κριτική στην ΝΔ

Στη λογική συγκρότησης ενός μετώπου απέναντι στην κυβερνητική πλειοψηφία, το «Μανιφέστο» Τσίπρα ασκεί σκληρή κριτική στο Μέγαρο Μαξίμου για την «επταετή διακυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, ενώ όπως υποστηρίζει, «στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, κοινός τόπος στη δημόσια συζήτηση ήταν η ανάγκη να σταματήσει η παραγωγική αποδιάρθρωση της χώρας και να υπάρξει ένα μοντέλο παραγωγικής ανασυγκρότησης.

Σήμερα, 18 χρόνια μετά, βρισκόμαστε σε πολύ χειρότερο σημείο: η παραγωγική αποδιάρθρωση για λίγο μόνο ανακόπηκε και σήμερα συνεχίζει ακάθεκτη».

Την ίδια στιγμή, «η επταετία Μητσοτάκη δημιούργησε τεράστια χάσματα και ανισότητες. Στέρησε προοδευτικά όλα τα εργαλεία της ανταγωνιστικής υγιούς ανάπτυξης από τη χώρα και της αξιοπρέπειας από τους πολίτες, ενώ εξακολουθεί να υποβαθμίζει την αξία της εργασίας, επιλέγοντας να δωρίζει το όφελος που παράγεται από τις νέες τεχνολογίες και την καινοτομία εξ ολοκλήρου στους επιχειρηματίες και να μην επιβραβεύει τη συμμετοχή των εργαζόμενων σ’ αυτή την επιτυχία», όπως επισημαίνεται.

Πρεκαριάτο και εργασία

Στη λογική συγκρότησης παράταξης με προοδευτικό πρόσημο, «προτεραιότητα μας ο κόσμος της εργασίας» ξεκαθαρίζεται στο «Μανιφέστο», το οποίο κάνει λόγο για «το πρεκαριάτο, δηλαδή η μεγάλη μερίδα εργαζομένων, κυρίως νέοι άνθρωποι, που ζει υπό καθεστώς επισφάλειας, προσωρινών συμβάσεων, «ευέλικτης» απασχόλησης και ανεπαρκούς κοινωνικής προστασίας, αποτελεί μια νέα μορφή σύγχρονου προλεταριάτου που γεννήθηκε μέσα από τη νεοφιλελεύθερη απορρύθμιση της εργασίας».

Τούτη η παραδοχή υπαγορεύει τις εξής πολιτικές επιλογές, κατά το Ινστιτούτο Τσιπρα:

➢ Καθιέρωση του 35ωρου χωρίς μείωση των μισθών,

➢ πλήρης επαναφορά των συλλογικών συμβάσεων

➢ εκτεταμένοι έλεγχοι στην αγορά εργασίας,

➢ στήριξη επενδύσεων που αφορούν ποιοτικές, σχετικά σταθερές και καλύτερα αμειβόμενες θέσεις εργασίας,

➢ κατοχύρωση εργασιακών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων για τους εργαζόμενους στις ψηφιακές πλατφόρμες και στη διανομή,

➢ καθολική κοινωνική ασφάλιση, αξιοπρεπείς μισθοί και ισχυρό κοινωνικό κράτος,

➢ κατοχύρωση και επέκταση του δικαιώματος των αδειών για οικογενειακούς και ιατρικούς λόγους.

Οι 4 Πυλώνες

Ως προς το προγραμματικό πλαίσιο που προτείνεται, αυτό αρθρώνεται σε τέσσερις πυλώνες «προοδευτικής διακυβέρνησης για μια Ελλάδα με λιγότερες ανισότητες», αφού «είμαστε σε θέση να καταθέσουμε το περίγραμμα μιας νέας προοδευτικής διακυβέρνησης», τονίζουν οι συντάκτες του «Μανιφέστου», εξηγώντας πως «οι τέσσερις αυτοί πυλώνες ως σύνολο συνθέτουν τις βασικές αρχές για ένα ενιαίο σχέδιο προοδευτικής διακυβέρνησης που εγγυάται τη δημοκρατία, την κοινωνική ασφάλεια και τη βιώσιμη ανάπτυξη» επισημαίνουν οι συντάκτες του κείμενου, με επίδικο «μια προοδευτική συμπαράταξη στα αριστερά του κέντρου».

Προοδευτική διακυβέρνηση

Αυτό σημαίνει μια νέα σύνθεση:

-με μια δημοκρατία που λειτουργεί με διαφάνεια και κανόνες,

-με ανάπτυξη που δεν καταστρέφει το περιβάλλον και στηρίζει τη ζωή,

-με εργασία που αμείβεται δίκαια, με αξιοπρέπεια και εργασιακά δικαιώματα,

-Με προάσπιση του δημόσιου χαρακτήρα της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης απέναντι στην απελευθέρωση της ιδιωτικοποίησης που βαθαίνει τις κοινωνικές ανισότητες,

-με ένα κοινωνικό κράτος που αποτελεί προϋπόθεση και όχι συνέπεια της ανάπτυξης,

-με ενίσχυση της βιομηχανικής, αγροτικής, τεχνολογικής και ψηφιακής παραγωγής,

-με εγγύηση της στέγης και της αξιοπρεπούς κατοικίας,

-με υποστήριξη της υγιούς επιχειρηματικότητας και ιδιαίτερη μέριμνα για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αλλά και για τον κοινωνικό και συνεταιριστικό «τρίτο» τομέα της οικονομίας,

-με εγγύηση της ενέργειας ως δημόσιου αγαθού,

-με εγγύηση για έναν προσβάσιμο και αποκεντρωμένο πολιτισμό,

-με ένα κράτος που σέβεται τα ανθρώπινα δικαιώματα προσφύγων και μεταναστών,

με συστηματική επένδυση στη γνώση, στην έρευνα και στην καινοτομία,

-με δίκαιο και σταθερό προοδευτικό φορολογικό σύστημα που ενισχύει την παραγωγική επένδυση και την ανακατανομή,

-με ανάπτυξη της κοινωνικής, συνεταιριστικής και κοινωνικής οικονομίας

-και με μια νέα γενιά που θα θέλει και θα μπορεί να μείνει, να εργαστεί και να δημιουργήσει στην Ελλάδα.

Πυλώνας 1: Δημοκρατική διακυβέρνηση και Κράτος Δικαίου

Οι βασικές του κατευθύνσεις είναι:

➢ Αποκατάσταση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης

➢ Ισχυροί και πραγματικά ανεξάρτητοι ελεγκτικοί θεσμοί

➢ Διαφάνεια στη λειτουργία της εκτελεστικής εξουσίας

➢ Ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης και της συμμετοχής των πολιτών

➢ Πλουραλισμός και θεσμική προστασία της ενημέρωσης

➢ Κανόνες που περιορίζουν τη συγκέντρωση της οικονομικής και της πολιτικής ισχύος

➢ Νομικό πλαίσιο και υποστηρικτικές δομές για την εξάλειψη των διακρίσεων λόγω φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου

Πυλώνας 2: Κοινωνική δικαιοσύνη και νέο παραγωγικό μοντέλο

Ο δεύτερος πυλώνας στοχεύει σε μια οικονομία που παράγει ανάπτυξη με κοινωνική δικαιοσύνη. Οι βασικές του κατευθύνσεις είναι:

➢ Αξιοπρεπείς μισθοί και προστασία της εργασίας στη νέα οικονομία.

➢ Πολιτικές στέγασης και πρόσβασης των νέων σε κατοικία.

➢ Καινοτόμος και υγιής επιχειρηματικότητα με επίκεντρο τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, τις επιχειρηματικές πρωτοβουλίες των νέων και τις νεοφυείς επιχειρήσεις, αλλά και την κοινωνική και αλληλέγγυα οικονομία.

➢ Έλεγχος των ολιγοπωλίων που αυξάνουν το κόστος ζωής.

➢ Επενδύσεις σε παραγωγικούς τομείς που δημιουργούν ποιοτικές θέσεις εργασίας.

➢ Κίνητρα στην υγιή μεγάλη και μικρομεσαία επιχειρηματικότητα που επανεπενδύει τα κέρδη της.

Πυλώνας 3: Πράσινη και ψηφιακή μετάβαση με κοινωνικό όφελος

Ο τρίτος πυλώνας στοχεύει σε μια μετάβαση που μειώνει το κόστος ζωής, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας και ενισχύει την περιφερειακή ανάπτυξη.

