Hμάχη για την ανάδειξη του πρωταγωνιστή – ηγέτη της αντιπολιτευτικής Αριστεράς καλά κρατεί. Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, αισθάνεται στην πλάτη του τα χνώτα που επανακάμψαντος Αλέξη Τσίπρα. Παράλληλα βλέπει και τις άλλες πολιτικές δυνάμεις, να προσπαθούν να προσεταιριστούν ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ, αφού η βελόνα δεν λέει να ξεκολλήσει.
Σαν αποτέλεσμα του φόβου που επικρατεί, ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ σηκώνει ψηλά το φλάμπουρο του αντιτραπεζικού αγώνα, μιμούμενος τους διάσημους «τραπεζοφάγους» της πολιτικής σκηνής όπως τον Γιάννη Δραγασάκη, τον Παναγιώτη Λαφαζάνη, τον Γιάνη Βαρουφάκη και άλλους. Έτσι επιλέγοντας τις τράπεζες ως πεδίο μάχης, ο Νίκος Ανδρουλάκης αποπειράται να υπερκεράσει σε μαχητικότητα τον Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος σε πρόσφατη παρέμβαση του υπεραμύνθηκε της καταστροφικής επιλογής του να κλείσει τις τράπεζες το 2015, αναφέροντας μάλιστα ότι άργησε πολύ να λάβει αυτήν την απόφαση.
Επιλέξαμε τρία σημεία από την παρέμβαση του αρχηγού του ΠΑΣΟΚ.
1.«Οι τράπεζες, παρότι ανακεφαλαιοποιήθηκαν επανειλημμένα και στηρίχθηκαν με δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ από τις θυσίες του ελληνικού λαού, δεν έχουν έως σήμερα ανταποκριθεί επαρκώς στον αναπτυξιακό και κοινωνικό τους ρόλο».
Ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, ίσως να λησμονεί ότι οι ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών έγιναν για να καλυφθούν οι ζημίες από τα ομόλογα του πτωχευμένου -εν τοις πράγμασι- ελληνικού δημοσίου. Οι πρώτες δύο κρατικές ανακεφαλαιοποιήσεις εξαφάνισαν από τη μετοχική βάση τους ιδιώτες επενδυτές. Η δε τρίτη ανακεφαλαιοποίηση με τη συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών πραγματοποιήθηκε για να ξεπεραστούν οι ζημίες από τα capital controls και τα κόκκινα δάνεια που είχαν πνίξει τους τραπεζικούς ισολογισμούς.
Πραγματικά, δεν γίνεται κατανοητή ούτε η έννοια της «επαρκούς ανταπόκρισης» των τραπεζών, αλλά ούτε του «αναπτυξιακού και κοινωνικού ρόλου των τραπεζών». Οι τράπεζες δανείζουν επιχειρήσεις και ιδιώτες. Αυτή είναι η δουλειά τους. Για να δανείσουν πρέπει να ακτινογραφήσουν τους δυνητικούς δανειολήπτες. Και αυτό συμβαίνει σήμερα, με τις υγιείς επιχειρήσεις να χρηματοδοτούνται.
Γι’ αυτό τον λόγο και καταγράφεται ικανοποιητική πιστωτική επέκταση. Εάν τώρα ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, επιθυμεί οι τράπεζες να αποκτήσουν ένα κοινωνικό ρόλο, ας παρουσιάσει τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει αυτό. Ίσως, στη σκέψη του να έχει το μοντέλο της Αγροτικής Τράπεζας ή της πρώην Τράπεζας Αττικής που «έκαιγαν κρατικά χρήματα» μέχρι και την τελευταία ημέρα πριν από την κατάρρευση τους. Όμως εδώ μιλάμε για ιδιωτικές τράπεζες, με ιδιώτες μετόχους, με ιδιώτες ομολογιούχους, με αυστηρές κανονιστικές και ελεγκτικές αρχές που δεν θα ανεχθούν την προσφιλή στο ΠΑΣΟΚ «άσκηση πολιτικής με χρήματα τρίτων» ή όπως λένε οι αγγλοσάξονες «OPM, other people’s money».
2.«Το περιθώριο μεταξύ επιτοκίων χορηγήσεων και καταθέσεων παραμένει από τα υψηλότερα στην Ευρωζώνη, η μεγάλη πλειονότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων εξακολουθεί να στερείται ουσιαστικής πρόσβασης σε τραπεζικό δανεισμό».
Το περιθώριο μεταξύ των επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων, από το οποίο προκύπτει και η βασική πηγή εσόδων για τις τράπεζες, δεν είναι ούτε σκαλισμένο σε μια πέτρα, ούτε έχει πέσει από τον ουρανό. Προσδιορίζεται από τις συνθήκες που επικρατούν στην πραγματική οικονομία.
