Μέτρα ανάκτησης της «χαμένης ψήφου» για ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες, συνταξιούχους, ιδιωτικούς υπαλλήλους στη ΔΕΘ

Οι αγρότες, οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα είναι οι βασικοί αποδέκτες του πλέγματος παροχών και διορθώσεων της ΔΕΘ, αλλά και της οικονομικής πολιτικής για το προεκλογικό εννιάμηνο που ακολουθεί. Καθώς ο στόχος του Μεγάρου Μαξίμου ήταν και παραμένει η επανασυσπείρωση του 40%, είτε στην πρώτη, είτε στη δεύτερη κάλπη των εκλογών του 2027, το βάρος θα πέσει επίσης στους συνταξιούχους, στους ιδιωτικούς υπαλλήλους, στους νέους, με αιχμή το Στεγαστικό, αλλά και σε περιφέρειες με σύνθετα προβλήματα, όπως η Θεσσαλία.

Η επιλογή του Μαΐου για τις εθνικές κάλπες είναι στρατηγική για τον πρωθυπουργό και τα στελέχη του Μεγάρου Μαξίμου: στη σημερινή συγκυρία το προβάδισμα της Ν.Δ. δεν αμφισβητείται μεν, αλλά απέχει από τα ποσοστά της αυτοδυναμίας: το κυβερνών κόμμα κινείται μεταξύ του 29,5% και του 31% στην εκτίμηση ψήφου, ενώ το 30% των αναποφάσιστων (που είναι το 10%-12% του εκλογικού σώματος, δηλαδή 3-4 ποσοστιαίες μονάδες) είχε ψηφίσει τη Ν.Δ. στις εθνικές εκλογές του 2023.

Αν η Ν.Δ. μπορούσε να επανασυσπειρώσει το σύνολο των ψηφοφόρων της που έχουν μετακινηθεί στον χώρο των αναποφάσιστων, θα έφτανε πολύ κοντά στο όριο της αυτοδυναμίας -δηλαδή γύρω στο 35%-, πράγμα που θα την οδηγούσε με σχετική ασφάλεια στις δεύτερες κάλπες, καθώς δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα κάποιο κόμμα πρόθυμο να συμπράξει σε ένα συμμαχικό κυβερνητικό σχήμα με έναν εταίρο παρ’ ολίγον αυτοδύναμο.

Το σχέδιο Μητσοτάκη είναι «να δώσει χρόνο στον χρόνο» με μια τριπλή προσδοκία: ότι ως τον Μάιο του 2027 με τη μάχη Τσίπρα – ΠΑΣΟΚ για τη δεύτερη θέση θα έχει κυριαρχήσει η αίσθηση στην ελληνική κοινωνία ότι δεν υπάρχει εναλλακτική κυβερνητική επιλογή. Επίσης, ότι η επικίνδυνη συγκυρία θα στρέψει το εκλογικό σώμα στην αναζήτηση πολιτικής σταθερότητας, κάτι που ήδη διαφαινόταν στις δημοσκοπήσεις των αρχών του καλοκαιριού, αλλά και ότι οι παροχές της ΔΕΘ θα απαλύνουν τη δυσαρέσκεια που έχουν προκαλέσει προηγούμενες κυβερνητικές επιλογές σε τμήματα του εκλογικού σώματος στα οποία είχε «σαρώσει» η Ν.Δ. στις εκλογές του 2023.

Το παρελθόν είναι οδηγός στη συγκεκριμένη περίπτωση. Στο Μαξίμου είδαν ότι τα μέτρα που ανακοινώθηκαν στη ΔΕΘ του 2025 «έπιασαν τόπο» δημοσκοπικά από τις αρχές της φετινής χρονιάς, όταν οι πολίτες τα ένιωσαν στο πορτοφόλι τους.

