Στην Ελλάδα η κλοπή χαλκού δεν είναι σπάνιο φαινόμενο. Κατά καιρούς βλέπουν το φως της δημοσιότητας περιπτώσεις με αφαίρεση του συγκεκριμένου μετάλλου από στύλους και μετασχηματιστές ηλεκτροδότησης, από καλώδια σε εργοτάξια, ακόμα και από το σιδηροδρομικό δίκτυο.
Όμως η ζήτηση του συγκεκριμένου μετάλλου δεν περιορίζεται στα σύνορα της χώρας μας. Στη Χιλή, η αστυνομία αποκάλυψε φέτος τη μεγαλύτερη υπόθεση κλοπής χαλκού στην ιστορία της χώρας, καθώς μέσα σε μία πενταετία, εγκληματίες πούλησαν χαλκό αξίας σχεδόν 1 δισ. δολαρίων, που είχαν κλέψει μεταξύ άλλων από καλώδια τηλεπικοινωνιών, κατά τις εργασίες αντικατάστασης των παλιών γραμμών με τις πιο σύγχρονες οπτικές ίνες.
Κι αυτό, σύμφωνα με το ρεπορτάζ των Financial Times, είναι μόνο ένα παράδειγμα του πώς η εκτίναξη των τιμών του χαλκού σε επίπεδα κοντά σε ιστορικά υψηλά τροφοδοτεί μια επιδεινούμενη παγκόσμια έξαρση κλοπών και απειλεί τη λειτουργία των δικτύων ίντερνετ και ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι εγκληματικές δραστηριότητες εκτείνονται από τη Βόρεια και Νότια Αμερική μέχρι την Ευρώπη και την Ασία. Οι κλέφτες γίνονται όλο και πιο επαγγελματίες ως απάντηση στις αυξανόμενες τιμές, με ομάδες του οργανωμένου εγκλήματος να ενδιαφέρονται ολοένα και περισσότερο για τα χάλκινα σύρματα και καλώδια που διασχίζουν χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η αστυνομική επιχείρηση «Υψηλή Τάση» διαπίστωσε ότι το παράνομο μέταλλο είχε αποσταλεί από τη Χιλή, τον μεγαλύτερο παγκόσμιο παραγωγό χαλκού, σε αγοραστές στην Κίνα, έναν βασικό καταναλωτή και τη χώρα στην οποία καταλήγει το μεγαλύτερο μέρος του χαλκού που εξορύσσεται παγκοσμίως.
Η αστυνομία της Χιλής συγκρότησε ειδική ομάδα για τις κλοπές χαλκού μόλις πέρυσι, όμως τα αποτελέσματά της είναι εντυπωσιακά. Σύμφωνα με το μέλος της ομάδας Σαντιάγο Μπράβο, «δεν πρόκειται πλέον απλώς για μερικούς τύπους που κλέβουν καλώδια, υπάρχουν ολόκληρες ομάδες με ιεραρχική δομή, καθορισμένους ρόλους και τεχνικά προφίλ. Οι εγκληματικές ομάδες αναζητούν πάντα νέες ευκαιρίες και έχουν βρει μία στις σημερινές τιμές του χαλκού».
«Είναι ένα μεγάλο ζήτημα, και είναι παγκόσμιο», είπε από την πλευρά της η Ρόμπιν Βίνερ, πρόεδρος της Ένωσης Ανακυκλωμένων Υλικών με έδρα την Ουάσιγκτον. Οι κλοπές κατά τους προηγούμενους τρεις μήνες που παρακολουθήθηκαν από την ένωση ήταν «σημαντικά» υψηλότερες από τα ιστορικά επίπεδα, με την κατάσταση να γίνεται «χειρότερη επειδή η τιμή του χαλκού είναι υψηλή», είπε πρόσφατα.
Ο χαλκός χρησιμοποιείται σε τομείς από τις κατασκευές έως την ενέργεια και την τεχνολογία, και οι αναλυτές προβλέπουν εκρηκτική ζήτηση τις επόμενες δεκαετίες για το εξαιρετικά αγώγιμο μέταλλο, το οποίο θα είναι απαραίτητο για την ανάπτυξη των κέντρων δεδομένων που στηρίζουν την τεχνητή νοημοσύνη και των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας για την τροφοδοσία τους.
Η τιμή του μετάλλου αυξήθηκε κατά περισσότερο από 40% πέρυσι φτάνοντας σε μια σειρά από ρεκόρ υψηλών τιμών στο πλαίσιο διαταραχών και καταστροφών σε μεγάλα ορυχεία, και παρέμεινε κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα φέτος.
Στο στόχαστρο δίκτυα ηλεκτροδότησης και τηλεπικοινωνιών
Οι εγκληματίες που αναζητούν χαλκό βάζουν συχνά στο στόχαστρο καλώδια ηλεκτροδότησης και τηλεπικοινωνιών, μεταξύ άλλων σε σιδηροδρομικές γραμμές, καθώς και καλώδια στο εσωτερικό σταθμών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων και σε αιολικά και φωτοβολταϊκά πάρκα.
