Οι οικονομολόγοι είναι καλοί στο να προβλέπουν το παρελθόν .Του Δρα Δημητρίου Χαλκιώτη

Αποτελεί κοινό τόπο το γεγονός πως εκτός από τους συνήθεις καυγάδες των μετεωρολόγων, σεισμολόγων και προσφάτως και λοιμωξιολόγων, υπάρχουν και οι σφοδρές διαφωνίες των οικονομολόγων. Ας δούμε το γιατί.

Κατ΄αρχάς η Οικονομική Επιστήμη είναι μια κοινωνική επιστήμη και κατά συνέπεια υπάρχουν ποικίλες σχολές σκέψης και προσεγγίσεις για όλα τα μείζονα κοινωνικά και οικονομικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες των ανθρώπων.  Ως αντικείμενο έχει την μελέτη και  έρευνα των οικονομικών φαινομένων, όπως λ.χ. είναι η προσφορά και η ζήτηση αγαθών, ο προσδιορισμός των τιμών των αγαθών, τα διάφορα μέτρα των κυβερνήσεων για την αντιμετώπιση των διαφόρων οικονομικών κρίσεων (όπως για παράδειγμα του πληθωρισμού, της ανεργίας κ.λ.π).

Οι οικονομολόγοι διέκριναν την επιστήμη σε διάφορους κλάδους. Ο John Mayard Keynes διέκρινε την οικονομική επιστήμη σε δύο κλάδους: την Θετική (ή οντολογική) οικονομική (Positive Economics), όπου είναι ο κλάδος που πραγματεύεται διάφορα προβλήματα του “τι είναι” και ο κλάδος της Δεοντολογικής (ή κανονιστικής) οικονομικής (Normative Economics), όπου είναι ο κλάδος που πραγματεύεται διάφορα προβλήματα και ερωτήσεις του “τι θα έπρεπε να είναι”. Η Θετική Οικονομική επιδιώκει να εξηγήσει τις αιτίες που προκαλούν την μεταβολή των οικονομικών μεταβλητών και τις συνέπειες των μεταβολών αυτών στην κατανομή των παραγωγικών συντελεστών. Η Δεοντολογική Οικονομική εξετάζει τα κριτήρια στα οποία βασίζονται οι διάφοροι σκοποί της οικονομικής συμπεριφοράς και επίσης εξετάζει τι θα έπρεπε να είναι καλύτερο για την κοινωνία.  Και είναι ακριβώς εδώ που αρχίζουν οι διαφωνίες, αφού για τις απαντήσεις υπάρχουν διάφορες ιδεολογικές προσεγγίσεις, είναι ακριβώς εδώ που αρχίζει η πολιτική, αφού τέτοιου είδους ερωτήσεις μόνο με πολιτικές αποφάσεις απαντώνται.

Ας δούμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα:

Η δαπάνη για την υγεία των ηλικιωμένων είναι κατά προσέγγιση τρεις φορές μεγαλύτερη από την δαπάνη για τον υπόλοιπο πληθυσμό στις δυτικές αναπτυγμένες κοινωνίες. Το ύψος των δαπανών είναι ένα οικονομικό μέγεθος που στο πλαίσιο της θετικής οικονομικής εύκολα μετριέται κα εξηγείται και ουδείς μπορεί να διαφωνήσει. Έρχεται όμως η δεοντολογική οικονομική κα θέτει το ερώτημα, ποιος πρέπει να πληρώσει τη διαφορά της δαπάνης; Το κράτος; Οι πολίτες; Το κράτος με συμμετοχή των πολιτών; Η απάντηση σ΄ αυτό το ερώτημα είναι θέμα υποκειμενικής αξιακής κρίσης, και επιδέχεται πολιτικής απάντησης. Να λοιπόν πού οφείλονται οι σφοδρές διαφωνίες των οικονομολόγων. Στα Δεοντολογικά Οικονομικά.

Ο Δ.Χαλκιώτης είναι Καθηγητής-Σύμβουλος στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο