Προκειμένου να εκπαιδεύσει μοντέλα ΑΙ του τεχνολογικού γίγαντα ΜΕΤΑ, όπως το AI Llama 3, και βοηθούς chatbot για τους χρήστες social media του ομίλου (π.χ. Facebook), άντλησε μαζικά, χωρίς εξουσιοδοτήσεις, πλούσιο υλικό, όπως έργα λογοτεχνών από όλο τον πλανήτη και επιστημονικά άρθρα, από τη βάση δεδομένων Library Genesis (LibGen). Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες πειρατικές διαδικτυακές βιβλιοθήκες με έδρα τη Ρωσία, που έχει αναρτήσει παράνομα εκατομμύρια βιβλία σε ψηφιακή μορφή.
Σκάνδαλο
Το αμερικανικό περιοδικό «Atlantic» έφερε στο φως της δημοσιότητας πέρυσι το σκάνδαλο που προκάλεσε σοκ, οργή και ένα κίνημα αντίδρασης από μεμονωμένους συγγραφείς και Ενώσεις Λογοτεχνών, Εκδοτών και Μεταφραστών από τις ΗΠΑ μέχρι την Αυστραλία, που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.
Απαντούν με αγωγές κατά της ΜΕΤΑ και καλούν τις κυβερνήσεις να κάνουν άμεσα βήματα για την καλύτερη νομική θωράκιση των δημιουργών απέναντι σε κολοσσούς, που από την άλλη πλευρά στο όνομα της προόδου της Τεχνητής Νοημοσύνης επιζητούν «χαλάρωση» του πλαισίου προστασίας των πνευματικών δικαιωμάτων.
Μόλις προ ημερών πέντε μεγάλοι εκδοτικοί οίκοι (Elsevier, Cengage, Hachette, Macmillan, McGraw Hill) κατέθεσαν αγωγή κατά της ΜΕΤΑ και του Ζούκερμπεργκ στο Μανχάταν.
«Παράθυρο»
Το «Atlantic» δημιούργησε και ένα εργαλείο αναζήτησης που ανοίγει «παράθυρο» στους κλεμμένους θησαυρούς της βάσης δεδομένων LibGen. Μεταξύ των θυμάτων περιλαμβάνονται από νομπελίστες λογοτεχνίας, όπως η προπέρσινη νικήτρια Κορεάτισσα Χαν Γκανγκ, και «βασιλιάδες» και «βασίλισσες» των best sellers, όπως ο Στίβεν Κίνγκ, η Τζ. Κ. Ρόουλινγκ και η Αγκάθα Κρίστι, μέχρι «ταπεινούς» συγγραφείς επιστημονικών συγγραμμάτων.
To «Atlantic» έπιασε την άκρη του νήματος, σκαλίζοντας έγγραφα που δόθηκαν στη δημοσιότητα από την αγωγή που κατέθεσαν, το 2023, εναντίον της ΜΕΤΑ στις ΗΠΑ η Σάρα Σίλβερμαν, ο Τζούνο Ντίαζ και άλλοι συγγραφείς που ανακάλυψαν βιβλία τους στη LibGen και εντόπισαν αναπαραγωγές έργων τους στις εφαρμογές του κολοσσού.
Αποκαλύφθηκαν επικοινωνίες μέσω e-mails μεταξύ μάνατζερ της ΜΕΤΑ, που αμφιταλαντεύονται αν θα πρέπει να χρησιμοποιήσουν περιεχόμενο από τη LibGen, αντί να μπουν στη «χρονοβόρα και κοστοβόρα διαδικασία» να ζητήσουν άδειες και να πληρώσουν πνευματικά δικαιώματα στους δημιουργούς.
Ο «Μ.Ζ.» ενέκρινε
Τελικά, όπως φαίνεται από τα μηνύματα που ανταλλάχθηκαν, έλαβαν το «πράσινο φως» από τον «Μ.Ζ.» (Μαρκ Ζούκερμπεργκ, συμπληρώνουν οι ενάγοντες), ώστε να κατεβάσουν το παράνομο υλικό από τη βάση δεδομένων και να το χρησιμοποιήσουν στην εκπαίδευση των μοντέλων ΑΙ.
Στη συνέχεια, συζήτησαν πώς θα καλύψουν τα ίχνη τους, αφαιρώντας από το περιεχόμενο που άντλησαν τις πληροφορίες διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων και παραβιάζοντας, έτσι, τη νομοθεσία για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας.
Η απόπειρα να αποκρύψουν την πληροφορία, κατά τους ενάγοντες, αποδεικνύει πόσο αβάσιμη είναι η επιχειρηματολογία της ΜΕΤΑ ότι η εκπαίδευση των μοντέλων AI με αυτά τα δεδομένα εμπίπτει στην εξαίρεση που προβλέπει η νομοθεσία περί «δίκαιης χρήσης» (fair use) χωρίς άδεια περιεχομένου που προστατεύεται από πνευματικά δικαιώματα, γιατί τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα LLMs «μετασχηματίζουν» το αρχικό υλικό σε ένα νέο έργο.
Ο «Μ.Ζ.» και η ομάδα του γνώριζαν πολύ καλά τι εστί LibGen και πως το βήμα που έκαναν ήταν παράνομο, χρησιμοποιώντας κλεμμένο περιεχόμενο, καταλήγουν οι ενάγοντες.
