Ελληνοτουρκικά: Τα τρία ορόσημα, οι προκλήσεις και τα 12 μίλια

Παράλληλα επιδιώκει, συν τοις άλλοις, να αποδείξει ότι δεν επηρεάζεται από τη στρατηγική συνεργασία Αθήνας-Τελ Αβίβ-Λευκωσίας. Την ίδια η ώρα η Ελλάδα είναι έτοιμη για κάθε είδους απάντηση, ενισχύοντας τις πρωτοβουλίες της στην ευρύτερη περιοχή, όπως αποδείχθηκε με την τριμερή με Αίγυπτο και Κύπρο στο Ελ Αλαμέιν, αλλά και στέλνοντας σαφέστατα μηνύματα στην Τουρκία ότι δεν γίνεται αποδεκτή η προσπάθεια «γκριζαρίσματος» ελληνικών νησιών. Ενα από τα μηνύματα αυτά είναι και η σημερινή παρουσία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στο Καστελλόριζο, με την αφορμή των εκδηλώσεων απελευθέρωσης του νησιού.

Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η προετοιμασία της ελληνικής απάντησης σε διπλωματικό επίπεδο, σε συνδυασμό με κινήσεις που έχουν ευρύτερο γεωπολιτικό αποτύπωμα, όπως η νέα συνάντηση του Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Εμανουέλ Μακρόν την εβδομάδα που πέρασε. Την ίδια ώρα συνεχίζεται και η θωράκιση των Ενόπλων Δυνάμεων με νέα μέσα, όπως με τη συμφωνία που υπογράφηκε την εβδομάδα που πέρασε στη Ρώμη για την απόκτηση δύο φρεγατών FREMΜ, κλάσης Bergamini, παρουσία των υπουργών Αμυνας Νίκου Δένδια και Γκουίντο Κροσέτο.

«Παράθυρο»

Προφανώς υπάρχουν και εσωτερικοί λόγοι που επιδίδεται σε αυτήν την πρακτική η Αγκυρα, όμως η συγκυρία στην οποία το πράττει προκαλεί ανησυχία για το ενδεχόμενο να τη θεωρεί «παράθυρο ευκαιρίας».

Το φετινό φθινόπωρο άλλωστε ενδέχεται να αποδειχθεί κρίσιμο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις αν η τουρκική κυβέρνηση κάνει πράξη τη νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας» από την Εθνοσυνέλευση της χώρας, όπως έχει ήδη προαναγγείλει. Με το νομοσχέδιο αυτό η Αγκυρα θα επιχειρεί να δώσει νομική υπόσταση στις παντελώς αστήρικτες θέσεις της περί «γκρίζων ζωνών» στο Αιγαίο, με τις οποίες αμφισβητεί την ελληνική κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα των νησιών, κατά παράβαση του Διεθνούς Δικαίου και της Σύμβασης για το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS).

Στην πραγματικότητα βέβαια ουσιαστικό αντίκρισμα δεν υπάρχει, καθώς όπως είναι ευνόητο δεν μπορεί μία χώρα να υποκαταστήσει το Διεθνές Δίκαιο και τις Διεθνείς Συμβάσεις με την εσωτερική της νομοθεσία. Το κρίσιμο ερώτημα βέβαια θα είναι αν η Τουρκία επιδιώξει στην πράξη να επιβάλει τη «νομοθέτηση» στο πεδίο. Μια ενέργεια στην οποία αν προβεί, είναι βέβαιο ότι θα ανοίξει την «πόρτα του φρενοκομείου», όπως είχε προειδοποιήσει ο Γεώργιος Παπανδρέου το 1964 μετά τις υποκινούμενες ταραχές στην Κύπρο.

Δεν είναι τυχαίο ότι στις συνεντεύξεις του ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης επισημαίνει ότι στην πράξη η Ελλάδα είναι έτοιμη για κάθε ενδεχόμενο και ότι θέματα κυριαρχίας της δεν πρόκειται να συζητήσει, όπως τις κατά την Τουρκία «γκρίζες ζώνες» και την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών.

