«Τριβόλια 2026»: Από ένα πανηγύρι σε ένα ολόκληρο Φεστιβάλ για την παράδοση της Λήμνου

Από ένα πανηγύρι, ένα ολόκληρο Φεστιβάλ

Τα «Τριβόλια 2026» ανοίγουν έναν νέο κύκλο για τη μουσικοχορευτική παράδοση της Λήμνου, με έρευνα, εργαστήρια, ημερίδα, προβολές και την αναβίωση του πανηγυριού του Αγίου Δημητρίου στο Ρουσσοπούλι, με δράσεις σε Μούδρο και τα γύρω χωριά και τη Μύρινα.

23-25 Οκτωβρίου 2026

Τα «Τριβόλια 2026», η ετήσια διοργάνωση του Πολιτιστικού Συλλόγου Ρουσσοπουλίου, εξελίσσονται σε ένα Φεστιβάλ αφιερωμένο στη μουσικοχορευτική παράδοση της Λήμνου, μετατρέποντας ένα πανηγύρι που γεννήθηκε πριν από τρία χρόνια στο Ρουσσοπούλι σε έναν πολυήμερο κύκλο έρευνας, καταγραφής, εκπαίδευσης και μνήμης, που κορυφώνεται —και επιστρέφει στην αφετηρία του— με το γλέντι και το παραδοσιακό πανηγύρι.

Η φετινή διοργάνωση έχει στο επίκεντρό της τη διαφύλαξη, ανάδειξη και μετάδοση της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς της Λήμνου: τους τοπικούς σκοπούς, τα μουσικά όργανα, τους χορούς, τα έθιμα, αλλά κυρίως τους ανθρώπους και τις συλλογικές μνήμες που εξακολουθούν να τα κρατούν ζωντανά.

Το Φεστιβάλ πραγματοποιείται με την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού και του Δήμου Λήμνου και με τη συγχρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού.

Από το μεγάλο πανηγύρι του Αυγούστου στην έρευνα

Με το μεγάλο πανηγύρι στο Ρουσσοπούλι, στις 12 Αυγούστου, ξεκίνησε η φετινή διαδρομή των «Τριβολίων 2026», που από μια γιορτή της τοπικής κοινότητας εξελίσσεται σε μια οργανωμένη προσπάθεια έρευνας και καταγραφής της μουσικοχορευτικής παράδοσης της Λήμνου. Η ζωντανή ανταπόκριση του κόσμου στους ντόπιους σκοπούς και οι μαρτυρίες μουσικών και κατοίκων έφεραν στο προσκήνιο ένα ευρύτερο ερώτημα: τι είναι τελικά αυτό που κάνει ένα γλέντι λημνιακό; Οι άνθρωποι που του δίνουν ζωή ή το ρεπερτόριο που το χαρακτηρίζει; Ποιοι είναι οι σκοποί που αναγνωρίζουμε σήμερα ως λημνιακούς και πόσοι ακόμη βρίσκονται στη μνήμη ανθρώπων και μουσικών, αλλά έχουν πάψει να ακούγονται στα σύγχρονα γλέντια;

Γλέντι στο Ρουσσοπούλι στον προαύλιο χώρο του Κέντρου Ενημέρωσης και Εκθεσιακού Χώρου Απολιθωμάτων και Αγροτικής Κληρονομιάς που έγινε στις 12 Αυγούστου 2026 από τον Πολιτισττικό Σύλλογο Ρουσσοπουλίου Τριβόλια. Φωτογραφίες: Παντελής Λαδάς © LDSPRO

Κάπως έτσι, από το πανηγύρι γεννήθηκε ένα ερώτημα και από το ερώτημα η ανάγκη για έρευνα και συστηματική καταγραφή.

Οι άνθρωποι της Λήμνου μπαίνουν μπροστά στην κάμερα

Στο ενδιάμεσο διάστημα του Φεστιβάλ πραγματοποιείται επιτόπια έρευνα, υπό την επιστημονική επιμέλεια του Αλέξανδρου Ριζόπουλου, μουσικού και εθνομουσικολόγου (Δρ), με επίκεντρο τους ανθρώπους και τη μουσικοχορευτική μνήμη της Λήμνου. Μουσικοί, οικογένειες με μουσική παράδοση, κάτοικοι και φορείς μοιράζονται μέσα από βιντεοσκοπημένες συνεντεύξεις μνήμες, ιστορίες, τραγούδια και πρακτικές των λημνιακών γλεντιών.

Μέρος του υλικού της έρευνας θα παρουσιαστεί στη φθινοπωρινή ημερίδα και την ψηφιακή έκθεση, ενώ αποτελεί τη βάση για ένα ντοκιμαντέρ για τη μουσικοχορευτική παράδοση της Λήμνου, με στόχο την ολοκλήρωσή του μέσα στο 2027. Παράλληλα, δημιουργείται ένα αρχείο φωτογραφιών, εγγράφων και άλλων τεκμηρίων, το οποίο θα συνεχίσει να εμπλουτίζεται.

