Μετά τη δημοσίευση της ΚΥΑ, το θεσμικό πλαίσιο έχει πλέον ολοκληρωθεί και απομένει η έκδοση της πρόσκλησης, συνολικού ύψους 263,5 εκατ. ευρώ, που θα καθορίσει τις λεπτομέρειες για την υποβολή των αιτήσεων.
Το νέο πρόγραμμα, στο πλαίσιο της ΚΑΠ 2023-2027, δεν περιορίζεται στην αγορά γεωργικού εξοπλισμού. Περιλαμβάνει επενδύσεις για την αύξηση της παραγωγικότητας και την αναβάθμιση των εκμεταλλεύσεων, αλλά και παρεμβάσεις με έμφαση στην εξοικονόμηση νερού και ενέργειας, στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και στην προστασία του περιβάλλοντος.
Για τους παραγωγούς που σχεδιάζουν να επενδύσουν, η ΚΥΑ δίνει ήδη τις βασικές απαντήσεις: ποιοι μπορούν να ενταχθούν, ποιες δαπάνες είναι επιλέξιμες, ποια είναι τα ανώτατα ποσά και σε ποιες περιπτώσεις η ενίσχυση φτάνει έως το 70%. Παράλληλα, προβλέπει μια ιδιαίτερα σημαντική δυνατότητα: επιλέξιμες μπορούν να είναι δαπάνες που πραγματοποιούνται από την 1η Ιουνίου 2026, ακόμη και πριν από την υποβολή της αίτησης, υπό συγκεκριμένους όρους και με βασικό όριο το 80% των εγκεκριμένων δαπανών.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν
Δικαιούχοι είναι φυσικά και νομικά πρόσωπα, καθώς και συλλογικά σχήματα αγροτών. Για τα φυσικά πρόσωπα, βασική προϋπόθεση είναι να έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος και να μην έχουν υπερβεί το 63ο. Παράλληλα, πρέπει να είναι εγγεγραμμένοι στο ΜΑΑΕ ως επαγγελματίες αγρότες, χωρίς να είναι νεοεισερχόμενοι, ή να είναι δικαιούχοι της παρέμβασης για την εγκατάσταση γεωργών νεαρής ηλικίας. Απαραίτητη είναι επίσης η υποβολή παραδεκτής Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης για το 2025 και η φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα.
Για τα νομικά πρόσωπα προβλέπονται αντίστοιχες προϋποθέσεις, μεταξύ των οποίων η άσκηση γεωργικής δραστηριότητας και η προέλευση τουλάχιστον του 50% του κύκλου εργασιών από αγροτικές δραστηριότητες.
Στα συλλογικά σχήματα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ομάδες και οργανώσεις παραγωγών, αγροτικοί συνεταιρισμοί και ενώσεις αυτών, ενώ η ΚΥΑ θέτει συγκεκριμένες απαιτήσεις ως προς τον αριθμό των μελών, τη διακινούμενη παραγωγή και την οικονομική τους κατάσταση.
Από τρακτέρ μέχρι αγορά γης
Το μεγάλο εύρος των επιλέξιμων επενδύσεων είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά της νέας προκήρυξης.
Στα Σχέδια Βελτίωσης μπορούν να ενταχθούν ανέγερση, επέκταση και εκσυγχρονισμός γεωργικών κτιρίων και εγκαταστάσεων, καθώς και αγορά καινούργιου μηχανολογικού και λοιπού εξοπλισμού. Περιλαμβάνονται, ανάλογα με την παρέμβαση και τους επιμέρους όρους, εξοπλισμός ζωικής παραγωγής, συστήματα διαχείρισης αποβλήτων, εξοπλισμός που ενσωματώνεται σε γεωργικές εγκαταστάσεις και άλλες επενδύσεις.
Χρηματοδότηση προβλέπεται ακόμη για αγορά γης, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, εγκατάσταση πολυετών φυτειών, μελισσοκομικά φορτηγά, ηλεκτρονικούς υπολογιστές και λογισμικό διαχείρισης γεωργικής εκμετάλλευσης, επενδύσεις ΑΠΕ και κυκλικής οικονομίας, αλλά και επενδύσεις που μειώνουν την κατανάλωση αρδευτικού νερού.
Σημαντικό είναι ότι η αγορά γης δεν είναι «ανοιχτή» χωρίς περιορισμούς: Το αγροτεμάχιο πρέπει να αποκτάται κατά πλήρη κυριότητα και δεν είναι επιλέξιμη, μεταξύ άλλων, αγορά από συγκεκριμένους συγγενείς, αγροτεμάχιο εντός οικισμού ή σχεδίου, ούτε αγροτεμάχιο που έχει μεταβιβαστεί στον πωλητή μετά τις 19 Δεκεμβρίου 2025.
