Σε ένα ραντεβού πίστης και παράδοσης, χιλιάδες πολίτες συρρέουν σε ναούς, ξωκλήσια και μοναστήρια για να προσκυνήσουν τη Χάρη της Θεοτόκου με τα εκατοντάδες προσωνύμια: Ελεούσα, Μεγαλόχαρη, Γερόντισσα, Βρεφοκρατούσα, Φανερωμένη, Ελευθερώτρια, Παρηγορήτισσα, Βλεπούσα, Γοργοεπήκοος είναι ορισμένα από τα Θεοτοκωνύμια που της αποδίδουν η εκκλησιαστική και η λαογραφική παράδοση.
- ΤΗΝΟΣ: Στην «καρδιά» των θρησκευτικών εκδηλώσεων βρίσκεται η Τήνος, όπου κάθε χρόνο τέτοια ημέρα έτσι και φέτος εκατοντάδες πιστοί ανηφορίζουν προς τον μεγαλοπρεπή ναό της Ευαγγελιστρίας προκειμένου να προσευχηθούν στην εικόνα της Μεγαλόχαρης.
Η λιτάνευση της εικόνας, η οποία ανακαλύφθηκε στις 30 Ιανουαρίου 1823, γίνεται μετά τη Θεία Λειτουργία, ενώ παράλληλα τιμώνται και τα θύματα του καταδρομικού «Ελλη», που τορπιλίστηκε από τις ιταλικές δυνάμεις.
Με βασιλικό διάταγμα του 1836 καθιερώθηκε ο οκταήμερος εορτασμός της Παναγίας της Τήνου, ο οποίος διαρκεί έως τα εννιάμερα της Θεοτόκου, στις 23 Αυγούστου.
- ΠΑΡΟΣ: Κατανυκτική είναι η ατμόσφαιρα και στην Παροικιά της κοσμοπολίτικης Πάρου, στον ναό της Παναγίας Εκατονταπυλιανής. Ο ναός είναι ένα από τα σπουδαιότερα καλά διατηρημένα παλαιοχριστιανικά μνημεία που βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια και έχει δυο ονομασίες: Καταπολιανή και Εκατονταπυλιανή.
Σήμερα, η επίσημη ονομασία είναι Εκατονταπυλιανή και σύμφωνα με την παράδοση, «ενενήντα εννέα φανερές πόρτες έχει η Καταπολιανή. Η εκατοστή είναι κλειστή και δεν φαίνεται. Θα φανεί η πόρτα αυτή και θα ανοίξει, όταν οι Ελληνες πάρουν την Πόλη».
Η περιφορά της εικόνας της Παναγίας γίνεται στα σοκάκια της Παροικιάς, ενώ ακολουθεί μεγάλο γλέντι, με δεκάδες ψαροκάικα να φωτίζουν τον ουρανό με πυροτεχνήματα.
- ΠΑΤΜΟΣ: Μυσταγωγία και στο νησί της Αποκάλυψης, στην «Ιερουσαλήμ του Αιγαίου», την Πάτμο. Την παραμονή της εορτής περιφέρεται από τον κλήρο της Μονής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου και εκατοντάδες πιστών ο Επιτάφιος της Μεγάλης Παναγίας στις πλατείες της μεσαιωνικής Χώρας.
Ανήμερα, πραγματοποιείται το φημισμένο πανηγύρι της Παναγιάς του Γερανού. Το ξωκλήσι αυτό είναι ένα από τα αρχαιότερα μνημεία και από τα ωραιότερα τοπία της Πάτμου, το οποίο επισκέπτονται χιλιάδες ξένοι και ντόπιοι, κυρίως κατά τους θερινούς μήνες.
- ΑΜΟΡΓΟΣ: Στην καταγάλανη Αμοργό, πάνω σε γκρεμό 300 μέτρων, δεσπόζει το ιστορικό μοναστήρι της Παναγίας Χοζοβιώτισσας. Χτίστηκε το 1088 από τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Αλέξιο Α’ Κομνηνό, σύμφωνα με επιγραφή στη μονή.
Μετά το πέρας της Θείας Λειτουργίας οι πιστοί ακολουθούν την περιφορά της εικόνας της Παναγίας την οποία συνοδεύουν τα καΐκια από τη θάλασσα.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, η εικόνα της Παναγιάς Χοζοβιώτισσας έφτασε την εποχή της Εικονομαχίας διά θαλάσσης στον όρμο της Αγίας Αννας, κοντά στη μονή. H πρόσβαση στο μοναστήρι γίνεται ανεβαίνοντας 271 σκαλιά.
