Από τις σχολικές αίθουσες και τις πρώτες μαθητικές κινητοποιήσεις του Σεπτεμβρίου μέχρι τις μεγάλες διαδηλώσεις του Οκτωβρίου, η Γαλλία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κύμα κοινωνικής δυσαρέσκειας που συνεχίζεται. Η ακρίβεια, η κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και η αστυνομική βία έχουν βρεθεί στο επίκεντρο των διαμαρτυριών, οι οποίες συνοδεύτηκαν από εκτεταμένα επεισόδια, λεηλασίες, τραυματισμούς και χιλιάδες συλλήψεις. Μια εκτενής έρευνα του Reuters, που δημοσιεύθηκε στις 14 Νοεμβρίου, καταγράφει πώς οι αρχικά περιορισμένες κινητοποιήσεις για τις συνθήκες στα δημόσια σχολεία εξελίχθηκαν σε μία από τις σοβαρότερες περιόδους κοινωνικής αναταραχής των τελευταίων ετών στη χώρα. Για την έρευνα, οι δημοσιογράφοι του πρακτορείου εξέτασαν δεκάδες βίντεο, παρακολούθησαν τις δικαστικές διαδικασίες 26 κατηγορουμένων και πραγματοποίησαν περισσότερες από 50 συνεντεύξεις με κυβερνητικούς αξιωματούχους, αστυνομικούς, δικηγόρους, διαδηλωτές και αυτόπτες μάρτυρες.

Από τα σχολεία στους δρόμους των γαλλικών πόλεων

Οι πρώτες κινητοποιήσεις ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο, με μαθητές να διαμαρτύρονται για τις συνθήκες στα δημόσια σχολεία. Σταδιακά, οι διαδηλώσεις απέκτησαν ευρύτερο χαρακτήρα, καθώς στα αιτήματα προστέθηκαν το υψηλό κόστος ζωής και τα προβλήματα των δημόσιων υπηρεσιών. Σύμφωνα με το Reuters, εικόνες αστυνομικών να χτυπούν εφήβους με γκλομπ ενίσχυσαν τη συμπαράσταση προς τους μαθητές. Στις κινητοποιήσεις άρχισαν να συμμετέχουν γονείς, εκπαιδευτικοί, συνδικαλιστές και πολιτικοί της Αριστεράς. Οι αστυνομικές επιχειρήσεις προκάλεσαν αντιδράσεις, ιδιαίτερα μετά τους σοβαρούς τραυματισμούς νέων διαδηλωτών. Το Reuters καταγράφει περιπτώσεις ανθρώπων που έχασαν την όρασή τους ή υπέστησαν ακρωτηριασμούς χεριών. Παράλληλα, εμπειρογνώμονες των Ηνωμένων Εθνών και οργανώσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων εξέφρασαν ανησυχία για τη σύλληψη σχεδόν 7.000 ανηλίκων κατά τη διάρκεια αποκλεισμών σχολείων, κρίνοντας δυσανάλογη την αντιμετώπισή τους από τις αρχές. Η 42χρονη Εμιλί Μπερτιέ ντε Γκραντρί, η οποία συμμετείχε σε τέσσερις διαδηλώσεις στο Παρίσι μαζί με τον 15χρονο γιο της, Άαρον, δήλωσε στο Reuters: «Έχουμε δικαιώματα». Η ίδια ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να δεχθούν να τους εκφοβίσουν ή να τους επιβληθούν.

Η 17η Οκτωβρίου και οι 500.000 διαδηλωτές

Η 17η Οκτωβρίου αποτέλεσε σημείο καμπής για τις κινητοποιήσεις. Περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους σε ολόκληρη τη Γαλλία, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός Εσωτερικών, Λοράν Νουνιές. Στο Παρίσι οι συμμετέχοντες έφτασαν τους 110.000. Στις πορείες εμφανίστηκαν ξανά και υποστηρικτές των «Κίτρινων Γιλέκων», του κινήματος που είχε συγκρουστεί με την κυβέρνηση του Εμανουέλ Μακρόν το 2018 και το 2019. Οι διαδηλώσεις συνοδεύτηκαν από εκτεταμένα επεισόδια στο Παρίσι, στη Μασσαλία και στη Λυών. Σύμφωνα με το Reuters, η αστυνομία έχασε προσωρινά τον έλεγχο ολόκληρων συνοικιών, καθώς ομάδες διαδηλωτών έσπαγαν βιτρίνες, έστηναν οδοφράγματα και πυρπολούσαν αυτοκίνητα και ποδήλατα. Μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο, περίπου 3.000 επιχειρήσεις λεηλατήθηκαν, από καταστήματα πολυτελών ειδών μέχρι σούπερ μάρκετ.