Τα επιτόκια των καταθέσεων που είναι η αμοιβή, που προσφέρει η τράπεζα ώστε να δελεάσει και να προσελκύσει κεφάλαια, είναι πράγματι χαμηλά. Αλλά υπάρχει μια βασική αιτία πίσω από αυτό το γεγονός. Όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε ολόκληρο τον κόσμο υπάρχει αφθονία ρευστότητας. Στις προηγμένες χώρες όπου έχει θεμελιωθεί μια ισχυρή επενδυτική παιδεία, σπάνια οι πολίτες αφήνουν τα χρήματα τους σε αποταμιευτικούς καταθετικούς λογαριασμούς.
Αντιθέτως, επιλέγουν να τα επενδύσουν σε ομόλογα, σε αμοιβαία κεφάλια, σε μετοχές και σε συνταξιοδοτικά προγράμματα. Οπότε οι τράπεζες προσπαθώντας να ανταγωνιστούν αυτές στις αποδόσεις προσφέρουν σχετικά υψηλότερα επιτόκια. Στη χώρα μας, υπάρχει μια τεράστια λίμνη κεφαλαίων, η οποία καταλήγει στις αποταμιεύσεις των τραπεζών, διότι απλά δεν επιλέγει άλλες εναλλακτικές, που είναι ιδιαίτερα προσφιλείς στο εξωτερικό. Οπότε αναγκαστικά «αμείβεται» με χαμηλές αποδόσεις.
Όσον αφορά τα επιτόκια χορηγήσεων, δηλαδή των δανείων που εκταμιεύονται, και αυτά διαμορφώνονται από τις συνθήκες της πραγματικής οικονομίας. Ο υπολογισμός των επιτοκίων συμπεριλαμβάνει και τον παράγοντα «ρίσκο», που συνοδεύει κάθε δανειοδότηση και κάθε επιχειρηματικό σχέδιο. Οι εποχές που οι τράπεζες δάνειζαν όσους μιλούσαν ελληνικά και όχι μόνο, έχουν περάσει ανεπιστρεπτί. Οι τράπεζες ακολουθούν συγκεκριμένες μεθόδους αξιολόγησης των επιχειρήσεων που αιτούνται δανείων.
Και δυστυχώς η μεγάλη πλειονότητα των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, δεν καλύπτει τα κριτήρια που θέτουν οι μέθοδοι αξιολόγησης. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι υπάρχουν δεκάδες μελετών και διοργανώνονται δεκάδες εκδηλώσεων σχετικά με την χαμηλή ή και αμφίβολη οικονομική ποιότητα και βιωσιμότητα των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
3.«Οι τέσσερις συστημικές τράπεζες κατέγραψαν για το 2025 καθαρά κέρδη που προσεγγίζουν τα 4,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων σχεδιάζεται να διανεμηθούν στους μετόχους πάνω από 2,5 δισ. ευρώ μέσω μερισμάτων, τα οποία φορολογούνται μόλις με 5%, ενώ το μεγαλύτερο μέρος τους φεύγει στο εξωτερικό».
Δυστυχώς, ο αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, δεν έχει αντιληφθεί ότι τα δημόσια έσοδα από τα μερίσματα που διανέμουν οι εταιρείες έχουν αυξηθεί και εκ του γεγονότος της μείωσης των φορολογικών συντελεστών, αρχικά από το 15% στο 10% επί κυβερνήσεως Τσίπρα – Καμμένου και στο 5% επί κυβερνήσεως Νέας Δημοκρατίας. Δεν έχει αντιληφθεί ότι αυτό το 5% έχει μεγαλώσει τη διαθέσιμη πίτα.
Πέραν τούτου φαίνεται ότι το πέρασμα του από την Ευρώπη δεν τον έχει κάνει σοφότερο ως προς την ελευθερία στην κίνηση κεφαλαίων και τον ενιαίο ευρωπαϊκό επενδυτικό χώρο. Θα έπρεπε ίσως με βάση την λογική του, να μη επιτρέπεται στους ξένους θεσμικούς επενδυτές να εξάγουν τα μερίσματα που εισπράττουν στις χώρες τους και να μην διαθέτουν αντιστοίχως μερίσματα στους δικούς τους μετόχους.
Ο διάχυτος αντιτραπεζικός λαϊκισμός του Νίκου Ανδρουλάκη, μπορεί να φαίνεται παρωχημένος, ξεπερασμένος και γραφικός. Ωστόσο, το γεγονός ότι αποτελεί βασικό στοιχείο του αντιπολιτευτικού του λόγου, εν όψει των ερχόμενων εκλογών, θα πρέπει να μας προβληματίζει. Διότι οι «τραπεζοφάγοι» αρχηγοί των κομμάτων δεν είναι λίγοι. Ο αντιτραπεζικός λαϊκισμός πουλάει, καλλιεργεί αντισυμβατικές συμπεριφορές και δημιουργεί προσδοκίες για σεισάχθειες, διαγραφές δανείων και άλλα παραμύθια. Κερδίζοντας ψήφους και υπονομεύοντας την οικονομία.
