Ενεργειακή ασφυξία στην Ευρώπη

Ηδιπλή γεωπολιτική κρίση που περιλαμβάνει τον πλήρη έλεγχο της ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας από τους Χούθι και την επίθεση στον σαουδαραβικό αγωγό East-West, αποτελεί το  απόλυτο σενάριο ασφυξίας για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, με την Ευρώπη να δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα.

Η Σαουδική Αραβία πριν από δύο 24ωρα ανακοίνωσε ότι μη επανδρωμένα αεροσκάφη που προήλθαν από το Ιράκ ευθύνονται για την επίθεση στον πετρελαιαγωγό East-West, με τη  Saudi Aramco να έχει τον αγωγό σε «προληπτική αναστολή λειτουργίας» για λόγους ασφαλείας.

Ο συγκεκριμένος αγωγός αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες της Σαουδικής Αραβίας, καθώς συνδέει τις πετρελαιοπαραγωγικές περιοχές στα ανατολικά της χώρας με εγκαταστάσεις στην Ερυθρά Θάλασσα, προσφέροντας μια εναλλακτική διαδρομή μεταφοράς αργού πετρελαίου αυτή την κρίσιμη για τις ενεργειακές ροές περίοδο.

Αν και «γλυτώσαμε» την Παρασκευή μια νέα έκρηξη των τιμών πετρελαίου χάρη κυρίως στην υποβάθμιση των προβλέψεων για την παγκόσμια ζήτηση από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας και στην είδηση από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν ότι αξιωματούχοι της Τεχεράνης θα συναντηθούν με κράτη του Κόλπου στο Ομάν προκειμένου να συζητηθεί η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, εντούτοις το γεγονός σηματοδοτεί μια σοβαρή απώλεια των παγκόσμιων προμηθειών και μπορεί να μας οδηγήσει εκ νέου σε άλμα τιμών.

Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι τυχόν παρατεταμένη διακοπή λειτουργίας του αγωγού απειλεί να στερήσει από την αγορά περίπου 4 με 5 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα που προορίζονταν για τη διεθνή αγορά, γεγονός που αντιστοιχεί στο 4%  της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Και όλα αυτά τη στιγμή που λόγω των ευρύτερων προβλημάτων στις θαλάσσιες μεταφορές, η παραγωγή της Σαουδικής Αραβίας έχει υποχωρήσει σε χαμηλό τριών δεκαετιών. (σ.σ: στα 6,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Αύγουστο, από 10,9 εκατομμύρια τον Φεβρουάριο).

Πρόκειται για τη χειρότερη δυνατή εξέλιξη τη στιγμή μάλιστα που η κρίση έχει χτυπήσει ιδιαίτερα τις τιμές των διυλισμένων προϊόντων. Υπενθυμίζουμε ότι η μέση τιμή του ντίζελ στις ΗΠΑ σημείωσε κατακόρυφη αύξηση, τροφοδοτώντας εκ νέου τους φόβους για ευρύτερο πληθωριστικό σοκ στην παγκόσμια οικονομία. (σ.σ: Σχετική ανάλυση μπορείτε να διαβάσετε εδώ).

Τα σενάρια χρόνου αποκατάστασης του East-West

Σύμφωνα με πηγές της πετρελαϊκής αγοράς και διεθνή πρακτορεία, τα αποθέματα αργού πετρελαίου που είναι αποθηκευμένα στα τερματικά λιμάνια επαρκούν για μόλις 5 έως 7 ημέρες.

Η χωρητικότητα των δεξαμενών του αγγίζει τα 35 εκατομμύρια βαρέλια. Ωστόσο, οι αποθήκες δεν ήταν γεμάτες πριν από την επίθεση. Ως εκ τούτου, με τον αγωγό εκτός λειτουργίας, το αποθηκευμένο πετρέλαιο θα εξαντληθεί γρήγορα αν δεν ξαναρχίσει η τροφοδοσία.

Το Ριάντ διαθέτει επίσης κάποια αποθέματα που μπορούν να εξυπηρετήσουν πελάτες για λίγες ημέρες μέσω των αιγυπτιακών λιμανιών Άιν Σούχνα στην Ερυθρά Θάλασσα και Σίντι Κερίρ στη Μεσόγειο, αλλά και αυτά θα στερέψουν γρήγορα χωρίς τη ροή του αγωγού.

Μέχρι στιγμής, το Υπουργείο Ενέργειας της Σαουδικής Αραβίας και η Saudi Aramco δεν έχουν δώσει επίσημο και ακριβές χρονοδιάγραμμα για την πλήρη επαναφορά του αγωγού.

Ωστόσο, οι εκτιμήσεις των αναλυτών χωρίζονται σε δύο σενάρια: Σύμφωνα με το πιο απαισιόδοξο, οι υλικές ζημιές από τις εκρήξεις των drones σε κρίσιμους σταθμούς άντλησης ενδέχεται να χρειαστούν έως και 1,5 μήνα για να αποκατασταθούν πλήρως.