- ΛΕΣΒΟΣ: Με αφετηρία την πόλη της Μυτιλήνης, ντόπιοι και επισκέπτες περπατούν 25 χιλιόμετρα για να φτάσουν στην ορεινή Αγιάσο και να ασπαστούν την εικόνα της Παναγιάς, έργο του ευαγγελιστή Λουκά, πλασμένη με κερί και μαστίχα.
Επειτα από την καθιερωμένη λειτουργία, γίνεται η περιφορά της εικόνας πέριξ του ναού, ενώ οι εορταστικές εκδηλώσεις φτάνουν στο αποκορύφωμά τους με τις μουσικές και χορευτικές εκδηλώσεις στην πλατεία του χωριού.
- ΚΟΥΦΟΝΗΣΙΑ: Το πρωί τα καΐκια από το Πάνω Κουφονήσι παραλαμβάνουν όσους επιθυμούν να μεταβούν στο εκκλησάκι της Παναγιάς, στο Κάτω Κουφονήσι. Στο τέλος της Θείας Λειτουργίας προσφέρονται διάφοροι μεζέδες, συνεισφορά των κατοίκων.
Μάλιστα, κατά την επιστροφή διεξάγονται και αγώνες ταχύτητας μεταξύ των καϊκιών και στη συνέχεια μοιράζονται κεράσματα υπό τους ήχους βιολιών.
- ΚΕΦΑΛΛΟΝΙΑ: Εκατοντάδες πιστοί σπεύδουν στην Παναγία της Φιδούσας στο χωριό Μαρκόπουλο της Κεφαλλονιάς για να δουν τα «φιδάκια της Παναγιάς». Η παράδοση λέει ότι όταν πειρατές κατευθύνονταν προς τη μονή προκειμένου να τη λεηλατήσουν, οι μοναχές προσευχήθηκαν στην Παναγία για να προστατέψει τις ίδιες και το μοναστήρι. Τότε, το μοναστήρι κυκλώθηκε από φίδια που έτρεψαν τους πειρατές σε φυγή κι έτσι οι μοναχές και η μονή σώθηκαν.
Τα φιδάκια εμφανίζονται μέσα και έξω απ’ τον ναό ανήμερα του Σωτήρος, αυξάνονται τον Δεκαπενταύγουστο και σύμφωνα με την παράδοση φέρνουν καλή τύχη στο νησί. Αν δεν εμφανιστούν, ο οιωνός είναι κακός, όπως έγινε, για παράδειγμα, τη χρονιά των καταστροφικών σεισμών, το 1953.
- ΚΥΘΝΟΣ: Η Εκκλησία της Παναγίας Κανάλας στην Κύθνο είναι χτισμένη σε μία από τις ωραιότερες, πευκόφυτες ακρογιαλιές του νησιού. Το μεγαλύτερο πανηγύρι γίνεται τον Δεκαπενταύγουστο.
Με ευλάβεια πραγματοποιείται η η περιφορά της εικόνας στα δρομάκια του χωριού, συνοδεία της μπάντας και αγήματος του Πολεμικού Ναυτικού.
ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΟΥΜΕΛΑ: Το σύμβολο των Ποντίων
Η μονή της Παναγίας Σουμελά, στο Βέρμιο, αποτελεί διαχρονικά σημείο αναφοράς για την ιστορία, την πίστη και την πολιτιστική παράδοση των Ελλήνων του Πόντου, προσελκύοντας κάθε Δεκαπενταύγουστο πλήθος επισκεπτών και προσκυνητών.
Στρατιές ορθοδόξων ανηφορίζουν στο μοναστήρι για να παρακολουθήσουν τη Θεία Λειτουργία και τον Μεγάλο Εσπερινό της Κοίμησης της Θεοτόκου. Μετά τη λιτάνευση της ιερής εικόνας, την οποία φιλοτέχνησε ο ευαγγελιστής Λουκάς, οι νέοι και οι νέες ανοίγουν το γλέντι με παραδοσιακούς ποντιακούς χορούς.
Η μονή θεμελιώθηκε το 1951, με πρωτοβουλία του συγγραφέα Φίλωνα Κτενίδη και του συλλόγου «Παναγία Σουμελά», με σκοπό να αναβιώσει την ιστορική Μονή Παναγίας στο όρος Μελά του Πόντου, κοντά στην Τραπεζούντα.
Η μονή λειτουργούσε από τον 4ο αιώνα έως την καταστροφή της, το 1922, από τους Τούρκους, ενώ τα κειμήλια που διασώθηκαν, μαζί με την εικόνα της Παναγίας, φυλάσσονταν επί μία εικοσαετία στο Βυζαντινό Μουσείο της Αθήνας προτού μεταφερθούν στη νέα μονή, που βρίσκεται σε απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων από τη Βέροια.