Οι βασικές του κατευθύνσεις είναι:

➢ Ενεργειακή μετάβαση που μειώνει το κόστος ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις

➢ Επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας με συμμετοχή τοπικών κοινωνιών

➢ Δημιουργία πράσινων θέσεων εργασίας στην περιφέρεια

➢ Ψηφιακός μετασχηματισμός που προτάσσει το δημόσιο συμφέρον και το συλλογικό όφελος και όχι την υπερ-συσσώρευση κερδών και ισχύος σε ελάχιστους ανεξέλεγκτους τεχνολογικούς γίγαντες

➢ Συνέργειες της πράσινης και της ψηφιακής μετάβασης, ώστε να διασφαλιστεί ο αναγκαίος διττός μετασχηματισμός με συμβολή των νέων ψηφιακών τεχνολογιών στην ορθολογική ενεργειακή και κλιματική πολιτική, αλλά και κατάλληλη διαχείριση, ώστε να μην επιβαρύνουν οι ενεργοβόρες ψηφιακές τεχνολογίες (π.χ. data centers) την περιβαλλοντική ισορροπία

➢ Προστασία από κλιματικούς κινδύνους και φυσικές καταστροφές

➢ Βιώσιμες πόλεις με καλύτερη ποιότητα ζωής

➢ Παραγωγικό μοντέλο που συνδυάζει ανάπτυξη και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

Πυλώνας 4: Καθολικό και ποιοτικό κοινωνικό κράτος με έμφαση στην υγεία και στην Εκπαίδευση.

Οι βασικές του κατευθύνσεις είναι:

➢ Περιφερειακή αποκεντρωμένη οργάνωση.

➢ Προτεραιότητα στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας.

➢ Αναβάθμιση των Νοσοκομείων της χώρας.

➢ Ίδρυση Μονάδων οικογενειακής ιατρικής σε κάθε περιοχή ευθύνης Δήμου.

➢ Τομεοποίηση στον χώρο της ψυχικής υγείας και επαναφορά του νομοθετικού πλαισίου για τις δομές απεξάρτησης

➢ Καθολική και ουσιαστικά ισότιμη πρόσβαση σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης.

➢ Αναβάθμιση της τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης,

➢ Στήριξη των δημόσιων πανεπιστημίων.

➢ Ουσιαστική ενίσχυση της δημόσιας χρηματοδότησης για την Εκπαίδευση.

➢ Διασφάλιση της αξιοπρέπειας στην εργασία για τους εκπαιδευτικούς κάθε βαθμίδας, τους ερευνητές και τους εργαζόμενους στην εκπαίδευση, με δίκαιες αμοιβές που αναγνωρίζουν την κοινωνική τους προσφορά.

Η συντακτική ομάδα του «Μανιφέστου»

Γιώργος Σιακαντάρης δρ. κοινωνιολογίας Συγγραφέας

Νίκος Αλατάς Διεθνολόγος Πολιτικός Επιστήμονας

Πολυμέρης Βόγλης Καθηγητής Κοινωνικής Ιστορίας Παν. Θεσσαλίας

Δώρα Κοτσακά, Πολιτική Επιστήμονας, Αναπληρώτρια Συντονίστρια ΙΝΑΤ

Φανή Κουντούρη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πολιτικής Επικοινωνίας Πάντειο Πανεπιστήμιο

Νίκος Μαραντζίδης, Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης Παν. Μακεδονίας.

Ιωάννα Ναούμ, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Συγκριτικής Γραμματολογίας ΑΠΘ

Νίκος Ράπτης, Επιχειρηματίας, εκπαιδευτικός

Φωτεινή Σιάνου, Συνδικαλίστρια -Φεμινίστρια, Πρώην Πρόεδρος της Επιτροπής Γυναικών της Συνομοσπονδίας Ευρωπαϊκών Συνδικάτων

Άρης Στυλιανού Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας ΑΠΘ

Βασίλης Τσαουσίδης, Καθηγητής στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών & Μηχανικών Υπολογιστών του ΔΠΘ

Θόδωρος Τσέκος, Ομότιμος Καθηγητής Δημόσιας Διοίκησης Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

Λάμπρος Φλιτούρης, Αναπληρωτής Καθηγητής Ευρωπαϊκής Ιστορίας, Παν. Ιωαννίνων

Πηγή φωτογραφίας: Konstantinos Tsakalidis / SOOC