Οι πιο αισιόδοξοι εκτιμούν ότι η Aramco θα προσπαθήσει να θέσει τον αγωγό σε μερική λειτουργία πολύ συντομότερα, επιτρέποντας σε ένα ποσοστό του πετρελαίου να ρέει προς τη Δύση, ενώ οι τεχνικές ομάδες θα συνεχίζουν παράλληλα τις επισκευές στα κατεστραμμένα τμήματα.

Όπως και να έχει, καλό είναι η διακοπή να μην αγγίξει τις 6 εβδομάδες.

H τρέχουσα στρατιωτική κατάσταση στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ

Η επίθεση στις εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας δεν είναι το μόνο νέο πρόβλημα της αγοράς πετρελαίου. Στο μέτωπο της Υεμένης, η κατάσταση έχει κλιμακωθεί ραγδαία τις τελευταίες ημέρες, με τους αντάρτες Χούθι να πραγματοποιούν στρατηγική προέλαση.

Οι Χούθι ολοκλήρωσαν την κατάληψη ολόκληρης της ακτής της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, καταλαμβάνοντας την ιστορική παραλιακή πόλη Μόκα και το Ντουμπάμπ.

Κατέλαβαν επίσης  το στρατηγικής σημασίας νησί Μαγιούν (Περίμ), το οποίο βρίσκεται ακριβώς στο στόμιο του στενού Μπαμπ ελ Μαντέμπ, καθώς και τα νησιά Χανίς.

Έχοντας πλέον τον απόλυτο γεωγραφικό έλεγχο του περάσματος, οι Χούθι εξέδωσαν προειδοποιήσεις προς τα ξένα πλοία και ξεκαθάρισαν ότι «θα στοχεύουν  συγκεκριμένα πλοία εχθρικών χωρών που σχετίζονται με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις εναντίον του Ιράν».

Γίνεται κατανοητό ότι με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν ουσιαστικά κλειστά από το Ιράν και τον αγωγό East–West εκτός λειτουργίας, η θέση των Χούθι στο Μπαμπ ελ Μαντέμπ «κλειδώνει» και την τελευταία εναλλακτική διαδρομή των σαουδαραβικών εξαγωγών.

Μια τέτοια διπλή γεωπολιτική κρίση που περιλαμβάνει τον πλήρη έλεγχο της ακτογραμμής της Ερυθράς Θάλασσας από τους Χούθι και την επίθεση στον σαουδαραβικό αγωγό East-West, αποτελεί το  απόλυτο σενάριο ασφυξίας για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

Υπενθυμίζουμε ότι η Σαουδική Αραβία κατασκεύασε τον αγωγό East–West ακριβώς ως «δικλείδα ασφαλείας» για να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ, μεταφέροντας πετρέλαιο από τα ανατολικά της κοιτάσματα προς το λιμάνι Yanbu στην Ερυθρά Θάλασσα. Τουτέστιν, το χτύπημα στον αγωγό με κλειστό το Ορμούζ, ισοδυναμεί με «κλείδωμα» του σαουδαραβικού πετρελαίου εντός του Περσικού Κόλπου.

Υπενθυμίζουμε επίσης ότι ένας πλήρης έλεγχος στο  Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ από τους Χούθι θα καταστήσει τη ναυσιπλοΐα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ πρακτικά αδύνατη για τα δεξαμενόπλοια της Δύσης, με περίπου 4-5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα να πρέπει να αλλάξουν άμεσα πορεία.

Σε περιόδους σταθερότητας, ο όγκος διακίνησης  από την περιοχή άγγιζε ή και ξεπερνούσε τα 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.  Όμως μετά το πρώτο κύμα επιθέσεων των Χούθι, πολλοί εφοπλιστές επέλεξαν τον μακρύτερο δρόμο γύρω από την Αφρική, ρίχνοντας τον όγκο στα 4,1 εκατομμύρια βαρέλια. Ωστόσο, μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οι ροές μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ αυξήθηκαν ξανά.

Μετά τις πρόσφατες εξελίξεις, πιθανότατα πάλι πολλά δεξαμενόπλοια να επανέλθουν στον  γύρο της Αφρικής, εξέλιξη που  προσθέτει 10-14 ημέρες ταξιδιού.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα ευνοϊκή συγκυρία για τις ναυτιλιακές, καθώς ανεβάζει  κατακόρυφα τα ναύλα και προκαλεί άμεση «τεχνητή» έλλειψη προσφοράς στην αγορά. Στον αντίποδα όμως, πρόκειται για μια ιδιαίτερα άσχημη εξέλιξη για τους καταναλωτές και τον ενεργειακό ανεφοδιασμό λίγο πριν την έναρξη του χειμώνα στο βόρειο ημισφαίριο.