Συμβιβασμός
Δεν είναι, ωστόσο, μόνο η ΜΕΤΑ που κατηγορείται για πειρατεία. Δημιουργοί έχουν προσφύγει στη Δικαιοσύνη και εναντίον άλλων τεχνολογικών κολοσσών, όπως η OpenAI και η Anthropic, για παραβίαση δικαιωμάτων.
Μάλιστα, η Anthropic κατέληξε σε συμβιβασμό σε μία από τις υποθέσεις, συμφωνώντας πέρυσι να καταβάλει περίπου 1,5 δισεκατομμύριο δολάρια σε μια ομάδα συγγραφέων, προκειμένου να διευθετήσει την ομαδική αγωγή τους.
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η LIBGEN
Η παράνομη ρωσική «σκιώδης βιβλιοθήκη»
Η «σκιώδης βιβλιοθήκη», όπως περιγράφεται από έναν από τους διαχειριστές της, δημιουργήθηκε στη Ρωσία, το 2008, «από επιστήμονες που θέλησαν να δώσουν ελεύθερη πρόσβαση σε ακαδημαϊκό υλικό σε μη ακαδημαϊκούς αναγνώστες σε χώρες της πρώην Σοβιετικής Ενωσης, της Αφρικής και της Ασίας». Το υλικό που αναρτήθηκε αρχικά ήταν στα ρωσικά.
Με το πέρασμα του χρόνου κυριάρχησαν τα αγγλικά, η συλλογή της πειρατικής βιβλιοθήκης γιγαντώθηκε και σήμερα διαθέτει 7,5 εκατομμύρια βιβλία λογοτεχνίας και 81 εκατομμύρια επιστημονικά άρθρα από επιθεωρήσεις όπως οι «Nature», «Science» και «The Lancet».
Από το 2015, εκδότες όπως οι Elsevier και MacMillan άρχισαν να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη κατά της LibGen, κυνηγώντας φαντάσματα. Μέχρι σήμερα οι προσπάθειες εντοπισμού των υπευθύνων που θα λογοδοτήσουν και θα πληρώσουν αποζημιώσεις εκατομμυρίων είναι άκαρπες.
Οι διαχειριστές κρύβονται πίσω από ψευδώνυμα, η LibGen δεν φιλοξενείται σε έναν ιστότοπο, αλλά απλώνεται σε ένα δαιδαλώδες δίκτυο και μεταφέρεται σε νέα websites κάθε φορά που οι Αρχές «σφραγίζουν» μια διαδικτυακή διεύθυνση.
Η μηχανή αναζήτησης του «Atlantic» επιτρέπει σε δημιουργούς να ψάξουν μέσα στον δαίδαλο της LibGen αν στην παράνομη συλλογή της περιλαμβάνονται και δικά τους έργα.
ΞΕΣΗΚΩΜΟΣ
Επιστολές διαμαρτυρίας με αιτήσεις αποζημιώσεων
Μετά το δημοσίευμα του «Atlantic», τρεις Ενώσεις που εκπροσωπούν συγγραφείς και εκδότες στη Γαλλία κατέθεσαν αγωγή κατά της META σε δικαστήριο του Παρισιού. Ζητούν τη διαγραφή των έργων τους από τις βάσεις δεδομένων της META και αποζημιώσεις.
Στις ΗΠΑ, η Authors Guild, η μεγαλύτερη Ενωση Συγγραφέων της χώρας, έχει, επίσης, ασκήσει συλλογική αγωγή κατά του τεχνολογικού κολοσσού και καλεί τα μέλη της να ελέγξουν μήπως εντοπίσουν έργα τους που έχουν χρησιμοποιηθεί χωρίς άδεια.
Στη Βρετανία, Ενωση Λογοτεχνών ανακοίνωσε πως ετοιμάζει, επίσης, συλλογική αγωγή, ενώ δεκάδες συγγραφείς διαδήλωσαν έξω από τα γραφεία της ΜΕΤΑ στο Λονδίνο. Η Ενωση καλεί τα μέλη της να προσυπογράψουν ανοιχτές επιστολές διαμαρτυρίας που καλούν τις κυβερνήσεις να ενισχύουν τη νομοθεσία περί πνευματικών δικαιωμάτων, για να διασφαλιστεί πως η χρήση υλικού εκπαίδευσης των μοντέλων ΑΙ θα γίνεται με διαφάνεια και οι δημιουργοί θα αποζημιώνονται για τη χρήση των έργων τους.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινούνται λογοτέχνες, Ενώσεις Συγγραφέων, Μεταφραστών και Εκδοτών και σε άλλες χώρες, όπως η Αυστραλία και η Ιρλανδία.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Ενωση, η ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης πρέπει να συμμορφώνεται με το πλαίσιο προστασίας πνευματικών δικαιωμάτων και η χρήση υλικού εκπαίδευσής της να γίνεται με διαφάνεια. Οι Ενώσεις Δημιουργών ζητούν να γίνει πιο σαφές και αυστηρό το πλαίσιο, ώστε να κλείσουν «παραθυράκια» που επιχειρούν να εκμεταλλευτούν τεχνολογικοί γίγαντες, κάνοντας λόγο για «δίκαιη χρήση».
