Οπαρατεταμένος καύσωνας και η ακραία ξηρασία έχουν προκαλέσει δραματική υποχώρηση της στάθμης σε μερικούς από τους σημαντικότερους ποταμούς της Ευρώπης.
Τα ύδατα στα μεγάλα και βασικότερα ποτάμια της Γηραιάς Ηπείρου υποχωρούν σε τέτοιο βαθμό που δημιουργούν προβλήματα στη ναυσιπλοΐα, στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και στον τουρισμό.
Ο Δούναβης και ο Ρήνος, δύο από τις σημαντικότερες υδάτινες αρτηρίες της Ευρώπης, έχουν παρουσιάσει σε αρκετά σημεία ιστορικά χαμηλές στάθμες. Η μειωμένη ροή των υδάτων έχει περιορίσει τις μεταφορές εμπορευμάτων, έχει προκαλέσει πιέσεις σε ενεργειακές υποδομές που εξαρτώνται από το νερό για ψύξη και έχει αναγκάσει κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να λάβουν έκτακτα μέτρα.
Οι επιπτώσεις είναι εμφανείς από την Ολλανδία μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, αφού η περιοχή αποτελεί βασικό κομμάτι της οικονομικής δραστηριότητας.
Πυρηνικοί σταθμοί σε Ουγγαρία και Ρουμανία
Η ενεργειακή πίεση έγινε ιδιαίτερα αισθητή στην Ουγγαρία και τη Ρουμανία, όπου για πρώτη φορά χρειάστηκε να διακοπεί η λειτουργία πυρηνικών αντιδραστήρων που ψύχονται από τα νερά του Δούναβη.
Στην Ουγγαρία, ο πυρηνικός σταθμός Paks, ηλικίας 44 ετών και βασική πηγή ηλεκτροδότησης της χώρας, άρχισε να μειώνει την παραγωγή του. Ο σταθμός, ο οποίος παρέχει σχεδόν το ήμισυ της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, λειτουργούσε με λιγότερο από το 50% της δυναμικότητάς του, ενώ δόθηκε εντολή να τεθεί πλήρως εκτός λειτουργίας.
Η διακοπή λειτουργίας ενδέχεται να διαρκέσει για εβδομάδες, καθώς η στάθμη των υδάτων στον Δούναβη αναμένεται να παραμείνει πολύ χαμηλά ώστε να επιτραπεί η επανεκκίνηση των μονάδων.
Ο πρωθυπουργός Πέτερ Μάγκιαρ προειδοποίησε ότι θα μπορούσε να προκύψει κατάσταση ενεργειακής κρίσης και ζήτησε συντονισμένες κινήσεις και περιορισμό της κατανάλωσης.
Την ίδια στιγμή, πρόβλημα σε μεγάλο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με φυσικό αέριο στη Σατζαλομπάτα επιβάρυνε ακόμη περισσότερο το ηλεκτρικό δίκτυο.
Οι αρχές κάλεσαν τους πολίτες να περιορίσουν τη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας στις ώρες αιχμής, να αποφεύγουν τη φόρτιση ηλεκτρικών οχημάτων και να μειώσουν τη χρήση κλιματιστικών. Παράλληλα, ζητήθηκε από αυτοκινητοβιομηχανίες και παραγωγούς μπαταριών να περιορίσουν την κατανάλωση ενέργειας και νερού.
Σύμφωνα με το BBC, στη Ρουμανία, οι αρχές προχώρησαν στην απενεργοποίηση μονάδας του πυρηνικού σταθμού Τσερνάβοντα για λόγους ασφαλείας, ενώ ανακοίνωσαν ότι θα ακολουθούσε και δεύτερη μονάδα. Η κυβέρνηση προειδοποίησε ότι οι δυσκολίες στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να οδηγήσουν σε διακοπές ρεύματος για μία έως δύο εβδομάδες.
Η χώρα παρέμεινε σε κατάσταση ενεργειακής επιφυλακής, ενώ εξετάστηκε η ανάγκη στήριξης από γειτονικές χώρες κατά τις ώρες υψηλής ζήτησης.
Παράλληλα, οι ρουμανικές ναυτικές δυνάμεις πραγματοποίησαν ελεγχόμενη έκρηξη για να εκτρέψουν μεγάλο όγκο νερού στον Παλιό Δούναβη και στον πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής, ώστε να βοηθήσουν στην ψύξη του.
Ναζιστικό πλοίο στον Δούναβη – 200 πλοία στον βυθό
Σημειώνεται, ότι στον ποταμό Δούναβη, κοντά στην πόλη Πράχοβο της Σερβίας, τα νερά υποχώρησαν τόσο πολύ ώστε αποκάλυψαν ένα ξεχασμένο κομμάτι του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου: ένα γερμανικό πολεμικό πλοίο που είχε βυθιστεί σκόπιμα από το ναυτικό των Ναζί τις τελευταίες ημέρες του πολέμου, καθώς τα στρατεύματα του Γ΄Ράιχ υποχωρούσαν μπροστά στην προέλαση του σοβιετικού στρατού, αναφέρει η Guardian.
Το ναυάγιο αποτελεί πλέον ένα από τα δεκάδες που κρύβει ο πυθμένας του Δούναβη, αποκαλύπτοντας με δραματικό τρόπο τις συνέπειες της ιστορικής ξηρασίας που πλήττει την Ευρώπη.
