Ο «αναχρονισμός» της συγκίνησης έναντι της επετείου της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 στην εποχή της πολιτικής ορθότητας:

Η σημαντική επέτειος συμπλήρωσης 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, αναμφίβολα συνιστά πρόκληση. Λόγω της ζοφερής πανδημίας, οι περισσότεροι μείναμε μακριά από την πυροτεχνηματική αίγλη εφήμερων, λαμπερών εκδηλώσεων. Ακόμα κι έτσι, ας είναι η εθνική αυτή συγκυρία να εορταστεί από τον καθένα, ως προσωπικό σημείο εκκίνησης μιας ανοιχτής ερευνητικής ανασκόπησης της Επανάσταση, με την αξιοποίηση των θησαυρών της αξιόπιστης ιστορικής μελέτης. Και τούτο διότι μόνον η θαρραλέα, πλην υπομονετική ερευνητική ενασχόληση στην βάση των διατιθέμενων αξιόλογων μελετών της συναρπαστικής αυτής ιστορικής περιόδου δύναται να προσδώσει αξιόλογα νοητικά ερείσματα. Ώστε με κριτικό πνεύμα, τεκμηρίωση και υπευθυνότητα, να βελτιώσουμε την ατομική και συλλογή κατανόηση των συνθηκών που επικράτησαν και οδήγησαν στην Επανάσταση, πόσο μάλλον να επιχειρήσουμε να αντιληφθούμε τις προεκτάσεις της ιστορικής αυτογνωσίας στα κελεύσματα του παρόντος, ως μια γέφυρα ανάμεσα στο παρελθόν και στο μέλλον της πατρίδας μας.

Αλίμονο, ολοένα περισσότερες οι δημόσιες και ιδιωτικές τοποθετήσεις Νεοελλήνων, μοιάζουν να προτείνουν αυθαίρετες και προπετείς αποδομήσεις και όλως ανιστόρητους αφορισμούς της μοδός. Οπωσδήποτε, σπεύδοντας, έτσι αβασάνιστα και χωρίς ουσιαστικά εφόδια, να αποκαθηλώσουν κλασσικά έργα και παραδοσιακές «αγιοποιήσεις», καταλήγουν μάλλον στην αναπαραγωγή και όχι στην εξάλειψη των στερεοτύπων, που φέρονται να ευαγγελίζονται. Τέτοιες σύγχρονες εισηγήσεις, εμπνεόμενες από επιτηδευμένο αέρα νεόκοπης πολιτικής ορθότητας, ασφαλώς δεν είναι αμιγείς ευτελών σκοπιμοτήτων, επιπρόσθετα υπαγορευόμενες από το ευκαιριακό ένστικτο μετοχής στην επετειακή επικαιρότητα.

Παρά το κρεσέντο που τα προσεγγίζει μάλλον «προοδευτικά», αναζητούνται μεστές προσεγγίσεις σε μια σειρά από ομολογουμένως κρίσιμα ερωτήματα για το 1821:

Ποια από τα πολυθρύλητα στοιχεία της Επανάστασης είναι τελικώς μύθοι και ποια πραγματικότητα; Τι πυροδότησε τον ξεσηκωμό του Γένους; Γιατί εορτάζουμε την κήρυξη της Επανάστασης και όχι την ίδρυση κράτους (ως είθισται); Γιατί τότε και όχι νωρίτερα; Γιατί εκεί και όχι αλλού; Ποια η συμβολή διεθνών πολιτικών και κοινωνικών παραγόντων στον αγώνα; Ποιος ο ρόλος Μεγάλων Δυνάμεων στην ίδρυση (περισσότερο ή λιγότερο) ανεξάρτητου ελληνικού κράτους και έως της σήμερον; Ποιοι παράγοντες πυροδοτούν τον εθνικό διχασμό; Ποιο ο ρόλος, τα έργα και αι ημέραι προτομαστόρων της Επαναστάσεως; Τι είναι αυτό που τρέπει απλούς ανθρώπους σε ήρωες και τι τρέπει ήρωες σε ζητιάνους, σε αδερφοφάδες, σε κατάδικους, ή και τυρρηνικούς γραφειοκράτες;

Τελικά, όποια και αν είναι η συνάφεια των Ρωμιών του 21 με το κλασικό αρχαιοελληνικό παρελθόν, αλλά και όποια η συνάφεια των Νεοελλήνων που με τους εθνεγέρτες αγωνιστές της Επανάστασης, βασανίζει αναπάντητο το ερώτημα: «Τι θα συλλογίζονταν αυτοί για μας σήμερα;»

Απολαμβάνοντας, μάλλον αβασάνιστα, τα πλούσια αγαθά και τις ευχέρειες της ελευθερίας που κάποτε ποτίστηκε με αίμα και πριν αναλωθούμε σε αμετροέπειες μεταξύ φερέλπιδων επιγόνων, ας αναλογιστούμε: Η ανάδειξη της εποχής από τετριμμένα παραπετάσματα, ασφαλώς προηγείται της νοηματοδότησης της. Και ας σταθούμε με σεβασμό απέναντι στην πρόκληση. Ώστε να μη παραγνωρίσουμε το εξαιρετικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει η Επανάσταση. Και πρωτίστως, η ιδιαίτερα σύνθετη διεργασία που οδήγησε από την ιδεολογική σύλληψη και επώδυνη κυοφορία μιας ενιαίας πολιτικής οντότητας, του Ελληνισμού. Από τους συνωμοτικούς ψίθυρους της Οδησσού, ως την ευρεία εμπέδωση του διαφωτιστικού ιδεώδους της ελευθερίας στον αμαθή και υπόδουλο πληθυσμό, μέχρις εξέγερσης για νίκη ή θάνατο. Και ως τη σταδιακή μετεξέλιξη του ιδεώδους μιας νεωτερικής πολιτείας Ελλήνων, ως απογόνων και κληρονόμων της αρχαίας Ελλάδας, με την ανάδειξη της γλώσσας και της θρησκείας ως κορυφαίων στοιχείων στη θεμελίωση εθνικής ταυτότητας.

Άλλωστε, όποιοι και αν σχεδίασαν και απεργάστηκαν το έναυσμα της Επανάστασης, μην παραλείψουμε να εμπνευστούμε από τον αγνό ηρωισμό, όχι μόνον των ιστορικών προσωπικοτήτων που αναδείχθηκαν από τη φωτιά του πολέμου, αλλά και των απλών ανθρώπων του γένους, που έδωσαν ότι είχαν και άντεξαν πάνδεινα.

Αν κάποιοι θεωρούν οπισθοδρόμηση και αναχρονισμό τη συγκίνηση για την  Εθνική Παλιγγενεσία. Κάνουν λάθος, είναι αγάπη … ίσως και μια προσευχή για αυτά που έρχονται…

Νίκος Χωριατέλλης

Δικηγόρος Μυτιλήνης

https://www.facebook.com/nick.choriatellis