Τα ποσά επιδότησης – Έως 750.000 για φυσικά-νομικά πρόσωπα, 1,25 εκατομμύριο για συλλογικά σχήματα
Το συνολικό ανώτατο όριο του επιχορηγούμενου προϋπολογισμού, αθροιστικά για τις τρεις παρεμβάσεις, ανέρχεται σε 750.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα και σε 1.250.000 ευρώ για συλλογικά σχήματα.
Υπάρχουν, ωστόσο, και επιμέρους όρια ανάλογα με το είδος της επένδυσης. Για παράδειγμα, στην παρέμβαση ανταγωνιστικότητας προβλέπεται ανώτατο ποσό 400.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα όταν τουλάχιστον το 70% του προϋπολογισμού κατευθύνεται σε συγκεκριμένες επενδύσεις που αφορούν κυρίως κτηνοτροφία, μελισσοκομία και σηροτροφία, ενώ για τα λοιπά επενδυτικά σχέδια το όριο είναι 200.000 ευρώ για φυσικά και νομικά πρόσωπα.
Το ποσοστό ενίσχυσης δεν είναι ενιαίο. Το υψηλότερο, 70%, αφορά σε δαπάνες που σχετίζονται με εξοικονόμηση ενέργειας, παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και προστασία του περιβάλλοντος, καθώς και επενδύσεις που μειώνουν τη χρήση αρδευτικού νερού.
Για εξοπλισμό τεχνολογίας αιχμής, η βασική ένταση στήριξης είναι 60%, ενώ για άλλες κατηγορίες επενδύσεων μπορεί να διαμορφώνεται χαμηλότερα. Το ποσοστό αυξάνεται για ορισμένες κατηγορίες δικαιούχων και περιοχές.
Έτσι, οι γεωργοί νεαρής ηλικίας, καθώς και γεωργοί έως 40 ετών που πληρούν τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις εκπαίδευσης ή επαγγελματικής εμπειρίας, μπορούν να φτάσουν σε υψηλότερα ποσοστά ενίσχυσης. Παράλληλα, αυξημένη στήριξη προβλέπεται για επενδύσεις σε Μικρά Νησιά του Αιγαίου και σε περιοχές των Εδαφικών Σχεδίων Δίκαιης Μετάβασης.
Δαπάνες από 1ης Ιουνίου
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες προβλέψεις της ΚΥΑ είναι ότι οι δαπάνες μπορούν να είναι επιλέξιμες από την 1η Ιουνίου 2026, ακόμη και αν πραγματοποιήθηκαν πριν από την υποβολή της αίτησης στήριξης. Υπάρχει όμως κρίσιμος περιορισμός: Το σύνολο των δαπανών που έχουν πραγματοποιηθεί πριν από την αίτηση δεν μπορεί να ξεπερνά το 80% της αξίας των εγκεκριμένων δαπανών και των δαπανών που τελικά θα εκκαθαριστούν.
Επιπλέον, όποιος ξεκινά επένδυση πριν αυτή ενταχθεί σε απόφαση στήριξης το κάνει με δική του ευθύνη. Δεν υπάρχει, δηλαδή, εγγύηση ότι κάθε δαπάνη που θα πραγματοποιηθεί θα συγχρηματοδοτηθεί τελικά.
Για τις επενδύσεις άρδευσης οι προϋποθέσεις είναι αυστηρότερες. Όποιος εντάσσει εξοπλισμό άρδευσης πρέπει υποχρεωτικά να προβλέπει τοποθέτηση υδρομετρητή, ενώ για τη βελτίωση υφιστάμενης αρδευτικής εγκατάστασης απαιτείται να έχει εκτιμηθεί εκ των προτέρων δυνητική εξοικονόμηση νερού τουλάχιστον 20%.
Παράλληλα, οι επενδύσεις πρέπει να είναι συμβατές με τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών και με τους όρους της ισχύουσας ή νέας άδειας χρήσης νερού.
Το ύψος του προϋπολογισμού δεν σημαίνει ότι όλο το ποσό θα επιδοτηθεί. Η ΚΥΑ ξεχωρίζει τον αιτούμενο, τον επιλέξιμο και τον επιχορηγούμενο προϋπολογισμό. Τυχόν ποσό που ξεπερνά το ανώτατο επιχορηγούμενο όριο καλύπτεται εξ ολοκλήρου από τον επενδυτή, παρότι παραμένει μέρος του επενδυτικού σχεδίου και υπόκειται σε αξιολόγηση και έλεγχο.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο μήνυμα για όσους ετοιμάζουν φάκελο: Δεν αρκεί να υπάρχει μια επιλέξιμη επένδυση. Πρέπει να είναι σωστά σχεδιασμένη, να τηρεί τα επιμέρους όρια και να μπορεί να τεκμηριωθεί. Η τελική βαθμολογία, το ελάχιστο απαιτούμενο όριο και η μεθοδολογία βαθμολόγησης θα καθοριστούν από την ίδια την πρόσκληση. Σε περίπτωση ισοβαθμίας, προτεραιότητα θα έχει η αίτηση με τον χαμηλότερο αιτούμενο προϋπολογισμό.