Ενα άλλο κρίσιμο ορόσημο θα είναι προηγουμένως η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, με το διάστημα παρουσίας υψηλών προσκεκλημένων να έχει προσδιορισθεί φέτος από τις 14 έως τις 25 Σεπτεμβρίου 2026, με το κύριο ερώτημα να είναι αν θα υπάρξει αυτή τη φορά εκεί συνάντηση των ηγετών των δύο χωρών, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Κυριάκου Μητοστάκη. Να σημειωθεί ότι η επιχείρηση μεταβολής της πρακτικής των «ήρεμων νερών» στις σχέσεις Αθήνας-Αγκυρας ουσιαστικά ξεκίνησε με τη ματαίωση, με μάλλον κωμικά προσχήματα από το «παλάτι», της περσινής συνάντησης του Τούρκου προέδρου με τον Ελληνα πρωθυπουργό στη Νέα Υόρκη.

Κ. Μητσοτάκης και Τ. Ερντογάν δεν συναντήθηκαν κατ’ ιδίαν ούτε στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα στις 7 και 8 Ιουλίου 2026. Παρότι υπήρχε δικαιολογία, το βαρύ πρόγραμμα του οικοδεσπότη προέδρου, είναι προφανές ότι ούτε η μία ούτε η άλλη πλευρά επιθυμούσαν ιδιαίτερα κάτι τέτοιο, καθώς το κλίμα ήταν ήδη βαρύ, λόγω της διακηρυγμένης πρόθεσης για νομοθέτηση της «Γαλάζιας Πατρίδας». Για την ιστορία, στην ίδια σύνοδο ο Ερντογάν έθεσε το ζήτημα της ενεργοποίησης του προγράμματος των F-35 για να λάβει από τον Ντόναλντ Τραμπ μία αόριστη υπόσχεση επανεξέτασης, η οποία δεν επιβεβαιώθηκε έκτοτε, όπως δεν επιβεβαιώθηκαν επίσης οι «οιμωγές» μερίδας της αντιπολίτευσης στην Ελλάδα περί νέων τουρκικών στρατηγείων του ΝΑΤΟ.

ΜΠΑΡΑΖ ΕΠΑΦΩΝ

Διπλωματικές πρωτοβουλίες

Οπως προαναφέρθηκε, την ίδια ώρα που η Αγκυρα συνεχίζει τις προκλήσεις και προσπαθεί να δώσει χαρακτηριστικά στρατιωτικής συμμαχίας στις χώρες που έχουν συνυπογράψει τη Συμφωνία της Μέκκας (Τουρκία, Σαουδική Αραβία, Πακιστάν) η Ελλάδα εντείνει τις επαφές της στην περιοχή της ευρύτερης περιοχής της Μέσης Ανατολής και όχι μόνο. Η συγκυρία στην οποία συνήλθε η τριμερής Ελλάδας-Αιγύπτου-Κύπρου στο Ελ Αλαμέιν μόνο τυχαία δεν είναι, όπως και τα μηνύματα που υπήρξαν από αυτήν. Μηνύματα τα οποία φέρεται να ήταν καθησυχαστικά από πλευράς Καΐρου ότι -στην παρούσα φάση τουλάχιστον- δεν εξετάζεται η προσχώρηση στη Συμφωνία της Μέκκας και σε οποιαδήποτε σύμπραξη μπορεί να έχει χαρακτήρα συμμαχίας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει την ίδια ώρα ότι το Μέγαρο Μαξίμου προετοιμάζεται ήδη για την επίσκεψη του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σαουδική Αραβία τον Οκτώβριο. Επίσκεψη που αναμένεται με μεγάλο ενδιαφέρον ως «αντίβαρο» στη θεαματική βελτίωση των σχέσεων της Αγκυρας με το Ριάντ που οδήγησε στη Συμφωνία της Μέκκας. Η χώρα της Μέσης Ανατολής πάντως προσπαθεί να καθησυχάσει την Αθήνα ότι η σύμπραξη με την Τουρκία δεν επηρεάζει τις διμερείς σχέσεις με την Ελλάδα, με την οποία είχε υπογράψει ήδη συμφωνία αμυντικής συνεργασίας. Ουδείς ξεχνά επίσης την παρουσία της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία (ΕΛΔΥΣΑ), η οποία απέδειξε εμπράκτως σε αλλεπάλληλες περιπτώσεις τη χρησιμότητά της στην προστασία των ενεργειακών εγκαταστάσεων του βασιλείου έναντι των επιθέσεων των Χούθι. Ενα από τα ζητήματα άλλωστε που θα εξεταστεί στην επίσκεψη του Ελληνα πρωθυπουργού στη Σαουδική Αραβία είναι η παράταση ή όχι της παραμονής των ελληνικών Patriot στη χώρα. Ερώτημα που έχει διπλωματικές, αμυντικές αλλά και οικονομικές παραμέτρους που θα ληφθούν υπόψη στην απάντηση.