Οι ελεύθεροι επαγγελματίες

Στην πρώτη σειρά των δυσαρεστημένων βρίσκονται οι ελεύθεροι επαγγελματίες, οι οποίοι, σύμφωνα με τα exit polls, είχαν δώσει δώσει ηγεμονικά ποσοστά, οριακά πάνω από 50%, στη Νέα Δημοκρατία, με τη βοήθεια και των περιβόητων προεκλογικών δηλώσεων Κατρούγκαλου περί επαναφοράς της σύνδεσης των ασφαλιστικών τους εισφορών με το εισόδημά τους. Εξι μήνες μετά από εκείνες τις εκλογές, τον Δεκέμβριο του 2023, ψηφιζόταν από τη Νέα Δημοκρατία εν μέσω σφοδρών αντιδράσεων ο τεκμαρτός προσδιορισμός του εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες, μία κίνηση που αφορά περίπου 400.000 ψηφοφόρους που φορολογήθηκαν με τον συγκεκριμένο τρόπο.

Τα κρατικά έσοδα αυξήθηκαν κατά (περίπου) 450 εκατ. ευρώ ετησίως με αυτόν τον τρόπο, αλλά η Ν.Δ. έχασε σχεδόν τη μισή της δύναμη στους ελεύθερους επαγγελματίες -όχι μόνο δημοσκοπικά, αλλά και στην κάλπη των ευρωεκλογών-, μια εξέλιξη που καθιστά αναπόφευκτες τις διορθώσεις. Ακόμα και η κατάργησή του τεκμαρτού φόρου από το 2027 είναι στο τραπέζι, μαζί με τη μείωση της προκαταβολής φόρου που είναι σήμερα στο 80% για τις περισσότερες εταιρείες.

Οι αγρότες

Η ψήφος του αγροτικού κόσμου ακολουθεί διαχρονικά το ρεύμα και σε μεγάλο βαθμό δείχνει τον νικητή των εκλογών: είναι χαρακτηριστικό ότι στις πρώτες, αλλά και στις δεύτερες εκλογές του 2015, τα exit polls έδειξαν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ έμεινε μεν οριακά κάτω από το πανελλαδικό ποσοστό του, αλλά πήρε μικρό προβάδισμα από τη Ν.Δ. στους αγρότες. Αντίθετα, τόσο το 2019 όσο και το 2023 η Ν.Δ. πήρε πάνω από 40% στις αγροτικές περιοχές, φτάνοντας μάλιστα στις τελευταίες εκλογές στο εντυπωσιακό 48%, σύμφωνα με τα exit polls.

Οι δεύτερες εκλογές του 2023 έγιναν στις 25 Ιουνίου. Στις 4 Σεπτεμβρίου εκείνης της χρόνιας, ο «Daniel» χτύπησε χωρίς έλεος τη Θεσσαλία: γύρω στα 750.000 στρέματα πλημμύρισαν, εκμηδενίζοντας περίπου το 25% της συνολικής ελληνικής αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής. Οι συνέπειες εκείνης της καταστροφής δεν έχουν ακόμα αντιμετωπιστεί: χιλιάδες αγρότες παραμένουν μετέωροι – κι αυτό έχει προφανώς συνέπειες στην εκλογική τους συμπεριφορά.

Η αρχή έγινε έναν μήνα αργότερα, όταν ο περιφερειάρχης της Ν.Δ. Κώστας Αγοραστός δεν κατάφερε να επανεκλεγεί από τον πρώτο γύρο και έχασε πανηγυρικά τη δεύτερη Κυριακή. Σύμφωνα με δημοσκόπους, η συγκεκριμένη Περιφέρεια συνιστά το μεγαλύτερο πρόβλημα για τη Νέα Δημοκρατία, καθώς το πολιτικό κλίμα επηρεάστηκε αρχικά από την τραγωδία στα Τέμπη, που όμως δεν είχε εκλογική επίδραση το 2023, στη συνέχεια από τον «Daniel» και από πέρυσι από το σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ, που είχε για πολλούς μήνες σοβαρές παρενέργειες στις πληρωμές των αγροτικών επιδοτήσεων. Βεβαίως, ο ΟΠΕΚΕΠΕ έχει πολιτικό κόστος για το κυβερνών κόμμα στο σύνολο του αγροτικού κόσμου, ενώ τα κόστη παραγωγής που εκτοξεύτηκαν αρχικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τώρα ανεβαίνουν και πάλι λόγω της σύρραξης στον Περσικό Κόλπο και την αχρήστευση των Στενών του Ορμούζ.

