Παρέμβαση της Αντιδημάρχου Τουρισμού Αφροδίτης Βατή για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού και την περίπτωση του Μολύβου

Η υπογραφή της νέας Κοινής Υπουργικής Απόφασης για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού (ΕΧΠ-Τ), στις 7 Αυγούστου 2026, αντί να δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια ισόρροπη και βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη, επιβάλλει ένα ακόμη σοβαρό εμπόδιο στις αναπτυξιακές προοπτικές της Δυτικής Λέσβου. Παρά τις τεκμηριωμένες παρατηρήσεις που υπέβαλε ο Δήμος κατά τη δημόσια διαβούλευση, η Δημοτική Ενότητα Μηθύμνας κατατάχθηκε στην Κατηγορία Β – «Αναπτυγμένες Περιοχές», χωρίς να ληφθούν υπόψη οι πραγματικές συνθήκες της περιοχής.

Η συγκεκριμένη κατάταξη εξισώνει τη Μήθυμνα με ώριμους και μαζικούς τουριστικούς προορισμούς, όπως η Ρόδος, η Κέρκυρα, η Πάρος, η Σαντορίνη και το κέντρο της Αθήνας. Πρόκειται για μια σύγκριση που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η Μήθυμνα δεν διαθέτει διεθνές αεροδρόμιο, δεν εξυπηρετεί κρουαζιερόπλοια, δεν φιλοξενεί μεγάλες ξενοδοχειακές αλυσίδες ή μονάδες all-inclusive. Αντίθετα, ο τουρισμός της βασίζεται διαχρονικά σε μικρές οικογενειακές επιχειρήσεις, παραδοσιακούς ξενώνες και στην αυθεντικότητα του φυσικού και πολιτιστικού της τοπίου.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το ζήτημα δεν αφορά συνολικά τον Δήμο Δυτικής Λέσβου. Στις υπόλοιπες Δημοτικές Ενότητες, η εφαρμογή του νέου Ειδικού Χωροταξικού δεν δημιουργεί αντίστοιχες στρεβλώσεις, καθώς η κατηγοριοποίησή τους ανταποκρίνεται σε γενικές γραμμές στα πραγματικά χαρακτηριστικά και στο επίπεδο της τουριστικής τους ανάπτυξης. Η παρέμβαση του Δήμου αφορά αποκλειστικά τη Δημοτική Ενότητα Μηθύμνας, όπου η εφαρμογή της μεθοδολογίας οδήγησε σε έναν χαρακτηρισμό που δεν αποτυπώνει την πραγματική εικόνα της περιοχής και επιβάλλει περιορισμούς δυσανάλογους προς το επίπεδο ανάπτυξής της.

Το πρόβλημα ξεκινά από τη μεθοδολογία του νέου Χωροταξικού. Η κατάταξη βασίζεται κυρίως στους δείκτες «κλίνες ανά κάτοικο» και «κλίνες ανά στρέμμα». Σε μικρές Δημοτικές Ενότητες, όπως η Μήθυμνα, οι δείκτες αυτοί εμφανίζονται τεχνητά αυξημένοι λόγω του μικρού πληθυσμού και της περιορισμένης έκτασης, χωρίς να αποτυπώνουν το πραγματικό μέγεθος της τουριστικής δραστηριότητας. Έτσι, μια περιοχή με λίγες εκατοντάδες κλίνες μπορεί να εμφανίζεται στατιστικά ισοδύναμη με περιοχές που διαθέτουν δεκάδες χιλιάδες κλίνες, εκατομμύρια επισκέπτες και τεράστιες υποδομές.

Η προσέγγιση αυτή δημιουργεί μια προφανή στρέβλωση. Η πραγματική πίεση που ασκείται στις υποδομές, στους φυσικούς πόρους και στο περιβάλλον δεν εξαρτάται μόνο από αναλογικούς δείκτες, αλλά κυρίως από τα απόλυτα μεγέθη: τον συνολικό αριθμό κλινών, τις αφίξεις επισκεπτών, την αεροπορική και ακτοπλοϊκή συνδεσιμότητα και τις υφιστάμενες τουριστικές εγκαταστάσεις. Αυτά τα στοιχεία δεν αξιολογούνται επαρκώς από τη νέα μεθοδολογία.