Ας μην ξεχνάμε ότι το ακριβό πετρέλαιο λειτουργεί ως «φόρος» στην παγκόσμια κατανάλωση και τροφοδοτεί τον πληθωρισμό, περιορίζοντας τη δυνατότητα των Κεντρικών Τραπεζών για χαλαρή νομισματική πολιτική, κόβοντας τα φτερά των εταιρειών ανάπτυξης λόγω υψηλότερου χρηματοδοτικού κόστους, αλλά και των αεροπορικών, των μεταφορικών  και  της βιομηχανίας λόγω υψηλότερου λειτουργικού κόστους, και δίνοντας αέρα στα πανιά όχι μόνο των ναυτιλιακών εταιρειών, αλλά και  των εταιρειών παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου όπως η ExxonMobil, η Chevron ή η Shell, αλλά και των εταιρειών με έμφαση στη διύλιση όπως η Valero Energy, η Marathon ή η Phillips 66.

Στο σημείο αυτό να υπογραμμίσουμε ότι παρόμοια σοκ όπως η κρίση του Σουέζ το 1956 ή οι επιθέσεις στις εγκαταστάσεις της Aramco  το 2019 έδειξαν ότι οι αγορές αντιδρούν βίαια βραχυπρόθεσμα, αλλά τείνουν να εξισορροπούν μόλις ενεργοποιηθούν τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου των ΗΠΑ και του IEA.

Το πρόβλημα με τη σημερινή συγκυρία είναι ότι τα παγκόσμια αποθέματα πετρελαίου μειώνονται με ρυθμούς-ρεκόρ σύμφωνα με τη  μηναία έκθεσή του Διεθνούς  Οργανισμού Ενέργειας.

Το φυσικό αέριο ίπταται

Οι τιμές του φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν καταγράψει άνοδο άνω του 130% μέσα στο 2026, φτάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από τα τέλη του 2022.

Οι τιμές αναφοράς του TTF είναι πλέον πέριξ των 79-80  ευρώ ανά μεγαβατώρα  έναντι των 62 ευρώ που βρίσκονταν τον Αύγουστο και των 33 ευρώ που ήταν ο μέσος όρος πέρυσι.

Ο κύριος υπαίτιος είναι φυσικά η  κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή που έχει επηρεάσει δραματικά τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται το 20% του παγκόσμιου εμπορίου Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου κυρίως από το Κατάρ.

Υπενθυμίζουμε ότι η  Qatar Energy έχει κηρύξει κατάσταση ανωτέρας βίας για τις ακυρώσεις φορτίων προς την Ευρώπη, οι οποίες αναμένεται να παραταθούν τουλάχιστον έως τις αρχές Νοεμβρίου.

Ως εκ τούτου, οι ευρωπαϊκές αποθήκες φυσικού αερίου βρίσκονται περίπου στο 67% της πληρότητάς τους, ποσοστό σημαντικά χαμηλότερο από τον ιστορικό εποχικό μέσο όρο που αγγίζει το 84%.

Αν ο επερχόμενος χειμώνας είναι βαρύς, δεν αποκλείεται να μιλάμε  σε λίγους μήνες περί επάρκειας θέρμανσης.

Επιπλέον, λόγω των ελλείψεων από τον Περσικό Κόλπο, η Ευρώπη αναγκάζεται να ανταγωνιστεί σκληρά τις ασιατικές αγορές για να προσελκύσει τα ελεύθερα φορτία LNG από τις ΗΠΑ.

Όλη αυτή η κατάσταση μεταφράζεται ήδη σε αυξημένο κόστος για τη χονδρική τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος στην Ευρώπη, δημιουργώντας εκ νέου συνθήκες ενεργειακής πίεσης.

Την ίδια στιγμή, οι ποσότητες από τη Ρωσία είναι δραματικά μειωμένες σε σχέση με το παρελθόν και αντιπροσωπεύουν  περίπου το 12% των συνολικών εισαγωγών της ΕΕ (συνδυαστικά αγωγοί και LNG), σε σύγκριση με το 40% του 2021.

Αν και η  Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει θέσει ως επίσημο στόχο την πλήρη απεξάρτηση από όλα τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα έως το 2027,  η τρέχουσα κρίση στη Μέση Ανατολή καθιστά αυτή τη μετάβαση ακόμη πιο δύσκολη.

Venetimary1@gmail.com

Αποποίηση Ευθύνης: Το υλικό αυτό παρέχεται για πληροφοριακούς και μόνο σκοπούς. Σε καμιά περίπτωση δεν πρέπει να εκληφθεί ως προσφορά, συμβουλή ή προτροπή για την αγορά ή πώληση των αναφερόμενων προϊόντων. Παρόλο που οι πληροφορίες που περιέχονται βασίζονται σε πηγές που θεωρούνται αξιόπιστες, ουδεμία διασφάλιση δίνεται ότι είναι πλήρεις ή ακριβείς και δε θα πρέπει να εκλαμβάνονται ως τέτοιες.

πηγή: liberal