Σε κρίσιμη φάση εισέρχονται οι διαπραγματεύσεις Ιράν και Ομάν για τη διαμόρφωση νέου καθεστώτος ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, με την Τεχεράνη να αναφέρει ότι η συμφωνία βρίσκεται κοντά στην ολοκλήρωσή της. Την ίδια στιγμή, το Ιράν επιχειρεί να εντάξει τις εξελίξεις στον ευρύτερο σχεδιασμό του για την περιφερειακή ασφάλεια, εμφανιζόμενο καθησυχαστικό απέναντι στη νέα αμυντική συνεργασία Σαουδικής Αραβίας, Τουρκίας και Πακιστάν.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγκάι δήλωσε ότι οι συνομιλίες με το Ομάν εξελίσσονται «ομαλά και εποικοδομητικά» και ότι απομένουν τεχνικές λεπτομέρειες για την οριστικοποίηση της κοινής συμφωνίας.
Ο σχεδιασμός προβλέπει την προσωρινή αντικατάσταση των υφιστάμενων διαδρομών από μία κεντρική ασφαλή θαλάσσια οδό, έως ότου τεθεί σε εφαρμογή νέο σύστημα διαχωρισμού της κυκλοφορίας. Παράλληλα προβλέπονται μηχανισμοί επιτήρησης της διέλευσης των πλοίων, προστασίας του περιβάλλοντος και αντιμετώπισης θαλάσσιων εγκλημάτων, καθώς και επιβολή τελών για τις παρεχόμενες υπηρεσίες.
Οι όροι της Τεχεράνης προς τις ΗΠΑ
Η πρόοδος στις συνομιλίες με το Ομάν δεν συνεπάγεται, ωστόσο, αυτόματη πλήρη επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.
Η Τεχεράνη επιμένει ότι η θαλάσσια οδός θα παραμείνει κλειστή έως ότου η Ουάσιγκτον αποδεχθεί «όλους» τους όρους που έχει θέσει. Οι Φρουροί της Επανάστασης χαρακτηρίζουν πλέον τα Στενά «θέατρο του πολέμου κι όχι μόνο θαλάσσια οδό», ξεκαθαρίζοντας ότι η στρατηγική τους είναι να παραμείνουν κλειστά μέχρι να ικανοποιηθούν οι ιρανικές απαιτήσεις.
Σε αυτές περιλαμβάνονται ο οριστικός τερματισμός των αμερικανικών στρατιωτικών ενεργειών εναντίον του Ιράν και των συμμάχων του, η άρση του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, η άρση των οικονομικών κυρώσεων, η αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και η καταβολή αποζημιώσεων για τις ζημιές από τα πλήγματα.
Παράλληλα, η ιρανική πλευρά επιμένει ότι δεν βρίσκονται σε εξέλιξη απευθείας διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ. Ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έκανε λόγο για «ανταλλαγή μηνυμάτων μέσω ενδιάμεσων», ενώ χαρακτήρισε τις συνομιλίες με το Ομάν για το μέλλον της ναυσιπλοΐας στα Στενά ως τη διαδικασία που βρίσκεται στην «τελική φάση».
Τραμπ: Μόνο εν μέρει διαπραγματευόμαστε
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να υποβαθμίζει τις ιρανικές απαιτήσεις και να δίνει έμφαση στην οικονομική πίεση που ασκείται στην Τεχεράνη.
«Κρατάμε χαμηλούς τόνους» με το Ιράν, δήλωσε στο Axios. «Μόνο εν μέρει διαπραγματευόμαστε μαζί τους. Απλά παρακολουθούμε το Ιράν με τον τεράστιο πληθωρισμό του και το γεγονός ότι δεν έχουν χρήματα».
Ο Αμερικανός πρόεδρος θεωρεί την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ βασική προτεραιότητα, καθώς πριν από τον πόλεμο από τη συγκεκριμένη θαλάσσια οδό διερχόταν περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου.
Τεχεράνη: Κανένας λόγος ανησυχίας για τη νέα συμμαχία
Μέσα σε αυτό το κλίμα, η Τεχεράνη εμφανίζεται θετική απέναντι στην αμυντική συμφωνία που υπέγραψαν Σαουδική Αραβία, Πακιστάν και Τουρκία, παρά το γεγονός ότι και οι τρεις χώρες διατηρούν στενές σχέσεις με την Ουάσιγκτον.
Ο Μπαγκάι δήλωσε ότι «δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας» πως η συμφωνία στρέφεται εναντίον του Ιράν, επικαλούμενος τους «βαθείς θρησκευτικούς, ιστορικούς και πολιτισμικούς δεσμούς» της Τεχεράνης με τις τρεις χώρες.
Κατά τον ίδιο, η δημιουργία του νέου σχήματος αποτελεί ένδειξη «μεταβολής της αντίληψης» των κρατών της περιοχής για τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να εξασφαλίζουν την ασφάλειά τους.
«Οι χώρες της περιοχής αντιλήφθηκαν ότι η ασφάλεια δεν είναι εμπόρευμα που προμηθεύεσαι από ψεύτες μεσάζοντες», δήλωσε, αναφερόμενος στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας υποστήριξε ακόμη ότι «οι χώρες της περιοχής δεν μπορούν πλέον να υπολογίζουν στις εγγυήσεις ασφαλείας που υπόσχονταν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο παρελθόν».
Το ιρανικό μήνυμα για την περιφερειακή ασφάλεια
Η στάση της Τεχεράνης απέναντι στη συμφωνία Τουρκίας, Πακιστάν και Σαουδικής Αραβίας συνδέεται με την προσπάθειά της να προωθήσει ένα μοντέλο περιφερειακής ασφάλειας με μικρότερη εξάρτηση από εξωτερικές δυνάμεις.
«Δεν χρειαζόμαστε καμία εξωτερική δύναμη να παρεμβαίνει στην περιοχή μας», ανέφερε ο Μπαγκάι, απορρίπτοντας παράλληλα τις ανησυχίες ότι η νέα συνεργασία θα μπορούσε να εξελιχθεί σε ένα είδος «ισλαμικού ΝΑΤΟ» απέναντι στο Ιράν.
Η Τεχεράνη συνδέει την ίδια λογική και με τη διαχείριση των Στενών του Ορμούζ, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν και το Ομάν, ως τα δύο παράκτια κράτη, πρέπει να έχουν κεντρικό ρόλο στην ασφάλεια της στρατηγικής θαλάσσιας οδού.
Έτσι, ενώ οι τεχνικές συνομιλίες με το Μουσκάτ πλησιάζουν στην ολοκλήρωσή τους, το πολιτικό σκέλος της κρίσης παραμένει ανοικτό: η Τεχεράνη εξακολουθεί να συνδέει την πλήρη επαναλειτουργία των Στενών με παραχωρήσεις από την Ουάσιγκτον, την ώρα που επιχειρεί να εμφανίσει την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των περιφερειακών δυνάμεων ως ευκαιρία και όχι ως νέα απειλή.