Η κυβέρνηση συζητά μέτρα για την εξισορρόπηση του κόστους παραγωγής -για παράδειγμα, τη συνέχιση της επιδότησης του 15% στο κόστος των λιπασμάτων, αν και σε κάποιες περιπτώσεις οι ανατιμήσεις των τελευταίων μηνών φτάνουν και στο 30%, επιβαρύνοντας την παραγωγή-, αλλά και μέτρα φορολογικού χαρακτήρα για τους αγρότες, όπως και χρηματοδοτικά εργαλεία.

Παράλληλα, η κυβέρνηση θα επιδιώξει να πάρει και ο αγροτικός τομέας ένα ισχυρό μερίδιο από τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, που είναι 1,5 δισ. ευρώ για την τριετία 2026-2028, για έργα όπως η αποθήκευση ενέργειας, οι ηλεκτρικές διασυνδέσεις και η ενεργειακή εξοικονόμηση και αυτονόμηση των σπιτιών με αντλίες θερμότητας και εγκατάσταση ηλιακών συλλεκτών.

Οι ιδιωτικοί υπάλληλοι

Σε σχέση με το 2019, ο κατώτατος μισθός έχει αυξηθεί κατά 41,5%: ήταν στο επίπεδο των 650 ευρώ (μεικτά και σε 14μηνη βάση) και έχει φτάσει στα 920 ευρώ για τους 600.000 εργαζόμενους που αμείβονται με αυτόν, ενώ και ο μέσος μισθός έχει αυξηθεί κατά 24% σε σχέση με τη χρονιά που ανέλαβε τη διακυβέρνηση η Νέα Δημοκρατία του Κυριάκου Μητσοτάκη, έχοντας φτάσει στα 1.340 ευρώ. Μάλιστα, δύο στους τρεις από τα σχεδόν 2,5 εκατομμύρια των υπαλλήλων του ιδιωτικού τομέα αμείβονται πλέον με μισθό άνω των 1.000 ευρώ τον μήνα, ενώ το 2019 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν στο 36%. Στόχος της κυβέρνησης είναι να κλείσει τη θητεία της με κατώτατο μισθό στα 950 ευρώ ή παραπάνω και μέσο μισθό στα 1.500 ευρώ. Ωστόσο, η Ελλάδα μοιράζεται με τη Βουλγαρία την τελευταία θέση στην Ευρωπαϊκή Ενωση με κατά κεφαλήν ΑΕΠ στο 68% του μέσου όρου σε μονάδες αγοραστικής δύναμης.

Ο «ελληνικός» πληθωρισμός δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης -ήδη στα τρόφιμα έχουμε περάσει σε αρνητικά επίπεδα, κάτι που σημαίνει μείωση τιμών σε πραγματικούς όρους-, ενώ έρχονται και νέες μειώσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ κατ’ εφαρμογή της «συμφωνίας κυρίων». Παρ’ όλα αυτά η ακρίβεια θεωρείται σταθερά την τελευταία πενταετία ως το μεγαλύτερο πρόβλημα της ελληνικής κοινωνίας σε όλες τις δημοσκοπήσεις που έχουν δημοσιοποιηθεί.