Η κοινή αρχή που διέπει την έρευνα αλλά και την εμπειρία της διοργάνωσης είναι πως η παράδοση ανήκει στους ανθρώπους που τη ζουν, τη μεταφέρουν και την αλλάζουν μέσα στον χρόνο. Τα πολιτισμικά ζητήματα, όπως και τα ερωτήματα γύρω από την αυθεντικότητα και την αξία, είναι υπόθεση της ίδιας της κοινότητας και έχουν τις ρίζες τους σε αυτήν.

23–25 Οκτωβρίου: Αναλυτικό πρόγραμμα

Τα «Τριβολία 2026», με κεντρικό άξονα «Αναγνωρίζοντας τη μουσικοχορευτική παράδοση της Λήμνου», περιλαμβάνει τρεις ημέρες μουσικής, δημιουργίας, εκπαίδευσης και δημόσιου διαλόγου, πραγματοποιείται σε Μούδρο, Μύρινα και Ρουσσοπούλι και επιχειρεί να φέρει το υλικό της έρευνας ξανά στους ανθρώπους του τόπου και ιδιαίτερα στις νεότερες γενιές.

Παρασκευή 23 Οκτωβρίου | Μούδρος

Εργαστήριο Παραδοσιακών Κρουστών με τον Αλέξανδρο Ριζόπουλο
 📍 Μουσικό Εργαστήρι Μούδρου

18:00–20:00|Αρχάριοι
 20:00–22:00 | Προχωρημένοι

Στο προχωρημένο εργαστήριο, τα κρουστά συναντούν άμεσα τον χορό: καλαματιανός και συρτός, μπεράτια, πατινάδες, καρσιλαμάδες, μπάλος και σούστα προσεγγίζονται μέσα από παίξιμο, ακρόαση, επανάληψη, φράση και κίνηση.

Ο ρυθμός δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως μέτρηση, αλλά ως ζωντανή σχέση ανάμεσα στο σώμα, το κρουστό, τη μουσική φράση και τον χορό.

Ποιος/α μπορεί να συμμετάσχει;

Το εργαστήριο απευθύνεται τόσο σε αρχάριους/ες, χωρίς προηγούμενη εμπειρία στα κρουστά, όσο και σε προχωρημένους/ες, με προηγούμενη εμπειρία, που θέλουν να εμβαθύνουν στο παίξιμο και στη σχέση του ρυθμού με τον χορό.

Φόρμα συμμετοχής

Σάββατο 24 Οκτωβρίου | Ρωμανού & Μύρινα

«Παίζουμε με τη Λήμνο: ήχοι, εικόνες, λέξεις και χάρτες»

📍10:00–11:00 | Παπαϊωάννειος Σχολή Ρωμανού

 📍 13:00–14:00 | Μύρινα – Λύκειο των Ελληνίδων, Παράρτημα Λήμνου

Ένα δημιουργικό εργαστήρι για παιδιά διαφορετικών ηλικιών, στο οποίο η Λήμνος γίνεται υλικό για παιχνίδι και δημιουργία.

Τα παιδιά θα παίξουν με λέξεις και στίχους παραδοσιακών τραγουδιών, θα δημιουργήσουν δικά τους στιχάκια, θα ανακαλύψουν τις λημνιακές φορεσιές μέσα από σύνθεση και κολάζ, θα σχεδιάσουν μουσικά όργανα και θα προσπαθήσουν να αναγνωρίσουν τον ήχο τους. Στο τέλος, όργανα, ήχοι, εικόνες και τοπωνύμια θα συναντηθούν πάνω σε έναν μεγάλο χάρτη, δημιουργώντας έναν μουσικό χάρτη της Λήμνου φτιαγμένο από τα ίδια τα παιδιά.

Στόχος δεν είναι να προσφερθεί στα παιδιά μια «μικρή εγκυκλοπαίδεια» της Λήμνου, αλλά να τους δοθεί υλικό από τον τόπο τους για να το μετασχηματίσουν: να παίξουν, να ακούσουν, να σχεδιάσουν, να συνθέσουν και να δημιουργήσουν.

Ποιος/α μπορεί να συμμετάσχει; Όλα τα παιδιά που θέλουν να γνωρίσουν τη Λήμνο μέσα από τη μουσική και τη δημιουργία και το παιχνίδι!

Φόρμα συμμετοχής

Σάββατο 24 Οκτωβρίου | Ημερίδα

«Αναγνωρίζοντας τη μουσικοχορευτική παράδοση της Λήμνου»

17:00–21:00 | Παπαϊωάννειος Σχολή Ρωμανού

Η έρευνα ανοίγει πλέον στον δημόσιο διάλογο, μέσα από μια ημερίδα με μαρτυρίες, προβολές, έκθεση, μουσική και συζήτηση.