Η Ελλάδα φροντίζει παράλληλα να διατηρεί «ζωντανή» τη στενή σχέση με το Παρίσι, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να συναντάται για μία ακόμη φορά με τον πρόεδρο της Γαλλικής Δημοκρατίας Εμανουέλ Μακρόν. Στα θέματα της συζήτησης ήταν και η πόντιση του καλωδίου του Great Sea Interconnector, με τη γαλλική Meridiam να είναι πλέον πλειοψηφικός μέτοχος στην εταιρία ανάπτυξης του έργου. Η Ελλάδα σχεδιάζει μάλιστα να ξεκινήσουν ακόμα και μέσα στον Οκτώβριο οι εργασίες, έστω και οι πρόδρομες, χωρίς να επηρεάζεται από τις τουρκικές απειλές. Αυτό που μένει να φανεί είναι αν οι σχέσεις που διατηρεί η γαλλική εταιρία με την Τουρκία λόγω των επενδύσεών της στη χώρα θα λειτουργήσουν ως καταλύτης για μια εντός διπλωματικών ορίων αντίδραση της Τουρκίας και όχι στο πεδίο, αν και η Ελλάδα προετοιμάζεται και για το συγκεκριμένο ενδεχόμενο.

Σε ό,τι αφορά τις ελληνοαμερικανικές σχέσεις η Αθήνα περιμένει, στις αρχές Οκτωβρίου κατά πάσα πιθανότητα, τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο για τον στρατηγικό διάλογο Αθήνας-Ουάσιγκτον, όπως και για σειρά επαφών του στην ελληνική πρωτεύουσα.

ΘΩΡΑΚΙΣΗ

Συνεχίζεται η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων

BERGAMINI: Έπεσαν οι υπογραφές στην Ιταλία για τις δυο φρεγάτες – Πόσο ενισχύεται ο ελληνικός στόλος

Την ίδια ώρα η Ελλάδα στέλνει μηνύματα αμυντικής διπλωματίας αλλά και ετοιμότητάς των Ενόπλων της Δυνάμεων στην πράξη, όχι μόνο βραχυπρόθεσμα, αλλά και σε μακροχρόνιο επίπεδο.

Την Πέμπτη που πέρασε ξεκίνησε η διεθνής διακλαδική άσκηση «MEDUSA 15/2026» η οποία θα διεξάγεται μέχρι τις 19 Σεπτεμβρίου 2026 στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης.

Κύριες συμμετέχουσες χώρες είναι η Ελλάδα, η Αίγυπτος και η Κυπριακή Δημοκρατία, ενώ συμμετέχουν με μέσα η Γαλλία και η Ιταλία. Παρατηρητές έχουν στείλει η Σερβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Μπαχρέιν και η Μοζαμβίκη.

Είναι ευνόητο ότι τόσο οι συμμετέχοντες -με την Αίγυπτο να συμμετέχει παγίως στην άσκηση- όσο και η περιοχή που διεξάγεται είναι ένα «μήνυμα» προς κάθε ενδιαφερόμενο.

