Το Εγχείρημα Ανάκτησης του Τουρισμού στη Λέσβο, της Αφροδίτης Μαριόλα Βατή, Αντιδημάρχου Τουρισμού & Διεθνών Σχέσεων Δήμου Δυτικής Λέσβου

Τα τελευταία δέκα χρόνια έχουμε αντιμετωπίσει πρωτοφανείς και υπέρμετρες προκλήσεις, από τα «απόνερα» της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που ξεκίνησε το 2008 και οδήγησε την Ελληνική οικονομία στα πρόθυρα της κατάρρευσης με αλλεπάλληλα μνημόνια και μέτρα λιτότητας, τη μεταναστευτική-προσφυγική κρίση που ξεκίνησε το 2015, η οποία μέχρι και σήμερα ταλανίζει τις τοπικές κοινωνίες, έως την παγκόσμια πανδημία του COVID-19, που έχει ισοπεδώσει τον τομέα του τουρισμού, της εστίασης και των μεταφορών σε παγκόσμιο επίπεδο.

Για να κατανοήσουμε τον χαρακτήρα του τουριστικού κλάδου του νησιού μας θα πρέπει να δούμε μια μικρή ανάλυση της λειτουργίας του και της κατανομής του στο νησί. Το 70% της μαζικής τουριστικής κίνησης στη Λέσβο βρίσκεται στο ΒΔ τμήμα του νησιού (Μόλυβος, Πέτρα-Άναξος, Σκάλα Καλλονής, Βατερά, Ερεσός) και εξυπηρετείται κατά πλειοψηφία μέσω προγραμμάτων Tour Operator της Ευρώπης, οι οποίοι φέρνουν πελάτες αποκλειστικά μέσω πτήσεων «charter». Η μεταναστευτική κρίση είχε σαν αποτέλεσμα όχι μόνο να μειωθεί ο αριθμός των πτήσεων από τις κύριες αγορές του τουρισμού της Λέσβου (Αγγλία, Ολλανδία, Βέλγιο, Σκανδιναβικές χώρες), αλλά και να χάσουμε παντελώς την «παρουσία» μας ως προορισμός σε αυτές τις χώρες.  Επιπρόσθετα, η Λέσβος αποτυπώθηκε στο εγχώριο και διεθνές τουριστικό κοινό ως το «Νησί των μεταναστών» τραυματίζοντας τις οποιεσδήποτε προσδοκίες για ανάκαμψη του τουρισμού.

Σαν αποτέλεσμα, το 2016, τα ξενοδοχεία εκτός της πόλης της Μυτιλήνης, χτυπήθηκαν έντονα με μείωση του κύκλου εργασιών τους κατά μέσο όρο στο 50% των ετών 2014 και 2015. Η ανάκαμψη των ετών 2017, 2018 και 2019 δεν ήταν αρκετή για να επαναφέρει τα ξενοδοχεία στα επίπεδα προ της κρίσης. Αυτά συντελέστηκαν σε ένα περιβάλλον που ο τουρισμός της Ελλάδας κατέρριπτε το ένα ρεκόρ μετά το άλλο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται στην ανταγωνιστικότητα και βιωσιμότητα των τουριστικών μονάδων της Λέσβου.

Το 2020, η παγκόσμια κρίση, εξαιτίας του COVID-19, έδωσε ένα ακόμα τρομερό χτύπημα στον τουρισμό, με αποτέλεσμα οι τουριστικές επιχειρήσεις στο νησί να αντιμετωπίζουν στην πλειοψηφία τους τον κίνδυνο της χρεωκοπίας και του  κλεισίματος με αδιανόητες επιπτώσεις για όλο το νησί.  Η σαιζόν στη Λέσβο κράτησε 6-7 εβδομάδες και σημείωσε ποσοστό μείωσης 94%. Οι προσπάθειες στήριξης των επιχειρήσεων λόγω των συνεπειών του COVID-19 ήταν δυστυχώς ανεπαρκείς καθώς η μείωση του τουρισμού στη Λέσβο ήταν ακόμα μεγαλύτερη από την υπόλοιπη Ελλάδα και οι επιχειρήσεις μας ήταν ήδη σε πολύ δυσμενή θέση και πριν από αυτή τη νέα κρίση.

