Η υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού , παράθυρο στην ελευθερία ή κερκόπορτα για την κατάλυσή της; Γράφει η Ελεονώρα Γεώργα

Φως στο μακρύ τούνελ της πανδημίας του κορωνοϊού φάνηκε στην εκπνοή του 2020, όταν έκαναν την εμφάνισή τους τα πρώτα εμβόλια, και πλέον ο εμβολιασμός κατά του COVID-19 είναι το αγαπημένο θέμα συζήτησης αυτών των ημερών. Οι περισσότεροι υποστηρίζουν το δρόμο του εμβολιασμού και αδημονούν, άλλοι ήδη έχουν σπεύσει και ολοκληρώσει τον εμβολιασμό τους, άλλοι προβληματίζονται και άλλοι –ευτυχώς λιγότεροι- αρνούνται πεισματικά να εμβολιαστούν εμφορούμενοι  από άγνοια, ιδεοληψίες και συνωμοσιολογία. Για το σύνολο του πληθυσμού, αλλά κυρίως για όσους αρνούνται να προστατεύσουν τον εαυτό τους και κατ’ επέκταση και το περιβάλλον τους, έρχεται η Πολιτεία για να υποστηρίξει επίσημα, ξεκάθαρα και κυρίως επιστημονικά  την αναγκαιότητα του εμβολιασμού και τις πιθανές παρενέργειές του.

Αφετηρία της συζήτησης αποτελεί ο Ν. 4675/2020 (ΦΕΚ Τεύχος A΄  54/11.03.2020) («Πρόληψη, προστασία και προαγωγή της υγείας – ανάπτυξη των υπηρεσιών δημόσιας υγείας και άλλες διατάξεις») που στο άρθρο 4 αναφέρει: «Σε περιπτώσεις εμφάνισης κινδύνου διάδοσης μεταδοτικού νοσήματος, που ενδέχεται να έχει σοβαρές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία, μπορεί να επιβάλλεται, με απόφαση του Υπουργού Υγείας, μετά από γνώμη της ΕΕΔΥ, υποχρεωτικότητα του εμβολιασμού με σκοπό την αποτροπή της διάδοσης της νόσου. Με την ανωτέρω απόφαση ορίζονται η ομάδα του πληθυσμού ως προς την οποία καθίσταται υποχρεωτικός ο εμβολιασμός με καθορισμένο εμβόλιο, η τυχόν καθορισμένη περιοχή υπαγωγής στην υποχρεωτικότητα, το χρονικό διάστημα ισχύος της υποχρεωτικότητας του εμβολιασμού, το οποίο πρέπει πάντοτε να αποφασίζεται ως έκτακτο και προσωρινό μέτρο προστασίας της δημόσιας υγείας για συγκεκριμένη ομάδα του πληθυσμού, η ρύθμιση της διαδικασίας του εμβολιασμού και κάθε άλλη σχετική λεπτομέρεια.»

Έως σήμερα δεν έχει εκδοθεί σχετική  απόφαση του Υπουργού Υγείας, ενώ απασχολεί σοβαρά το ζήτημα υποχρεωτικού εμβολιασμού των υγειονομικών και εν συνεχεία συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων. Πρόσφατα δια στόματος Πρωθυπουργού έγινε σαφές ότι «Το όριο υποχρεωτικού εμβολιασμού θα είναι αυστηρά προσδιορισμένο».

Κι έτσι εγείρονται ευλόγως τα ακόλουθα ερωτήματα:

Συμβαδίζει ο υποχρεωτικός εμβολιασμός με την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε επίπεδο Συντάγματος και Διεθνούς Δικαίου;

Μπορεί ακόμη και να επιβάλλεται από πλευράς Συντάγματος και Διεθνούς Δικαίου για την προστασία της δημόσιας υγείας;

Η μέριμνα για τη δημόσια υγεία αποτελεί συνταγματική υποχρέωση του Κράτους, στο πλαίσιο της οποίας η Πολιτεία οφείλει να λαμβάνει τα απαραίτητα μέτρα. Η υποχρέωση αυτή της Πολιτείας προβλέπεται ρητά στο άρθρο 21 παρ. 3 του Συντάγματος: «Tο Kράτος μεριμνά για την υγεία των πολιτών και παίρνει ειδικά μέτρα για την προστασία της νεότητας, του γήρατος, της αναπηρίας και για την περίθαλψη των απόρων». Τα μέτρα αυτά αφορούν και την πρόληψη της διάδοσης και την καταπολέμηση μεταδοτικών ασθενειών, οι οποίες μπορούν να αποτελέσουν σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία.