Η πτώση της στάθμης του Δούναβη έχει φτάσει σε επίπεδα-ρεκόρ τριών δεκαετιών σε χώρες όπως η Σερβία, η Ουγγαρία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, περίπου 200 πλοία, φορτηγίδες και άλλα σκάφη βρίσκονται βυθισμένα στον ποταμό, δημιουργώντας επιπλέον προβλήματα στη ναυσιπλοΐα.
Στη Βουδαπέστη, οι αρχές έκλεισαν τη Γέφυρα της Μαργαρίτας όταν αποκαλύφθηκε βόμβα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου στη βάση της, λόγω της υποχώρησης των υδάτων.
Στο χωριό Ριάχοβο της βόρειας Βουλγαρίας, κάτοικος εντόπισε οστά του προϊστορικού ζώου στην κοίτη του ποταμού. Ειδικοί από το Περιφερειακό Ιστορικό Μουσείο της Ρούσε έσπευσαν να εξετάσουν το εύρημα.
Οι μεταφορές παραλύουν
Τα ναυάγια δεν αποτελούν μόνο ιστορικά ευρήματα. Σε περιόδους χαμηλής στάθμης μπορούν να εμποδίσουν τη διέλευση εμπορικών πλοίων και να αυξήσουν σημαντικά το κόστος απομάκρυνσης των εμποδίων. Για τη Σερβία, η απομάκρυνση τέτοιων καταλοίπων κοστίζει εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.
Η χαμηλή στάθμη επηρέασε έντονα και τον τουρισμό. Τα κρουαζιερόπλοια της ουγγρικής πρωτεύουσας αναγκάστηκαν να σταματήσουν, ενώ οι κρουαζιέρες αναψυχής ακυρώθηκαν. Οι δραστηριότητες των φορτηγών πλοίων περιορίστηκαν σημαντικά.
Από τη Σλοβακία και την Ουγγαρία έως τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία, τα πλοία δεν μπορούσαν να ταξιδέψουν πλήρως φορτωμένα και αντιμετώπιζαν μεγάλες καθυστερήσεις.
Στη γέφυρα Βίντιν-Καλαφάτ, που συνδέει τη Βουλγαρία με τη Ρουμανία, εργαζόμενοι στον ποταμό δήλωσαν στα ξένα πρακτορεία ότι έχασαν την εργασία τους επειδή τα σκάφη τους παρέμειναν ακινητοποιημένα.
«Ποτέ πριν δεν έχει ξεραθεί τόσο πολύ» δήλωσε ο ψαράς Ρόσεν Ντόμπρεφ, σημειώνοντας ότι η υποχώρηση των υδάτων ήταν τόσο μεγάλη ώστε μπορούσε κάποιος να περπατήσει προς τη ρουμανική πλευρά.
Παρόμοια προβλήματα καταγράφηκαν στη Σερβία, όπου εκατοντάδες μικρά σκάφη και δεκάδες φορτηγά πλοία παρέμειναν ακινητοποιημένα κοντά στο Νόβι Σαντ.
Στον Ρήνο, η κατάσταση δημιούργησε επίσης σοβαρά προβλήματα. Η στάθμη του ποταμού στη Γερμανία υποχώρησε σε επίπεδα κοντά στα ιστορικά χαμηλά, με τα πλοία να αναγκάζονται να περιορίζουν τα φορτία τους περίπου στο 20% της κανονικής χωρητικότητάς τους.
Ο Ρήνος αποτελεί βασικό διάδρομο μεταφοράς για χημικά προϊόντα, σιτηρά, ορυκτά, άνθρακα και πετρελαϊκά προϊόντα. Η περιορισμένη δυνατότητα μεταφοράς δημιουργεί πιέσεις στις επιχειρήσεις και αυξάνει το κόστος.
Την ίδια ώρα, οι θερμοκρασίες στην περιοχή αγγίζουν τους 35 βαθμούς Κελσίου, με τις αρχές να εκδίδουν προειδοποιήσεις για επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα.
Η κλιματική κρίση δοκιμασία για τις ευρωπαϊκές υποδομές
Η ξηρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες λόγω καύσωνα έχουν εξελιχθεί σε δοκιμασία για υποδομές που σχεδιάστηκαν σε διαφορετικές κλιματικές συνθήκες.
Οι επιπτώσεις έρχονται μετά τις μεγάλες πυρκαγιές που έπληξαν τη Γαλλία και την Ισπανία και αποτελούν ακόμη ένα σημάδι των πιέσεων που ασκεί η κλιματική αλλαγή στην Ευρώπη.
Οι ειδικοί που επικαλούνται τα στοιχεία για την κατάσταση των ποταμών επισημαίνουν ότι οι υψηλές θερμοκρασίες, οι μειωμένες βροχοπτώσεις και οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας ενισχύουν την εξάτμιση και μειώνουν τις ροές των ποταμών.
Η μειωμένη χιονόπτωση και η περιορισμένη τήξη χιονιού και παγετώνων στις Άλπεις έχουν επίσης περιορίσει την παροχή νερού στον Ρήνο κατά το τέλος του καλοκαιριού.
Οι βιομηχανίες προσπαθούν να προσαρμοστούν. Η BASF, που το 2018 είχε μειώσει την παραγωγή της στο συγκρότημα του Λούντβιχσχαφεν λόγω των χαμηλών υδάτων στον Ρήνο, έχει αναπτύξει εναλλακτικές λύσεις μεταφοράς, αν και με υψηλότερο κόστος.
Εταιρείες ενέργειας έχουν αυξήσει τα αποθέματα καυσίμων, εξετάζουν τη χρήση μικρότερων φορτηγίδων ή τη μεταφορά φορτίων μέσω σιδηροδρόμου.