Μια ορχήστρα 400 μουσικών μέσα στα δακρυγόνα

Ανάμεσα στις μαρτυρίες που συγκέντρωσε το Reuters βρίσκεται εκείνη του 20χρονου μουσικού Μαέλ Ροτ, μέλους της Orchestre du Nouveau Monde. Η ορχήστρα, με περίπου 400 μουσικούς, είχε προγραμματίσει να παίξει στην Πλατεία Δημοκρατίας του Παρισιού, στις 17 Οκτωβρίου, υποστηρίζοντας τους διαδηλωτές. Ο Ροτ έφτασε στην πλατεία γύρω στις 11 το πρωί, κρατώντας το σουζάφωνό του. Περίπου μία ώρα αργότερα, ενώ οι μουσικοί έπαιζαν το μουσικό θέμα της ταινίας «The Avengers», εμφανίστηκαν τα πρώτα σύννεφα δακρυγόνων. Αρχικά, οι μουσικοί θεώρησαν ότι η αστυνομική επέμβαση δεν τους αφορούσε και συνέχισαν να παίζουν. Μέσα σε μισή ώρα, όμως, τα δακρυγόνα έπεφταν κοντά στα πόδια τους. Βίντεο του Reuters δείχνει αστυνομικούς να χρησιμοποιούν δακρυγόνα για να απωθήσουν ομάδα διαδηλωτών που επιχειρούσε να κινηθεί προς την οδό Rue du Faubourg du Temple. Μια εργαζόμενη σε ζαχαροπλαστείο της περιοχής δήλωσε ότι θεωρούσε αναγκαία την αστυνομική προστασία, καθώς αργότερα την ίδια ημέρα καταστήματα του δρόμου λεηλατήθηκαν. Η ορχήστρα αποχώρησε από την πλατεία, πριν συγκεντρωθεί ξανά μεγάλο πλήθος διαδηλωτών.

Λεηλασίες, πυρπολήσεις και επιθέσεις σε δημόσια κτίρια

Καθώς περνούσαν οι ώρες, τα επεισόδια επεκτάθηκαν σε περισσότερες περιοχές. Στη Μασσαλία, διαδηλωτές ντυμένοι στα μαύρα εισέβαλαν στο δημαρχείο και ανέτρεψαν προτομή της Μαριάν, συμβόλου της Γαλλικής Δημοκρατίας. Στο Παλιό Λιμάνι της πόλης, άλλη ομάδα επιτέθηκε σε αστυνομικούς με πέτρες και μεταλλικές ράβδους. Περίπου 45 αστυνομικοί αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν προς τα οχήματά τους, όπως προκύπτει από βίντεο που επαλήθευσε το Reuters. Ο Ερίκ Μουλέν, εκπρόσωπος του αστυνομικού συνδικάτου UNSA Police στη Μασσαλία, περιέγραψε στο πρακτορείο τον φόβο που ένιωσαν οι συνάδελφοί του. Όπως ανέφερε, ορισμένοι αστυνομικοί μέσα στα οχήματα αισθάνθηκαν τόσο έντονα ότι απειλούνταν, ώστε σκέφτηκαν να χρησιμοποιήσουν τα υπηρεσιακά τους όπλα. Στη Λιμόζ, δημοτικοί αστυνομικοί κατέφυγαν στο δημαρχείο του 19ου αιώνα, το οποίο στη συνέχεια πυρπολήθηκε. Κατάφεραν να απομακρυνθούν χωρίς να τραυματιστούν. Οι εισαγγελικές αρχές διερευνούν κατηγορία απόπειρας ανθρωποκτονίας σε βάρος 34χρονου ξυλουργού, ο οποίος θεωρείται ύποπτος για συμμετοχή στον εμπρησμό. Ο δήμαρχος της πόλης, Γκιγιόμ Γκερέν, υποστήριξε ότι ο άνδρας βρίσκεται σε κατάλογο παρακολούθησης για φερόμενες σχέσεις με την άκρα Αριστερά και ότι πιθανότατα είχε κεντρικό ρόλο στην επίθεση. Οι δικηγόροι του κατηγορουμένου δήλωσαν ότι δεν διαθέτουν τέτοια πληροφόρηση, αμφισβήτησαν την ισχύ των στοιχείων και ζήτησαν να γίνει σεβαστό το τεκμήριο αθωότητας. Στη Λυών πυρπολήθηκε επίσης το γραφείο τουρισμού.