Περεταίρω, το Σύνταγμα (άρθρο 5) και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (άρθρο 2) κάνουν δεκτούς  περιορισμούς μόνο σχετικά με τη δυνατότητα επιβολής περιοριστικών μέτρων στην ελεύθερη κίνηση και εγκατάσταση. Έτσι, μπορεί να απαγορευθεί η μετακίνηση των πολιτών ή η εγκατάστασή τους σε ορισμένη περιοχή, με σκοπό τον περιορισμό της μετάδοσης σοβαρών ασθενειών όπως ο κορωνοϊός, περιορισμοί τους οποίους βιώσαμε το τελευταίο έτος.

Ωστόσο ο εμβολιασμός πέραν του καθοριστικού του ρόλου ως μέσου προστασίας της δημόσιας υγείας, συνιστά αυτός καθαυτός μία ιατρική πράξη. Για κάθε ιατρική πράξη ισχύει η αρχή της συναίνεσης κατόπιν ενημέρωσης, η οποία προβλέπεται σε σειρά νομοθετημάτων, όπως το Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 3 παρ. 2), τη Σύμβαση για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τη Βιοϊατρική, τη γνωστή ως Σύμβαση Οβιέδο (άρθρο 5 παρ. 1) έχουσα αυξημένη τυπική ισχύ στη χώρα μας, το Ν. 2071/1992 (Εκσυγχρονισμός και Οργάνωση του Συστήματος Υγείας (άρθρο 47 παρ. 2), τον Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (Ν. 3418/2005) που εξειδίκευσε τα ζητήματα της συναίνεσης και ενημέρωσης του ασθενούς (άρθρα 11 και 12), το άρθρο 308 παρ. 3 Ποινικού Κώδικα και το Σύνταγμα (αρ. 2, 5§1, 9§1 εδ. β)

Προφανώς και ο περιορισμός της κατοχυρωμένης σε πληθώρα νομοθετημάτων συναίνεσης προϋποθέτει ειδική αιτιολογία, κάτι που θα προκαλέσει έντονο προβληματισμό το προσεχές διάστημα και στην ΕΕΔΥ και στο Υπουργείο Υγείας, ενόψει της έκδοσης απόφασης από τον αρμόδιο Υπουργό για τον υποχρεωτικό εμβολιασμό, για αρχή, των υγειονομικών. Κρίσιμη είναι εδώ και η αρχή της ανθρώπινης αξίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας που κατοχυρώνονται συνταγματικά στο αρ. 7 §2.

Σίγουρα όλα τα παραπάνω για τον απλό πολίτη και μη νομικό προκαλούν σύγχυση και δε γίνονται εύκολα κατανοητά. Όμως, η νομοθεσία, όπως θεσπίζεται, ρυθμίζει τις βιοτικές σχέσεις, σταθμίζοντας συμφέροντα, όταν αυτά συγκρούονται. Και στο ζήτημα της υποχρεωτικότητας ή μη του εμβολιασμού, νομίζω πως αυτή η ζυγαριά θα παίξει καθοριστικό ρόλο .

Οι προεκτάσεις του θέματος είναι πολλαπλές και μας επηρεάζουν κοινωνικά και οικονομικά. Το ζητούμενο όμως είναι ένα: Να πάρουμε πίσω τη ζωή μας.

ΕΛΕΟΝΩΡΑ ΓΕΩΡΓΑ
ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
ΨΑΡΩΦ 3 ΜΥΡΙΝΑ ΛΗΜΝΟΥ 81400
τηλ 2254022570 κιν. 6938607218
φαξ 2254022571