Η ένταξη στην Κατηγορία Β επιφέρει συγκεκριμένες συνέπειες. Αυξάνεται το ελάχιστο απαιτούμενο εμβαδόν για νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις εκτός σχεδίου στα 12 στρέμματα, περιορίζεται η δυνατότητα δημιουργίας νέων μικρών ξενοδοχειακών μονάδων, ενώ επιβάλλονται αυστηρότερες προϋποθέσεις για την ανάπτυξη τουριστικών καταλυμάτων. Σε μια περιοχή όπου η ιδιοκτησία είναι έντονα κατακερματισμένη και η επιχειρηματικότητα βασίζεται στις μικρές οικογενειακές μονάδες, οι ρυθμίσεις αυτές λειτουργούν αποτρεπτικά για νέες επενδύσεις.

Το νέο πλαίσιο έρχεται να προστεθεί σε μια ήδη ιδιαίτερα επιβαρυμένη πραγματικότητα. Η Δημοτική Ενότητα Μηθύμνας υπόκειται ήδη σε περιορισμούς που απορρέουν από το ΣΧΟΑΠ, τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000, τον παραδοσιακό χαρακτήρα του οικισμού του Μολύβου, τις αρχαιολογικές ζώνες, τα πολεοδομικά προβλήματα και τις περιβαλλοντικές δεσμεύσεις. Αντί, λοιπόν, να αναγνωρίζεται αυτή η συσσώρευση περιορισμών, επιβάλλεται ακόμη ένα επίπεδο δεσμεύσεων που δυσχεραίνει ακόμη περισσότερο την αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής.

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται μόνο στον Μόλυβο. Ολόκληρη η Δημοτική Ενότητα επηρεάζεται. Η Εφταλού και τα Μεγάλα Θερμά, με τις σημαντικές ιαματικές πηγές τους, δυσκολεύονται να αξιοποιήσουν τις δυνατότητές τους για ανάπτυξη του ιαματικού τουρισμού. Ο Βαφειός χάνει ευκαιρίες για αγροτουριστικές επενδύσεις, ενώ ο Άργεννος, ο Λεπέτυμνος και η Σκαμνιά, περιοχές που χρειάζονται κίνητρα για να αντιμετωπίσουν τη δημογραφική συρρίκνωση και την εγκατάλειψη, αντιμετωπίζουν πλέον πρόσθετα εμπόδια αντί για αναπτυξιακές ευκαιρίες.

Η ίδια η ΚΥΑ αναγνωρίζει ότι η κατηγοριοποίηση δεν αποτελεί αξιολόγηση των δυνατοτήτων ανάπτυξης, αλλά μέτρηση της τουριστικής πίεσης. Ωστόσο, στη συνέχεια χρησιμοποιεί αυτή ακριβώς τη μέτρηση για να επιβάλει αυστηρότερους αναπτυξιακούς περιορισμούς. Πρόκειται για μια προφανή αντίφαση: δηλώνει ότι δεν αξιολογεί τις αναπτυξιακές δυνατότητες μιας περιοχής, αλλά στην πράξη τις περιορίζει.

Ο Δήμος Δυτικής Λέσβου θεωρεί ότι η απόφαση αυτή πρέπει να επανεξεταστεί. Ζητά την ένταξη της Δημοτικής Ενότητας Μηθύμνας στην Κατηγορία Γ (Αναπτυσσόμενη Περιοχή), η οποία ανταποκρίνεται στα πραγματικά χαρακτηριστικά της. Παράλληλα, προτείνει την αναθεώρηση της μεθοδολογίας του Ειδικού Χωροταξικού, ώστε να συνεκτιμώνται τα απόλυτα μεγέθη της τουριστικής δραστηριότητας, οι υφιστάμενες υποδομές, η αεροπορική και ακτοπλοϊκή συνδεσιμότητα και η συσσώρευση των ήδη υφιστάμενων θεσμικών περιορισμών, αντί να βασίζεται αποκλειστικά σε αναλογικούς δείκτες που οδηγούν σε στρεβλά συμπεράσματα.

Η Δυτική Λέσβος δεν ζητά ειδική μεταχείριση ούτε εξαιρέσεις. Ζητά μια αντικειμενική και δίκαιη αξιολόγηση που θα αντανακλά την πραγματική εικόνα της περιοχής και θα επιτρέψει τη βιώσιμη ανάπτυξη του τουρισμού, αντί να επιβάλει περιορισμούς σχεδιασμένους για προορισμούς με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά. Η ανάπτυξη της ελληνικής περιφέρειας προϋποθέτει χωροταξικές πολιτικές που λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε τόπου, ενισχύουν τις αναπτυξιακές του δυνατότητες και δεν αντιμετωπίζουν άνισες περιοχές ως ίσες.