17:00–18:00 | Προσέλευση – γνωριμία – εγγραφές – μικρό κέρασμα
17:00–18:00 | Έναρξη έκθεσης συνεντεύξεων & προβολή βίντεο
18:00–18:10 | Εισαγωγή – καλωσόρισμα
18:10–18:50 | Οι μικρασιατικές επιρροές στη λημνιακή μουσικοχορευτική παράδοση – αφηγήματα, ιστορίες και τεκμήρια του παρελθόντος
18:50–19:20 | Το λημνιακό γλέντι – γνωστοί και άγνωστοι σκοποί και χοροί της Λήμνου, παραδόσεις, συνήθειες και τεκμήρια του παρελθόντος
19:20–20:00 | Η λύρα στη λημνιακή μουσική παράδοση – οργανοποιία και διάδοση
20:00–21:00 | Επίλογος – συζήτηση – ευχαριστίες

Στο επίκεντρο δεν βρίσκεται η αναζήτηση μιας μοναδικής «σωστής» απάντησης για το τι είναι λημνιακή μουσική. Η συνάντηση θέλει να αφήσει χώρο στη συζήτηση, στη συμφωνία αλλά και στη διαφωνία, φέρνοντας στο ίδιο τραπέζι την επιστημονική έρευνα και τη βιωμένη γνώση της τοπικής κοινότητας.

Ποιος/α μπορεί να συμμετάσχει; Η ημερίδα είναι ανοιχτή σε όλους/ες όσοι/ες ενδιαφέρονται για τη μουσικοχορευτική παράδοση της Λήμνου: μουσικούς, χορευτές, ερευνητές, μουσικολόγους, συλλέκτριες και αρχειονόμους, εκπαιδευτικούς, μέλη πολιτιστικών συλλόγων, ανθρώπους που διαθέτουν προσωπικά ή οικογενειακά αρχεία και μαρτυρίες, αλλά και κατοίκους και φίλες του νησιού που θέλουν να μοιραστούν γνώσεις, μνήμες και εμπειρίες.

Φόρμα συμμετοχής

Κυριακή 25 Οκτωβρίου | Ρουσσοπούλι

12:00–14:00 | Επίσκεψη στο Κέντρο Ενημέρωσης Ρουσσοπουλίου

Και στη συνέχεια, όσα καταγράφηκαν, συζητήθηκαν και αναζητήθηκαν επιστρέφουν εκεί όπου η παράδοση εξακολουθεί πραγματικά να ζει: στο γλέντι.

14:00 | Αναβίωση του Πανηγυριού του Αγίου Δημητρίου

📍 Πλατεία Ρουσσοπουλίου

Το Φεστιβάλ ολοκληρώνεται με την προσπάθεια αναβίωσης του παλιού εορτασμού του Αγίου Δημητρίου και του παραδοσιακού λημνιακού γλεντιού.

Με τα όργανα να παίζουν ζωντανά, με σκοπούς και χορούς της Λήμνου και με μικρό κέρασμα φαγητού και ποτού από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Ρουσσοπουλίου «Τριβόλια», η πλατεία γίνεται ξανά τόπος συνάντησης και κοινής γιορτής.

Ποιος/α μπορεί να συμμετάσχει; Όποιος/α έχει κέφι για μουσική, χορό και καλό λημνιακό γλέντι Ο κύκλος του χορού μας χωρά όλους και όλες!

Θα ακολουθήσει ο Εσπερινός για τη γιορτή του Αγίου Δημητρίου.

Μια συλλογική προσπάθεια

Στα «Τριβόλια 2026» συμπράττουν ο Πολιτιστικός Σύλλογος Μούδρου «Παύλος Κουντουριώτης», το Μουσικό Εργαστήρι Μούδρου, το Λύκειο των Ελληνίδων – Παράρτημα Λήμνου και ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αγίου Δημητρίου, μαζί με μουσικούς, ερευνητές, εισηγητές, εθελοντές και ανθρώπους της τοπικής κοινότητας.

Ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ρουσσοπουλίου «Τριβόλια» τους ευχαριστεί θερμά για τη συνεργασία, τη συμμετοχή και την ουσιαστική συμβολή τους στη φετινή διοργάνωση.

ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΤΡΙΒΟΛΙΑ 2026

23–25 Οκτωβρίου 2026
Μούδρος • Μύρινα • Ρουσσοπούλι • Ρωμανού

Με την αιγίδα:
Υπουργείο Πολιτισμού • Δήμος Λήμνου

Με τη συγχρηματοδότηση του Υπουργείου Πολιτισμού

Πληροφορίες:
 📞 697 272 4257 • 690 962 3010