Οι ερευνητές υπολόγισαν ότι επεισόδια θνησιμότητας από ακραία ζέστη αντίστοιχα με εκείνα που καταγράφηκαν το 2022 είναι σήμερα κατά μέσο όρο 26,5 φορές πιθανότερα στη Νότια Ευρώπη σε σχέση με την προβιομηχανική περίοδο. Η αύξηση αυτή είναι περίπου δεκαπλάσια από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, αναδεικνύοντας τη Νότια Ευρώπη ως την περιοχή της ηπείρου όπου η επιβάρυνση από την κλιματική αλλαγή είναι εντονότερη.
Ο κίνδυνος αυξάνεται όλο και ταχύτερα
Η μελέτη καλύπτει 34 ευρωπαϊκές χώρες και συνδυάζει κλιματικά δεδομένα με επιδημιολογικά μοντέλα για τη θνησιμότητα. Ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα είναι ότι ο κίνδυνος δεν αυξάνεται με σταθερό ρυθμό όσο θερμαίνεται ο πλανήτης. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται στη Νότια Ευρώπη. Οι επιστήμονες εξέτασαν επίσης τι συμβαίνει σε διαφορετικά επίπεδα υπερθέρμανσης του πλανήτη, στους 1,5 και στους 2 βαθμούς Κελσίου, διαπιστώνοντας ότι η πιθανότητα ακραίων επεισοδίων θνησιμότητας από τη ζέστη αυξάνεται περαιτέρω όσο ανεβαίνει η παγκόσμια θερμοκρασία.
Η Ελλάδα ανάμεσα στις πιο ευάλωτες χώρες
Η νέα μελέτη δεν δίνει ξεχωριστή εκτίμηση του «26,5» για την Ελλάδα. Προηγούμενη μεγάλη ευρωπαϊκή έρευνα, ωστόσο, είχε δείξει πόσο ευάλωτη είναι η χώρα μας στην ακραία ζέστη. Για το καλοκαίρι του 2022 οι επιστήμονες είχαν υπολογίσει 3.092 θανάτους που σχετίζονταν με τη ζέστη στην Ελλάδα. Ακόμη πιο χαρακτηριστική ήταν η αναλογία στον πληθυσμό: η Ελλάδα είχε 280 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκους, τη δεύτερη υψηλότερη αναλογία μεταξύ των χωρών που εξετάστηκαν, πίσω από την Ιταλία με 295. Ακολουθούσαν η Ισπανία με 237 και η Πορτογαλία με 211 θανάτους ανά εκατομμύριο κατοίκους.
Οι μεγαλύτερες ηλικίες πληρώνουν βαρύτερο τίμημα
Η ηλικία αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου. Η νέα έρευνα εξετάζει ξεχωριστά διαφορετικές ηλικιακές ομάδες και καταγράφει σημαντικές διαφορές στην ευπάθεια απέναντι στην ακραία ζέστη. Η εικόνα είχε φανεί καθαρά και από τα στοιχεία του καλοκαιριού του 2022. Σε ολόκληρη την Ευρώπη είχαν εκτιμηθεί 61.672 θάνατοι που σχετίζονταν με τη ζέστη μεταξύ 30 Μαΐου και 4 Σεπτεμβρίου. Περισσότεροι από 36.000 αφορούσαν ανθρώπους ηλικίας άνω των 80 ετών.
Τι αλλάζει η νέα μελέτη
Μέχρι σήμερα πολλές έρευνες μπορούσαν να υπολογίσουν πόσο πιθανότερος έγινε ένας ακραίος καύσωνας εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής. Οι επιστήμονες επιχειρούν τώρα να κάνουν ένα βήμα παραπέρα: να υπολογίσουν πόσο έχει αλλάξει εξαιτίας της ανθρώπινης επίδρασης στο κλίμα η ίδια η πιθανότητα ενός ακραίου επεισοδίου θνησιμότητας που συνδέεται με τη ζέστη. Για να το πετύχουν, συνδύασαν κλιματικά δεδομένα με στοιχεία θνησιμότητας και επιδημιολογικά μοντέλα. Η μέθοδος μπορεί, σύμφωνα με τους ερευνητές, να χρησιμοποιεί δημόσια διαθέσιμα δεδομένα θανάτων σχεδόν σε πραγματικό χρόνο, επιτρέποντας ταχύτερη αποτίμηση των επιπτώσεων ενός ακραίου επεισοδίου ζέστης στην ανθρώπινη υγεία.