Η ανάκαμψη του τουρισμού στο νησί μας δεν θα είναι εύκολη, αλλά είναι ανάγκη να ξεκινήσει. Πρώτα πρέπει όλοι να αποδεχτούμε τις ευθύνες μας, να κατανοήσουμε τι σημαίνει τουρισμός και πως ο προορισμός είναι ένας – η Λέσβος. Θεωρώ πως η τουριστική συνείδηση και οι γνώσεις σε επίπεδο θεσμικών φορέων, καθώς και στο επίπεδο των επιχειρηματιών δεν ήταν επαρκής διότι έλειπε μέχρι και σήμερα ο συνδετικός κρίκος που θα συγκέντρωνε και θα οργάνωνε τις δυνάμεις μας. Γι’ αυτό, είναι επιτακτική ανάγκη οι επιχειρηματίες του τουριστικού κλάδου της Λέσβου και οι θεσμικοί φορείς να αντιμετωπίσουμε συλλογικά τα νέα δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί με τη δημιουργία ενός DMMO (Destination  Management and Marketing Organization), όπου θα ενώσουν τις δυνάμεις τους οι δύο δήμοι,  η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, το Εμπορικό Επιμελητήριο, η Ένωση Ξενοδόχων Λέσβου καθώς και εκπρόσωποι φορέων τουρισμού και εστίασης.  Να «επενδύσουμε» όλοι μαζί στο τόπο μας κοιτάζοντας ως θεσμικοί φορείς να βελτιώσουμε τις υποδομές και υπηρεσίες που προσφέρουμε και ως επιχειρηματίες, τις εγκαταστάσεις, υπηρεσίες που προσφέρουμε. Δεν έχουμε μονάχα να  παρουσιάσουμε την πραγματική εικόνα της Λέσβου, όπως έχουν οι άλλοι προορισμοί της Ελλάδος, αλλά και να αντιστρέψουμε τις διαστρεβλωμένες εντυπώσεις που έχουν δημιουργηθεί για το νησί της Λέσβου.

Συλλογικοί στόχοι μας μεταξύ άλλων πρέπει να είναι:

• Ανάδειξη και Ανάπτυξη των Εναλλακτικών «Αγορών» της Λέσβου (Πολιτισμός, Παρατήρηση Πτηνών (Birdwatching), UNESCO Global Geopark –Απολιθωμένο Δάσος Σιγρίου, Ευεξία-Ιαματικές Πηγές, Γαστρονομία και Αγροτουρισμός, Αθλητικός, Εκπαιδευτικός, Θρησκευτικός, Γαμήλιος και Lesbian Τουρισμός)
• Αναβάθμιση Υποδομών Τουρισμού (Συνεδριακά Κέντρα, Υποδομές για Birdwatching, Περιπατητικές Διαδρομές, Σημάνσεις, Δημιουργία APP & Ιστοσελίδας, Άνοιγμα των επισκέψιμων χώρων Πολιτισμού, Αδειοδότηση Ιαματικών Πηγών κ.α.)
• Χαρτογράφηση του Επιχειρηματικού Δυναμικού της Λέσβου και εκπαίδευση των επαγγελματιών
• Δημιουργία Ψηφιακής Βάσης Δεδομένων Εικόνων & Βίντεο από όλο το νησί
• Προβολή Παραγωγικών πόρων και Διασύνδεση τους με την Τριτογενή Παραγωγή
• Αξιολόγηση και πιστοποίηση της Λέσβου ως αειφόρο προορισμό
• Επέκταση Τουριστικής Περιόδου μέσω δράσεων, φεστιβάλ & εκδηλώσεων
• Συντονισμένη διαφημιστική καμπάνια προώθησης με βάθος χρόνου
• Χαρτογράφηση και κινητοποίηση ανθρώπινου δυναμικού (lobby) για τη προώθηση της Λέσβου στα σημεία λήψεως αποφάσεων
• Ένταξη της Λέσβου σε διάφορα εργαλεία ανάπτυξης τουρισμού που δημιουργούνται

Το εγχείρημα της τουριστικής ανάκαμψης του τουρισμού στη Λέσβο, δεν θα είναι έργο μιας Αντιδημάρχου, ενός Φορέα ή μιας Περιφερειακής Αρχής. Αλλά μιας ομάδας που έχει ως στόχο την εφαρμογή καλών πρακτικών για τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη του νησιού. Είναι ευθύνη και χρέος μας να δουλέψουμε σκληρά, συστηματικά, με συγκεκριμένους και μετρήσιμους στόχους και στρατηγική, σαν μια γροθιά, και να αναδυθεί η Λέσβος από τις επανωτές κρίσεις ως «success-story». Να μοιραστούμε με όλο τον κόσμο την αγάπη που έχουμε για το τόπο μας  προβάλλοντας το γεγονός ότι η Λέσβος είναι ένα ασφαλές και ειρηνικό νησί με μοναδική φύση και ομορφιά, με μοναδικό πολιτισμό και μακραίωνη ιστορία. Ένας προορισμός όπου «ζεις» την κάθε στιγμή μέσα από γνήσιες εμπειρίες, παραδοσιακές και αγνές γεύσεις και τη ζεστή φιλοξενία των ντόπιων, που δεν μπορείς παρά μόνο να την ερωτευτείς. Η Λέσβος μας αξίζει πολλά περισσότερα από ό,τι της «δίνουν» και πρέπει να παλέψουμε όλοι μαζί για αυτό.

Η Αφροδίτη Μαριόλα Βατή είναι Αντιδήμαρχος Τουρισμού & Διεθνών Σχέσεων Δήμου Δυτικής Λέσβου και Πρόεδρος του  Νομικού προσώπου Τουρισμού, Πολιτισμού και Αθλητισμού του δήμου Δυτικής Λέσβου