Στον Καναδά, ο τηλεπικοινωνιακός όμιλος Bell δήλωσε ότι οι κλοπές χαλκού στο δίκτυό του είχαν αυξηθεί κατά περισσότερο από 700% από το 2022, και η εταιρεία είχε ήδη υποστεί 918 περιστατικά φέτος, ήτοι κατά μέσο όρο περίπου πέντε την ημέρα.
Όταν η τιμή του χαλκού άρχισε να σημειώνει ισχυρή άνοδο προς το τέλος του περασμένου έτους, «είδαμε τα πράγματα να αρχίζουν πραγματικά να κλιμακώνονται», δήλωσε ο Ντέιβιντ Τζόις, διευθυντής επιχειρήσεων δικτύου. Το κόστος για τον τηλεπικοινωνιακό όμιλο ανήλθε σε «εκατομμύρια δολάρια ετησίως», και ένα μόνο περιστατικό ενδέχεται να επηρεάσει έως και «δεκάδες χιλιάδες πελάτες», είπε.
Ο μεγαλύτερος πάροχος ηλεκτρικής ενέργειας της Χιλής, η CGE, κατέγραψε ρεκόρ 1.426 περιστατικών κλοπής χαλκού το 2025, διπλάσια σε σχέση με το προηγούμενο έτος, με 420 χιλιόμετρα καλωδίων να έχουν κλαπεί, προκαλώντας διακοπές ρεύματος σε 260.000 πελάτες.
Στις βόρειες περιοχές παραγωγής χαλκού της Χιλής, εν τω μεταξύ, οι κλέφτες άρχισαν να αφαιρούν το μέταλλο απευθείας από τα ορυχεία ή να ληστεύουν βίαια αποθήκες και οχήματα μεταφοράς.
Εγκληματίες από τη Νότια Αμερική έως τις ΗΠΑ και την Ευρώπη βάζουν επίσης στο στόχαστρο φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα, τα οποία τείνουν να βρίσκονται σε απομακρυσμένες τοποθεσίες και συχνά διαθέτουν περιορισμένη ασφάλεια.
«Τα φωτοβολταϊκά πάρκα αποτελούν πλέον μεγάλο στόχο, επειδή είναι απομονωμένα και δεν φυλάσσονται καλά. Οι κλέφτες μπορούν να κλέψουν εκατοντάδες χιλιόμετρα καλωδίων με μία μόνο κίνηση», δήλωσε η Αντόνια Γκρέι, επικεφαλής πολιτικής και δημοσίων υποθέσεων στη Βρετανική Ένωση Ανακύκλωσης Μετάλλων. Η υψηλότερη τιμή του χαλκού σήμαινε ότι «βλέπει κανείς και ευκαιριακές, μικρότερες κλοπές», ανέφερε.
Η σχέση με το οργανωμένο έγκλημα
Οι εγκληματικές συμμορίες γίνονται πιο εξειδικευμένες και αναπτύσσουν ιδιαίτερη στρατηγική, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Στη Βραζιλία, η κλοπή χαλκού έχει μετατοπιστεί από ευκαιριακούς κακοποιούς και τοξικομανείς σε εξελιγμένες επιχειρήσεις που συνδέονται με μεγάλες συμμορίες ναρκωτικών, σύμφωνα με τον Κάρλος Ολιβέιρα, υψηλόβαθμο αξιωματικό της πολιτικής αστυνομίας του Ρίο Τζανέιρο.
«Αυτό έχει γίνει στόχος του οργανωμένου εγκλήματος, κυρίως της διακίνησης ναρκωτικών», δήλωσε. Οι δράστες διαθέτουν τεχνική γνώση και εξειδικευμένο εξοπλισμό, και οι παράνομες μάντρες σκραπ έχουν μετατεθεί σε φαβέλες που ελέγχονται από διακινητές ναρκωτικών για να εξασφαλίσουν προστασία από τις συμμορίες, εξήγησε.
«Η ζημιά που προκαλείται στην κοινωνία είναι πολύ μεγαλύτερη από την οικονομική αξία του ίδιου του καλωδίου», δήλωσε ο Ολιβέιρα. «[Επηρεάζει] την κρίσιμη υποδομή του κράτους». Οι κλοπές συμβαίνουν συχνά κατά τη διάρκεια της νύχτας, με τους κλέφτες να αφαιρούν από μερικά μέτρα καλωδίωσης έως και περισσότερο από ένα χιλιόμετρο, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε διακοπές ρεύματος, τηλεφώνου και ίντερνετ για ολόκληρες περιοχές.
Στη Βρετανία, το 2025 σημειώθηκε αύξηση άνω του 140% στις κλοπές χαλκού από φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος, σε μεγάλο βαθμό χάρη στην εμφάνιση δύο ομάδων οργανωμένου εγκλήματος, σύμφωνα με τα στοιχεία της αστυνομίας.
