Το νησιωτικό κράτος, που βρίσκεται στα όρια τεσσάρων τεκτονικών πλακών, των πλακών του φλοιού της Γης που κινούνται διαρκώς, πλήττεται όσο σχεδόν καμία άλλη χώρα στον κόσμο από τόσο συχνούς και καταστροφικούς σεισμούς.
Επίσης, βρίσκεται πάνω στο «Δαχτυλίδι της Φωτιάς», ένα τόξο μήκους 25.000 μιλίων που εκτείνεται γύρω από τον Ειρηνικό, όπου βρίσκονται τα πιο ενεργά ηφαίστεια στον κόσμο και σημειώνονται οι περισσότεροι σεισμοί.
Ακριβώς λόγω της ιδιαίτερης γεωγραφικής της θέσης, η Ιαπωνία είναι καλά προετοιμασμένη για τέτοιου είδους καταστροφές, έχοντας επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια σε τεχνολογία αιχμής για την ανίχνευση σεισμών, σε συστήματα απόκρισης και εκκένωσης, καθώς και σε αντισεισμικές υποδομές.
Για τους Ιάπωνες, οι σεισμοί αποτελούν κομμάτι της ζωής τους, κι εκπαιδεύονται σε ασκήσεις σεισμού και εκκένωσης ήδη από όταν είναι παιδιά προσχολικής ηλικίας. Παρ’ όλα αυτά, η απειλή πλανιέται βαριά στη δημόσια συνείδηση, ειδικά επειδή η κυβέρνηση προειδοποιεί τακτικά ότι η Ιαπωνία θα μπορούσε τελικά να αντιμετωπίσει έναν «μέγα- σεισμό», μια σεισμική δόνηση τόσο ισχυρή, που συμβαίνει μία φορά κάθε αιώνα.
Ο σεισμός των 6,8 Ρίχτερ (η αρχική μέτρηση των 7,1 Ρίχτερ αναθεωρήθηκε), που έπληξε τη νοτιοδυτική νομαρχία Κουμαμότο της Ιαπωνίας, ήρθε να υπενθυμίσει πως οι κάτοικοι της χώρας πρέπει να παραμένουν σε ετοιμότητα, όσο καλά προετοιμασμένη κι αν είναι η χώρα.
Ο πρόσφατος σεισμός
Ο σεισμός της Τρίτης (28/07) άφησε πίσω του τουλάχιστον 13 νεκρούς σύμφωνα με όσα είναι γνωστά ως τώρα. Άλλα άτομα εξακολουθούν να αγνοούνται και να είναι τραυματισμένα, αν και ο συνολικός αριθμός παραμένει άγνωστος.
Υπάρχουν φόβοι ότι άνθρωποι μπορεί να εξακολουθούν να είναι παγιδευμένοι κάτω από υποδομές που έχουν καταρρεύσει. Σύμφωνα με πληροφορίες, πολλοί παγιδεύτηκαν όταν ένα εμπορικό κέντρο στο Κουμαμότο κατέρρευσε εν μέρει από έκρηξη μετά τον σεισμό. Οι Αρχές έχουν αναφέρει ως πιθανή αιτία για την έκρηξη μια διαρροή αερίου.
Σε ένα άλλο εργοστάσιο, μέρος του οποίου επίσης κατέρρευσε, συνεχίζονται οι έρευνες των ομάδων διάσωσης για τον εντοπισμό εργαζόμενων που αγνοούνται.
Η αστυνομία και οι πυροσβεστικές υπηρεσίες συνεργάζονται με προσωπικό του στρατού σε επιχειρήσεις διάσωσης και παροχής κάθε είδους βοήθειας στους ανθρώπους που δοκιμάζονται, με την πρωθυπουργό της Ιαπωνίας Σαναέ Τακαΐτσι να σημειώνει πως «Οι άνθρωποι εξακολουθούν να περιμένουν βοήθεια και κάθε δευτερόλεπτο μετράει».
Η περιοχή του Κουμαμότο μόλις είχε ανακάμψει από έναν μεγαλύτερο σεισμό που έπληξε την περιοχή το 2016, προκαλώντας εκτεταμένες ζημιές και προκαλώντας τον θάνατο πάνω από 270 ανθρώπων.
Μακρά ιστορία καταστροφών
Η ιστορία της Ιαπωνίας είναι γεμάτη από καταστροφικούς σεισμούς.
Oι σεισμοί σε όλη την μακραίωνη ιστορία της χώρας του Ανατέλλοντος Ηλίου σάρωναν τακτικά πόλεις και κωμοπόλεις, αφανίζοντας κατασκευές από ξύλο και χαρτί που ήταν εξαιρετικά ευάλωτες σε πυρκαγιές που ξέσπαγαν στον απόηχο των δονήσεων. Ένας ιδιαίτερα καταστροφικός σεισμός το 1498 πιστεύεται ότι σκότωσε περισσότερους από 30.000 ανθρώπους, αν και οι εκτιμήσεις ποικίλλουν.
Ο Μεγάλος Σεισμός του Κάντο το 1923 ήταν μια άλλη καταστροφική στιγμή, ισοπεδώνοντας μεγάλο μέρος της πρωτεύουσας Τόκιο και σκοτώνοντας περίπου 140.000 ανθρώπους.
Η Ιαπωνία άρχισε να υιοθετεί αυστηρότερους οικοδομικούς κανονισμούς τη δεκαετία του 1980, οι οποίοι απέδειξαν την αποτελεσματικότητά τους στον σεισμό του Κόμπε το 1995, ο οποίος σκότωσε περισσότερους από 6.000 ανθρώπους. Σχεδόν όλα τα κτίρια που κατέρρευσαν είχαν κατασκευαστεί πριν από τους νέους κανονισμούς, πυροδοτώντας μια τεράστια προσπάθεια για τη βελτίωση της ανθεκτικότητας της χώρας στους σεισμούς, των συστημάτων αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης και την ενίσχυση παλαιότερων κτιρίων με νέα πρότυπα.
