Πώς το πετρέλαιο της Βενεζουέλας αλλάζει τις ισορροπίες σε ΗΠΑ, ΟΠΕΚ και Ορμούζ

Ηπαραχώρηση του  πλειοψηφικού έλεγχου στις ΗΠΑ των πετρελαϊκών κοιτασμάτων της Βενεζουέλας, συνολικού ύψους άνω των 65 δισ. βαρελιών αποδεδειγμένων αποθεμάτων, δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη ενεργειακή επένδυση. Εφόσον υλοποιηθεί σύμφωνα με τον σχεδιασμό, μπορεί να εξελιχθεί σε σημαντική ανατροπή για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου και να επηρεάσει τις ισορροπίες μεταξύ Ουάσιγκτον, OPEC και Μέσης Ανατολής για τις επόμενες δεκαετίες.

Η στρατηγική σημασία της είναι διπλή. Η Ουάσιγκτον αποκτά μακροπρόθεσμη πρόσβαση σε τεράστια πετρελαϊκή βάση κοντά στις αμερικανικές ακτές, δημιουργώντας δυνητικά σημαντική πηγή τροφοδοσίας για τα διυλιστήρια του Κόλπου του Μεξικού. Παράλληλα, επιχειρεί να περιορίσει την ενεργειακή της έκθεση στη Μέση Ανατολή, σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος με το Ιράν και η αναταραχή στα Στενά του Ορμούζ έχουν αναδείξει ξανά τους κινδύνους για τις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.

Η συμφωνία ανοίγει ταυτόχρονα τον δρόμο για την επιστροφή αμερικανικών ενεργειακών ομίλων στη Βενεζουέλα, η οποία διαθέτει τα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα αποθέματα αργού στον κόσμο, αλλά αξιοποιεί σήμερα μόνο μικρό μέρος της παραγωγικής της δυναμικότητας.

Τα 65 δισ. βαρέλια και η απόκτηση του 55% των κοιτασμάτων

Στο επίκεντρο βρίσκονται 17 στρατηγικά πετρελαϊκά πεδία με περισσότερα από 65 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων, ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο των συνολικών αποθεμάτων της χώρας.

Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του OPEC, η Βενεζουέλα διαθέτει περίπου 303 δισ. βαρέλια αποδεδειγμένων αποθεμάτων, τα μεγαλύτερα παγκοσμίως. Η αμερικανική EIA υπολογίζει ότι αντιστοιχούν περίπου στο 17% των παγκόσμιων αποδεδειγμένων αποθεμάτων.

Η νέα εταιρική δομή προβλέπει αμερικανικό έλεγχο περίπου του 55% της πραγματικής παραγωγής, μέσω συνδυασμού συμμετοχής και δικαιώματος αγοράς πετρελαίου σε τιμή κόστους. Οι παραχωρήσεις στα συγκεκριμένα κοιτάσματα μπορούν να φθάσουν έως και τα 100 χρόνια.

Το Καράκας εκτιμά ότι η ανάπτυξή τους θα απαιτήσει επενδύσεις άνω των 100 δισ. δολαρίων και ότι σε βάθος χρόνου θα μπορούσαν να αποφέρουν περισσότερα από 209 δισ. δολάρια σε φορολογικά έσοδα. Δεν πρόκειται επομένως απλώς για συμφωνία προμήθειας αργού, αλλά για έναν μηχανισμό που προσφέρει στην Ουάσιγκτον στρατηγικό οικονομικό και επιχειρησιακό έλεγχο σε τεράστια πετρελαϊκή βάση εκτός αμερικανικού εδάφους.

Κρίσιμη είναι η διάκριση ανάμεσα στον έλεγχο των αποθεμάτων και την ιδιοκτησία τους. Ο Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι η συμφωνία «υπερδιπλασιάζει» τα αμερικανικά αποθέματα. Η θέση αυτή μπορεί να αποτυπώνει τη διεύρυνση της ποσότητας πετρελαίου στην οποία οι ΗΠΑ αποκτούν προνομιακή πρόσβαση.

Σε γεωλογικό και κυριαρχικό επίπεδο, ωστόσο, τα αποθέματα παραμένουν στη Βενεζουέλα. Τα 65 δισ. βαρέλια δεν μεταφέρονται στα επίσημα αποθέματα των ΗΠΑ. Αυτό που αποκτά η Ουάσιγκτον είναι οικονομικός και επιχειρησιακός έλεγχος μέσω της νέας εταιρικής δομής και των μακροχρόνιων παραχωρήσεων.

Το πλεονέκτημα του πετρελαίου «στο κόστος»

Το ισχυρότερο στοιχείο της συμφωνίας μπορεί να μην είναι ο όγκος των κοιτασμάτων, αλλά η δυνατότητα των ΗΠΑ να προμηθεύονται μέρος της παραγωγής σε τιμή κόστους.

Εφόσον εφαρμοστεί ο σχετικός μηχανισμός, η Ουάσιγκτον αποκτά δυνητική πηγή αργού λιγότερο εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών. Το πετρέλαιο θα μπορούσε να κατευθυνθεί στα αμερικανικά διυλιστήρια, να ενισχύσει την ενεργειακή ασφάλεια των ενόπλων δυνάμεων ή να συμβάλει στην αναπλήρωση του Strategic Petroleum Reserve (SPR).