Στις εκλογές του 2023, η Ν.Δ. είχε λάβει, σύμφωνα με τα αποτελέσματα των exit polls, 36,7% στους υπαλλήλους του ιδιωτικού τομέα, δηλαδή κάτω από το εθνικό ποσοστό της, ενώ το 2019 είχε πάρει γύρω στο 40%, με τον ΣΥΡΙΖΑ γύρω στο 30%, δηλαδή οριακά κάτω από το 31,5% που είχε λάβει πανελλαδικά. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ομάδα, που είναι η καρδιά του εκλογικού σώματος στη χώρα μας, είχε δώσει την πρωτιά στον ΣΥΡΙΖΑ με μεγάλη διαφορά και στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις του 2015.

Τα μέτρα που συζητούνται για την πολυπληθέστερη επαγγελματική ομάδα της χώρας μας είναι μία περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, που αυξάνει αυτόματα τις αποδοχές αναλογικά με το ύψος του μισθού, αλλά και αλλαγές στη φορολογική κλίμακα, μια και αναγνωρίζεται ότι με την αύξηση του μέσου μισθού χιλιάδες εργαζόμενοι ανέβηκαν φορολογικό κλιμάκιο και πλήρωσαν υψηλότερους φόρους εισοδήματος, χάνοντας μεγάλο μέρος της ονομαστικής αύξησης των αποδοχών τους. Παράλληλα, οι εργαζόμενοι αυτοί έχουν ήδη πληρώσει πολύ περισσότερους έμμεσους φόρους λόγω του πληθωρισμού. Στην κυβέρνηση γίνεται επίσης συζήτηση για να απαλυνθούν κάποια μνημονιακά μέτρα, όπως η φορολόγηση των παροχών σε είδος, τα κουπόνια φαγητού, τα εταιρικά αυτοκίνητα και οι ιδιωτικές ασφαλιστικές καλύψεις που παρέχουν αρκετές επιχειρήσεις στους εργαζομένους τους.

Οι συνταξιούχοι

Η συγκεκριμένη κατηγορία είναι εξίσου πολυπληθής με τους ιδιωτικούς υπαλλήλους – γύρω στα 2,5 εκατομμύρια ψηφοφόροι, οι οποίοι συνιστούν ένα προνομιακό πεδίο για τη Νέα Δημοκρατία: σχεδόν ένας στους δύο συνταξιούχους που προσήλθαν στις κάλπες του 2023 ψήφισε το κυβερνών κόμμα, ενώ ο ΣΥΡΙΖΑ του Αλέξη Τσίπρα, που ήταν στη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, έλαβε από αυτούς κατά τι λιγότερο από το πανελλαδικό ποσοστό του, πράγμα που μεταφράζεται σε μια διαφορά πάνω από 27 ποσοστιαίες μονάδες στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα.

Σύμφωνα με τις τρέχουσες δημοσκοπήσεις, η Ν.Δ. εξακολουθεί να διατηρεί πολύ υψηλά ποσοστά στις ηλικίες άνω των 55 ετών (δεν είναι αναγκαστικά συνταξιούχοι, αλλά μόνο τα exit polls έχουν τόσο μεγάλα δείγματα που να μπορούν να μετρήσουν ομάδες όπως οι αγρότες, οι ελεύθεροι επαγγελματίες κ.λπ., ωστόσο και με τις «τυπικές» δημοσκοπήσεις μπορεί κανείς να βγάλει ένα συμπέρασμα για την εκλογική επιρροή κάθε κόμματος στους συνταξιούχους).

Το μεγάλο «αγκάθι» για την κυβέρνηση είναι οι συνταξιούχοι που λαμβάνουν μέρος της σύνταξής τους ως προσωπική διαφορά και έτσι δεν εισπράττουν τις ετήσιες αυξήσεις που παίρνουν 1,8 εκατομμύρια συνταξιούχοι, καθώς αυτές «καίγονται» για τη μείωσή της ώσπου να υπάρξει σταδιακά ο μηδενισμός της. Ολο αυτό τελειώνει στις 31 Δεκεμβρίου του 2026, όπως έχει ανακοινώσει η κυβέρνηση, και από το 2027 οι συνταξιούχοι αυτής της κατηγορίας, που είναι 670.000 άνθρωποι, θα εισπράττουν κανονικά τις αυξήσεις των συντάξεων, που προβλέπονται γύρω στο 2,5%.