Ως ένα από τα πλουσιότερα έθνη του κόσμου, η Ιαπωνία βρισκόταν σε ισχυρή θέση για να αγκαλιάσει την τεχνολογία και τις δαπάνες με σκοπό να θωρακιστεί απέναντι στην απειλή των τεκτονικών καταστροφών. Αλλά η τεχνολογία φτάνει μέχρι ενός σημείου.
Η καταστροφή του Τοχόκου το 2011 είναι η χειρότερη στη σύγχρονη μνήμη. Ένας σεισμός μεγέθους 9,1 Ρίχτερ και τσουνάμι που πυροδότησε το πυρηνικό ατύχημα της Φουκουσίμα και σκότωσε σχεδόν 20.000 ανθρώπους. Χιλιάδες άλλοι δεν βρέθηκαν ποτέ. Παραμένει ένας από τους ισχυρότερους σεισμούς αυτού του αιώνα.
Όμως και μικρότεροι σεισμοί δεν πρέπει να υποτιμούνται, καθώς μπορούν επίσης να προκαλέσουν θανάτους. Ένας σεισμός μεγέθους 7,1 Ρίχτερ σκότωσε πάνω από 700 άτομα στο Νότο το 2024, στη δυτική Ιαπωνία.
Το «δαχτυλίδι της φωτιάς»
Άλλες χώρες, όπως η Χιλή, η Ινδονησία, τα Νησιά Σολομώντα και η δυτική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών, βρίσκονται όλες στο «Δαχτυλίδι της Φωτιάς» και στις δύο πλευρές του Ειρηνικού Ωκεανού. Εκεί συναντάται η Πλάκα του Ειρηνικού, η ωκεάνια πλάκα που βρίσκεται κάτω από το νερό, με τις γύρω ηπειρωτικές τεκτονικές πλάκες. Όταν αυτές οι πλάκες κινούνται η μία εναντίον της άλλης και παράγουν τριβή, συσσωρεύεται ενέργεια η οποία απελευθερώνεται μέσω των σεισμών.
«Περίπου το 10% των σεισμών παγκοσμίως με μέγεθος 6 ή μεγαλύτερο συμβαίνουν εντός ή γύρω από την Ιαπωνία, οπότε ο κίνδυνος είναι πολύ υψηλότερος από ό,τι σε μέρη όπως η Ευρώπη ή οι ανατολικές Ηνωμένες Πολιτείες, όπου οι σεισμοί είναι σπάνιοι», είχε πει στο CNN το 2024 ο Σοΐτσι Γιοσιόκα, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Κόμπε στην Ιαπωνία.
«Κάθε φορά, γινόμαστε μάρτυρες της τραγικής απώλειας ζωών, κτιρίων που συνθλίβονται και τσουνάμι που προκαλούν καταστροφές, αφήνοντας μια διαρκή εντύπωση φόβου», πρόσθεσε. «Αυτός ο φόβος πιθανότατα μοιράζεται από πολλούς πολίτες. Πιστεύω ότι αυτό συμβάλλει σημαντικά στο γιατί η Ιαπωνία είναι τόσο προετοιμασμένη».
Ακόμη και ανάμεσα σε άλλες σεισμογενείς χώρες, η Ιαπωνία φημίζεται ως παγκόσμιος ηγέτης στην ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα απέναντι στους σεισμούς.
Τα κτίρια είναι υποχρεωμένα να διαθέτουν αντισεισμική τεχνολογία, όπως τοίχους και δάπεδα που μπορούν να απορροφούν τους κραδασμούς και τις δονήσεις, ή ευέλικτες δομές που επιτρέπουν στα κτίρια να κινούνται κατά τη διάρκεια των σεισμών αλλά να μην καταρρέουν.
Ο φόβος για μέγα-σεισμό
Οι κυβερνήσεις στην Ιαπωνία προειδοποιούν εδώ και πολλά χρόνια ότι η χώρα θα μπορούσε σύντομα να αντιμετωπίσει τον μέγα-σεισμό της Τάφρου Νανκάι, τον ισχυρότερο του είδους του.
Η Τάφρος Νανκάι είναι μια ζώνη μήκους 700 χιλιομέτρων, η οποία αναφέρεται στο φαινόμενο όπου οι τεκτονικές πλάκες ολισθαίνουν η μία κάτω από την άλλη. Σοβαροί σεισμοί σε αυτή την περιοχή έχουν καταγραφεί κάθε 100 έως 200 χρόνια, σύμφωνα με την Επιτροπή Έρευνας Σεισμών της κυβέρνησης.
Υπολογίζοντας τα διαστήματα μεταξύ κάθε μεγάλης δόνησης, η κυβέρνηση έχει προειδοποιήσει ότι υπάρχει πιθανότητα 70% έως 80% η Ιαπωνία να συγκλονιστεί από έναν άλλο σεισμό της Τάφρου Νανκάι μέσα σε 30 χρόνια, ο οποίος αναμένεται να είναι μεγέθους μεταξύ 8 και 9 Ρίχτερ.
Αλλά η επιστημονική κοινότητα είναι διχασμένη. Ορισμένοι έχουν αντιταχθεί σε αυτές τις προβλέψεις, υποστηρίζοντας ότι οι σεισμοί δεν συμβαίνουν σε προβλέψιμους κύκλους.