Πέρα από τον χαλκό, οι κλέφτες είναι ολοένα και πιο ευαισθητοποιημένοι στη γεωπολιτική των κρίσιμων ορυκτών, ανέφεραν η BSI Consulting και η ασφαλιστική εταιρεία TT Club στην ετήσια έκθεσή τους για τις κλοπές φορτίων φέτος.
Για παράδειγμα, άρχισαν να βάζουν στο στόχαστρο στοιχεία σπάνιων γαιών, τα οποία είναι απαραίτητα για τομείς από την άμυνα έως την τεχνολογία, αλλά βρίσκονται σε ανεπάρκεια, τα οποία κλέβονταν από εγκαταστάσεις στην Κίνα.
Μέτρα αντιμετώπισης
Οι αρχές και οι εμπειρογνώμονες της αγοράς ανέφεραν ότι ήταν δύσκολο να εντοπιστεί πού καταλήγει ο κλεμμένος χαλκός, αλλά συχνά κόβεται σε μικρότερα κομμάτια και αποστέλλεται σε εμπόρους παλιοσίδερων, κάτι που καθιστά ουσιαστικά αδύνατο τον εντοπισμό του.
Το υπουργείο Εσωτερικών της Ισπανίας δήλωσε πέρυσι ότι οι κλέφτες είχαν κλέψει περισσότερα από 65.000 μέτρα χάλκινης καλωδίωσης από όλη τη χώρα, τα οποία είχαν μεταφερθεί σε μάντρες σκραπ στη Μαδρίτη.
Οι κλοπές έχουν επίσης εξελιχθεί σε αυξανόμενο πρόβλημα στη Γαλλία, με το μέταλλο να αφαιρείται από τα δίκτυα τηλεπικοινωνιών καθώς και από τη σιδηροδρομική γραμμή υψηλής ταχύτητας που συνδέει το Παρίσι με το Λονδίνο μέσω του Eurostar.
Στη Βρετανία, σημειώθηκαν 111 περιστατικά κλοπής καλωδίων που προκάλεσαν καθυστερήσεις στις γραμμές της Network Rail κατά το τελευταίο οικονομικό έτος, με αποτέλεσμα 128.252 λεπτά καθυστερήσεων στα τρένα και κόστος 6,8 εκατομμυρίων λιρών, ανέφερε ο όμιλος σιδηροδρομικών υποδομών.
Εκτός από την καλύτερη προστασία των βασικών υποδομών και την αντικατάσταση του χαλκού με οπτικές ίνες στις τηλεπικοινωνίες, οι ειδικοί ανέφεραν ότι μια λύση είναι η καλύτερη ρύθμιση και παρακολούθηση των αγορών σκραπ μετάλλων.
Ένας νόμος του 2013 για την Αγγλία και την Ουαλία απαγόρευσε στους εμπόρους σκραπ να πληρώνουν με μετρητά για μέταλλα και απαίτησε να διαθέτουν άδεια από την τοπική τους αρχή. Τα επίσημα στατιστικά στοιχεία δείχνουν μια αισθητή πτώση στα εγκλήματα μετάλλων από τότε, αν και ειδικοί, συμπεριλαμβανομένων αξιωματικών της αστυνομίας, δήλωσαν ότι ο πραγματικός αριθμός των αδικημάτων ήταν πιθανό να είναι πολύ υψηλός, εν μέρει επειδή μόνο ορισμένες κλοπές καταγγέλλονται.
Η Βραζιλία άρχισε πέρυσι να εφαρμόζει σημαντικά αυστηρότερες ποινές για την κλοπή καλωδίων και εξοπλισμού ηλεκτρικής ενέργειας και τηλεπικοινωνιών. Η εταιρεία κοινής ωφέλειας Equatorial Energia άρχισε να εισάγει νανοτεχνολογία στα χάλκινα καλώδιά της πέρυσι, επιτρέποντας στο υλικό να αναγνωρίζεται μέσω χημικών δεικτών ακόμη και αφού έχει λιώσει.
Για τη Χιλή, η εξάρθρωση των κυκλωμάτων κλοπής χαλκού θα απαιτήσει καλύτερη συνεργασία μεταξύ εγχώριων και διεθνών υπηρεσιών, ανέφεραν αξιωματούχοι.
Η επιχείρηση «Υψηλή Τάση» αποκάλυψε εικονικές εταιρείες και διαδρομές νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, και η Χιλή συνεργάζεται με την Interpol για τον εντοπισμό των αγοραστών του υλικού στο εξωτερικό.
«Με τη παγκόσμια ζήτηση τόσο υψηλή, γίνονται περισσότερες κλοπές χαλκού σε οργανωμένο επίπεδο», δήλωσε ο Μπράβο της Χιλής. Αυτές οι επιχειρήσεις απαιτούσαν πολύπλοκο σχεδιασμό, χρηματοδότηση και δίκτυα εφοδιασμού, πράγματα στα οποία οι αρχές επιβολής του νόμου θα μπορούσαν να στοχεύσουν.