Παράλληλα, συζητούνται αλλαγές -όχι κατάργηση- στην Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης συνταξιούχων, που ήταν ένα από τα πρώτα μνημονιακά μέτρα το καλοκαίρι του 2010. Πρόκειται για μια εισφορά που επιβάλλεται κλιμακωτά σε όσους έχουν άθροισμα συντάξεων άνω των 1.468 ευρώ για το σύνολο των συντάξεων που λαμβάνει ο καθένας και μπορεί να φτάσει ως το 14%, ανάλογα με το συνολικό ύψος τους. Τα σενάρια για τις αλλαγές είναι αρκετά, αλλά το βασικό προβλέπει ότι θα αλλάξουν τα κλιμάκια, αλλά και ο τρόπος υπολογισμού της, καθώς μέχρι σήμερα αν ο συνταξιούχος ξεπεράσει έστω και για ένα ευρώ ένα κλιμάκιο πληρώνει με τον υψηλότερο συντελεστή για το σύνολο των αποδοχών του και όχι για το υπερβάλλον ποσό, όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, στη φορολογία εισοδήματος.

Οι «κόκκινοι» δανειολήπτες

Οι δημοσκοπήσιες και τα exit polls δεν τους μετρούν, αλλά σύμφωνα με τα στοιχεία της ΤτΕ φτάνουν το 1,5 εκατομμύριο εκείνοι που έχουν εμπλοκή με κόκκινο δάνειο, το οποίο αδυνατούν να εξυπηρετήσουν και το οποίο έχει μεταβιβαστεί σε servicers, μία από τις πιο οδυνηρές παρενέργειες των μνημονίων που κατέστρεψε οικονομικά χιλιάδες πολίτες και βεβαίως θέριεψε τη λεγόμενη αντισυστημική ψήφο.

Το υπουργείο Οικονομικών, που διαπίστωσε ότι έχουν αυξηθεί οι διαμαρτυρίες για την αδιαφορία των servicers για θετικές ρυθμίσεις που έχουν γίνει, όπως και αποφυγή κάθε διακανονισμού με βάση την ισχύουσα νομοθεσία, ετοιμάζεται σε συνεργασία με την ΤτΕ να κάνει παρέμβαση στον χώρο αυτό (περισσότερα στο ένθετο «business stories»).

Οι νέοι

Στα exit polls των πρώτων εκλογών του 2023 η Ν.Δ. ήταν μπροστά από τον ΣΥΡΙΖΑ στις νεαρές ηλικίες από 17 ως 24 ετών -και διεύρυνε το προβάδισμά της στις δεύτερες εκλογές εκείνης της χρονιάς-, σε ένα κοινό που είναι παραδοσιακά δύσπιστο απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα.

Ο πρωθυπουργός διάλεξε την περσινή ΔΕΘ για να ανακοινώσει ένα μεγάλο πακέτο φορολογικών απαλλαγών και μειώσεων για τους νέους ως 30 ετών, ενώ στη φετινή Εκθεση αναμένεται να γίνει η εξαγγελία του προγράμματος «Σπίτι μου ΙΙΙ», που θα πάρει τη θέση του «Σπίτι μου ΙΙ», οι πόροι του οποίου εξαντλήθηκαν. Η αιχμή της φετινής ΔΕΘ θα είναι στη στέγαση με θέσπιση κινήτρων για μακροχρόνιες μισθώσεις, αλλά και ισχυρή επιδότηση ανακαινίσεων προκειμένου να «πέσουν» περισσότερα σπίτια στην αγορά, με σκοπό να απαλυνθεί το πρόβλημα με τις τιμές των ενοικίων.