Η προσέγγιση του Ράμα προς τον Κούσνερ και το Ισραήλ έχει προσκρούσει στην αυξανόμενη οργή για τη διαδεδομένη διαφθορά και την ανισότητα στην Αλβανία.
Λίγο μετά τη νίκη του Ντόναλντ Τραμπ στις εκλογές του 2024, ο πρωθυπουργός της Αλβανίας, Εντι Ράμα, έδωσε προκαταρκτική έγκριση για ένα έργο κατασκευής πολυτελούς θερέτρου, το οποίο συνδέεται με τον γαμπρό του Aμερικανού προέδρου.
Το έργο αποτελούσε μέρος ευρύτερων σχεδίων για την ανάπτυξη του στρατηγικής σημασίας νησιού Σαζάν/Σάσων και της παρακείμενης ακτής Ζβερνέτς, γύρω από τους προστατευόμενους υγροτόπους της Νάρτας.
Στις 30 Δεκεμβρίου 2024, η Επιτροπή Στρατηγικών Επενδύσεων του Ράμα απένειμε στην εταιρία Atlantic Incubation Partners LLC -η οποία συνδέεται με τον Κούσνερ- το καθεστώς στρατηγικού επενδυτή για το θέρετρο στο Σαζάν, ύψους 1,4 δισ. ευρώ. Η επένδυση αυτή προσέφερε στον Ράμα πρόσβαση στη νέα διακυβέρνηση Τραμπ, όμως ξεσήκωσε λαϊκές αντιδράσεις, με αίτημα την αποχώρησή του από το αξίωμα του πρωθυπουργού.
Η αντίθεση στη συγκεκριμένη επένδυση κατέστη σύμβολο, αφού είχαν προηγηθεί, επί σειρά ετών, άλλες συμφωνίες που πλούτιζαν τους ισχυρούς, ενώ οι απλοί Αλβανοί πολίτες έρχονταν αντιμέτωποι με χαμηλούς μισθούς, ανεργία και πίεση να μεταναστεύσουν. Αυτή η οργή έχει πλέον βρει στόχο τόσο στην κυβέρνηση όσο και στην αντιπολίτευση.
Βολές κατά Μπερίσα
Ο Ερβιν Σαλιάντζι, πρώην βουλευτής του Δημοκρατικού Κόμματος, ασκεί δριμεία κριτική στον επί μακρόν ηγέτη του κόμματός του, Σαλί Μπερίσα. «Αυτές οι διαδηλώσεις δεν στρέφονται μόνο κατά της κυβέρνησης, αλλά και κατά του ηγέτη του Δημοκρατικού Κόμματος της αντιπολίτευσης, Σαλί Μπερίσα, ο οποίος έχει συνάψει μια σιωπηρή συμμαχία με τον Ράμα. Πλέον, αυτοί οι δύο ελέγχουν ποιος μπορεί να θέσει υποψηφιότητα στις εκλογές εντός των κομμάτων τους -και όχι οι ψηφοφόροι- ενώ μια χούφτα ανθρώπων πλουτίζει θεαματικά», δηλώνει ο Σαλιάντζι.
Περισσότερα από 600.000 άτομα μετανάστευσαν από την Αλβανία μεταξύ 2011 και 2023. Οι χαμηλοί μισθοί, το αυξανόμενο κόστος ζωής και οι περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης έχουν δυσχεράνει την προσπάθεια πολλών ανθρώπων να χτίσουν ένα μέλλον στη χώρα. Ο πληθυσμός της Αλβανίας κυμαίνεται πλέον γύρω στα 2,3 εκατομμύρια, σημειώνοντας μείωση περίπου 1% ετησίως. Καθώς η μετανάστευση αποψιλώνει το εργατικό δυναμικό, η κυβέρνηση βασίζεται όλο και περισσότερο στη μετανάστευση από φτωχότερες χώρες για να καλύψει τα κενά.
Μέχρι τον Ιούνιο του 2026, είχαν χορηγηθεί άδειες εργασίας στην Αλβανία σε περισσότερους από 22.000 αλλοδαπούς, κυρίως από την Ινδία και τις Φιλιππίνες, ενώ η κυβέρνηση κάνει ελάχιστα για να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες των πολιτών. «Οι άνθρωποι θέλουν να συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων για τον τρόπο διακυβέρνησης του κράτους», λέει ο Σαλιάντζι.
Οι τοπικές διαμαρτυρίες κατά της ανάπτυξης των παραλιακών περιοχών εξελίχθηκαν, στα τέλη Μαΐου, σε καθημερινές διαδηλώσεις στα Τίρανα, προσελκύοντας το διεθνές ενδιαφέρον, εν μέρει λόγω των διεφθαρμένων συμφωνιών που συνδέονται με τον Λευκό Οίκο. Το κίνημα έγινε γνωστό ως «Επανάσταση των Φλαμίνγκο», με αναφορά στα πτηνά που διαβιούν στους υγροτόπους, οι οποίοι απειλούνται από το προτεινόμενο έργο ανάπτυξης.
Τον Οκτώβριο, φοιτητές συμμετέχουν μαζικά στις κινητοποιήσεις, διαμαρτυρόμενοι για το κόστος της εκπαίδευσης, τις κακές συνθήκες στα πανεπιστήμια και τις περιορισμένες ευκαιρίες. Το κίνημα έχει, σε μεγάλο βαθμό, αποφύγει να οργανωθεί γύρω από έναν και μοναδικό ηγέτη. Η απουσία ηγετικών μορφών μεταξύ των διαδηλωτών είναι θετικό στοιχείο αφού η κυβέρνηση δεν έχει την ευκαιρία να εξαγοράσει κάποιον ή να απειλήσει την οικογένειά του. Αν το κίνημα είχε κάποιον ηγέτη, ίσως να βρισκόταν ήδη στη φυλακή. Αυτό αποτελεί πλεονέκτημα αυτή τη στιγμή.
Ο Ράμα συνειδητοποιεί τώρα ότι έχει ελάχιστες επιλογές για να αντιδράσει στις διαμαρτυρίες. Εχει απειλήσει φοιτητές, εκπαιδευτικούς και δημόσιους λειτουργούς που συμμετέχουν στις διαδηλώσεις, ενώ παράλληλα προσφέρει στους αστυνομικούς μπόνους άνω των 2.000 ευρώ για τη βία που ασκούν κατά των διαδηλωτών.
«Εγκληματική» οικονομία
Για τον Φάτος Λουμπόνια, Αλβανό συγγραφέα και επικριτή τόσο του Ράμα όσο και της αντιπολίτευσης, οι διαδηλώσεις αναδεικνύουν μια βαθύτερη θεσμική κατάρρευση.«Υπάρχει κρίση των θεσμών και της δημοκρατίας», λέει ο ίδιος. «Δεν έχουμε μια υγιή οικονομία, αλλά μια εγκληματική οικονομία, και το έγκλημα έχει αλώσει το κράτος», δηλώνει ο Λουμπόνια που πέρασε 17 χρόνια ως πολιτικός κρατούμενος επί του κομμουνιστικού καθεστώτος της Αλβανίας. Παραμένει δριμύς επικριτής της αυταρχικής στροφής της χώρας κατά τη διάρκεια της 13ετούς διακυβέρνησης του Ράμα.