Το δικό της μήνυμα έχει στείλει η υπογραφή της συμφωνίας για την «Ασπίδα του Αχιλλέα» μεταξύ Ελλάδας και Ισραήλ, η οποία έχει θορυβήσει την Τουρκία καθώς θωρακίζει σε πολλαπλά επίπεδα την ελληνική άμυνα έναντι επιθέσεων. Το γεγονός επίσης ότι η Ελλάδα θα διαθέτει τον «πηγαίο κώδικα» του συστήματος, όπως ξεκαθάρισε δημοσίως το υπουργείο Αμυνας του Ισραήλ, κατοχυρώνει την ιδιοκτησία του συστήματος που θα τεθεί σε λειτουργία, όπως και τη δυνατότητα παρέμβασης σε αυτό, ανάλογα με τις ανάγκες της χώρας μας. Τέλος, η απόκτηση των δύο φρεγατών FREMΜ κλάσης Bergamini, με την εφαρμοστική ρύθμιση που υπογράφηκε στη Ρώμη, πιθανότατα είναι μόνο η αρχή για την αναβάθμιση του ελληνικού ναυτικού με σύγχρονες φρεγάτες ιταλικής προέλευσης.

Η προνομιακή τιμή στην οποία θα αποκτηθούν οι δύο φρεγάτες αφήνει δημοσιονομικό χώρο για αναβάθμισή του εξοπλιστικού «πακέτου» τους στα πρότυπα των Belharra, σε συνδυασμό με τη βελτίωση των ανθυποβρυχιακών τους δυνατοτήτων. Δεν αποκλείεται επίσης η χώρα μας να ξεκινήσει τις συζητήσεις με τους Ιταλούς κατασκευαστές για την απόκτηση δύο επιπλέον Bergamini ή ακόμα και φρεγατών νεότερης γενιάς FREMM κλάσης EVO, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά δεδομένα.

ΔΥΤΙΚΑ Ή ΝΟΤΙΑ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

Στο τραπέζι επέκταση χωρικών υδάτων στα 12 μίλια

Στο τραπέζι επίσης από ελληνικής πλευράς απέναντι στις τουρκικές προκλήσεις βρίσκεται και το ενδεχόμενο επέκτασης των χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια νοτίως της Κρήτης, όπως έχει γράψει και στο παρελθόν ο «Ε.Τ.», ή και δυτικά της.

Σύμφωνα με πληροφορίες η τεχνική προεργασία (κλείσιμο κόλπων, γραμμές βάσης κ.ά.) σε συνδυασμό με τις αναγκαίες χαράξεις και μετρήσεις έχει γίνει σε μεγάλο βαθμό εδώ και χρόνια από το υπουργείο Εξωτερικών, τουλάχιστον για το τμήμα νοτίως των ακτών της Κρήτης και απομένει πλέον το πολιτικό σκέλος της απόφασης, προκειμένου να ανακοινωθεί.

Στο τραπέζι βρίσκεται σύμφωνα με πληροφορίες και το ενδεχόμενο επέκτασης των χωρικών υδάτων σε περιοχές ζωτικού ενδιαφέροντος της Ελλάδας (όπως σε αυτές που σχετίζονται π.χ. με το GSI), που λύνει στην πράξη το ζήτημα της υφαλοκρηπίδας, καθώς πλέον θα πρόκειται για κυριαρχία και όχι για κυριαρχικά δικαιώματα. Ενδεχόμενο που σταθμίζεται όμως με μεγάλη προσοχή, καθώς πρόκειται αναμφίβολα για αναφαίρετο δικαίωμα της Ελλάδας, αλλά είναι βέβαιο ότι η Τουρκία θα επιχειρήσει να εμφανίσει την Ελλάδα ότι ήταν αυτή που προκάλεσε την ένταση στο πεδίο, αν υπάρξει κλιμάκωση. Σε κάθε περίπτωση η κυβέρνηση επαναλαμβάνει συνεχώς ότι διατηρεί το δικαίωμα επέκτασης στα 12 ν.μ. σε χρόνο που η ίδια θα κρίνει σκόπιμο.