Στις 20 Αυγούστου, το αμερικανικό στρατηγικό απόθεμα περιείχε περίπου 294 εκατ. βαρέλια, έναντι χωρητικότητας 714 εκατ., δηλαδή περίπου 41% της δυναμικότητάς του. Τα 65 δισ. βαρέλια είναι πάνω από 220 φορές περισσότερα από το σημερινό απόθεμα του SPR. Η σύγκριση αφορά μόνο το μέγεθος, καθώς τα κοιτάσματα δεν αποτελούν αποθηκευμένο πετρέλαιο και θα χρειαστούν χρόνια για να αναπτυχθούν.

Μεγάλο μέρος του πετρελαίου της Βενεζουέλας είναι βαρύ και όξινο αργό, ενώ σημαντικό τμήμα της αμερικανικής παραγωγής είναι ελαφρύτερο. Τα σύνθετα διυλιστήρια στις ακτές του Κόλπου του Μεξικού έχουν σχεδιαστεί σε μεγάλο βαθμό για την επεξεργασία βαρύτερων ποιοτήτων πετρελαίου. Η EIA επισημαίνει ότι το αργό της Βενεζουέλας ήταν ιστορικά ιδιαίτερα κατάλληλο για τις συγκεκριμένες εγκαταστάσεις.

Οι εισαγωγές αργού της αμερικανικής Gulf Coast από τη Βενεζουέλα αυξήθηκαν από περίπου 200.000 βαρέλια ημερησίως τον Ιανουάριο σε 457.000 τον Μάιο του 2026. Η συμφωνία, συνεπώς, δεν δημιουργεί νέο ενεργειακό διάδρομο από το μηδέν, αλλά επιταχύνει μια σχέση που ήδη διευρύνεται.

Επιστροφή των αμερικανικών ομίλων

Στην πρώτη γραμμή βρίσκεται η Chevron, η οποία βρίσκεται κοντά σε ξεχωριστή συμφωνία που θα μπορούσε να της εξασφαλίσει μεγαλύτερο επιχειρησιακό έλεγχο και δυνατότητα επέκτασης στη χώρα. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Petropiar, το μεγάλο project βαρέος αργού της Chevron, καθώς και πιθανή επέκταση στο γειτονικό Ayacucho 8, στη ζώνη του Ορινόκο.

Παράλληλα, εταιρείες πετρελαϊκών υπηρεσιών, όπως η Halliburton, εξετάζουν την επιστροφή τους. Πιο σύνθετη παραμένει η κατάσταση για ομίλους όπως η ExxonMobil και η ConocoPhillips, που εξακολουθούν να έχουν ανοικτές υποθέσεις από τις εθνικοποιήσεις περιουσιακών στοιχείων το 2007.

Τα τεράστια αποθέματα, όμως, δεν σημαίνουν άμεση αύξηση της παραγωγής. Η Βενεζουέλα παράγει σήμερα περίπου 1,2 εκατ. βαρέλια ημερησίως, λιγότερο από το μισό επίπεδο πριν από μία δεκαετία. Η ανάπτυξη των κοιτασμάτων του Ορινόκο απαιτεί επενδύσεις, τεχνολογία, diluents, αναβαθμισμένες εγκαταστάσεις, αγωγούς, ηλεκτρική ενέργεια και ειδικές μονάδες επεξεργασίας.

Η γεωπολιτική συνέχεια αφορά την Κίνα, τη Ρωσία και τον OPEC. Η Κίνα υπήρξε βασικός προορισμός του πετρελαίου της Βενεζουέλας, ενώ είχε δανείσει σχεδόν 50 δισ. δολάρια στη χώρα, με την αποπληρωμή να συνδέεται με παραδόσεις αργού. Η ενίσχυση της αμερικανικής παρουσίας περιορίζει έτσι την κινεζική πρόσβαση και τον ρωσικό χώρο επιρροής στο Καράκας.

Η Βενεζουέλα εξετάζει ακόμη και την αποχώρησή της από τον OPEC, του οποίου υπήρξε ιδρυτικό μέλος το 1960. Αν αμερικανικά κεφάλαια και τεχνολογία αυξήσουν την παραγωγή σε εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, η Ουάσιγκτον θα αποκτήσει μεγαλύτερη επιρροή στην παγκόσμια αγορά.

Πέραν των 65 δισ. βαρελιών, σπουδαίο ρόλο διαδραματίζει η παραγωγή που θα επιτευχθεί σε μερικά χρόνια. Αν η Βενεζουέλα επιστρέψει σε παραγωγή πολλών εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως, η συμφωνία θα ενισχύσει αποφασιστικά την αμερικανική επιρροή στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να περιορίσει την εξάρτηση της Δύσης από τη Μέση Ανατολή και να μεταβάλει τις ισορροπίες της αγοράς.

πηγή: liberal-Reuters, Trend News Agency, Guardian, Bloomberg