Στο επίκεντρο βρίσκονται η ψηφιακή «κάρτα του αγρότη», η διασύνδεση του Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων με το ΟΣΔΕ, η μεταφορά των πληροφοριακών συστημάτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ, αλλά και ένα αυστηρότερο σύστημα ελέγχων και κυρώσεων για ζωονόσους και παράνομες δραστηριότητες.

Η διαβούλευση για το σχέδιο νόμου με τίτλο «Ρύθμιση του τομέα της αλιείας, τροποποίηση του Αλιευτικού Κώδικα, ρυθμίσεις για τις Σχολές Επαγγελμάτων Κρέατος, το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων και λοιπές διατάξεις» θα διαρκέσει έως τη Δευτέρα 7 Σεπτεμβρίου 2026 και ώρα 10:00.

Από το σύνολο των ρυθμίσεων ξεχωρίζουν εκείνες που αλλάζουν τον τρόπο με τον οποίο το κράτος θα καταγράφει την αγροτική δραστηριότητα, αλλά και εκείνες που αυξάνουν σημαντικά το κόστος των παραβάσεων.

Η «κάρτα» του αγρότη

Η σημαντικότερη αλλαγή για τον αγροτικό κόσμο είναι η αναμόρφωση του Μητρώου Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ) και η δημιουργία της ψηφιακής καρτέλας αγρότη.

Η εγγραφή στο ΜΑΑΕ καθίσταται προϋπόθεση για την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης, δηλαδή του ΟΣΔΕ, ενώ η διαδικασία θα πραγματοποιείται κάθε χρόνο ψηφιακά, με χρήση κωδικών Taxisnet. Η σχετική βεβαίωση εγγραφής θα εκδίδεται ηλεκτρονικά και θα αναρτάται στη θυρίδα του χρήστη στο gov.gr.

Το νέο ΜΑΑΕ, όμως, δεν θα λειτουργεί απλώς ως ένα μητρώο εγγραφής. Για κάθε εγγεγραμμένο δημιουργείται ψηφιακή καρτέλα αγρότη, στην οποία θα συγκεντρώνονται τα στοιχεία που αφορούν στην αγροτική δραστηριότητά του, αλλά και τα γεωχωρικά δεδομένα των εκμεταλλεύσεών του.

Τα στοιχεία θα αντλούνται από διαφορετικές κρατικές βάσεις δεδομένων. Μεταξύ άλλων, το ΜΑΑΕ θα διασυνδέεται με το ΟΣΔΕ και την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, αλλά και με πληροφοριακά συστήματα άλλων υπηρεσιών του Δημοσίου.

Για τους επαγγελματίες αγρότες και τους κατόχους αγροτικής εκμετάλλευσης, μάλιστα, η ιδιότητα προβλέπεται να αποδίδεται αυτοματοποιημένα μέσω των διασυνδεδεμένων συστημάτων. Όποιος διαφωνεί με την ιδιότητα που του αποδίδεται θα μπορεί να υποβάλει ένσταση στην αρμόδια υπηρεσία.

Η αλλαγή έχει και πρακτική συνέπεια: η μη εγγραφή στο ΜΑΑΕ μπορεί να σημαίνει απώλεια των ευεργετημάτων και ωφελημάτων που προβλέπονται για τους αγρότες, ενώ η εγγραφή αποτελεί πλέον προϋπόθεση για την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης.

Διευκολύνσεις για νέους αγρότες

Στο ίδιο πλαίσιο περιλαμβάνεται ρύθμιση για τους νεοεισερχόμενους στον αγροτικό τομέα.

Για δύο συνεχή χρόνια από την έναρξη της αγροτικής δραστηριότητας δεν θα εφαρμόζεται στους νεοεισερχόμενους το εισοδηματικό κριτήριο που ισχύει για τον χαρακτηρισμό ως επαγγελματία αγρότη, ενώ για το ίδιο διάστημα δεν απαιτείται να είναι ασφαλισμένοι στον e-ΕΦΚΑ.

Η διευκόλυνση, ωστόσο, συνοδεύεται από υποχρεώσεις. Ο νεοεισερχόμενος θα πρέπει να δηλώσει ότι θα τηρήσει τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις και, μετά τη συμπλήρωση της διετίας, να προσκομίσει τη βεβαίωση εγγραφής στον e-ΕΦΚΑ. Σε περίπτωση που δεν τηρήσει την υποχρέωση με δική του υπαιτιότητα, το Δημόσιο μπορεί να αναζητήσει εντόκως τα ωφελήματα που αποκόμισε από τη ρύθμιση.

Από τον ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ

Σημαντική είναι και η πρόβλεψη για την ολοκλήρωση της μεταφοράς των πληροφοριακών συστημάτων του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ.

Η ΑΑΔΕ αναλαμβάνει ως Οργανισμός Πληρωμών και τη λειτουργία, φιλοξενία, τεχνική υποστήριξη, συντήρηση και ανάπτυξη του Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Στην ΑΑΔΕ μεταφέρονται επίσης τα πληροφοριακά συστήματα, οι βάσεις δεδομένων, οι εφαρμογές και ο κώδικας του ΟΠΕΚΕΠΕ.

Παράλληλα, οι εκκρεμείς διαδικασίες για την αναζήτηση παράνομων ή αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών συνεχίζονται χωρίς να απαιτείται επανάληψη των διαδικαστικών ενεργειών που έχουν ήδη ολοκληρωθεί.

Τα πρόστιμα για ζωονόσους

Αυστηρότερο γίνεται το πλαίσιο για την παραβίαση των μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης μεταδοτικών ασθενειών των ζώων, σε μια περίοδο κατά την οποία η ευλογιά των αιγοπροβάτων βρίσκεται στο επίκεντρο των ελέγχων.

Το νομοσχέδιο αυξάνει τόσο τις ποινικές όσο και τις διοικητικές κυρώσεις. Για παραβίαση μέτρων από την οποία μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για ζώα προβλέπεται φυλάκιση τουλάχιστον ενός έτους και χρηματική ποινή τουλάχιστον 1.500 ευρώ. Εάν η ασθένεια μεταδοθεί σε ζώα, η ποινή αυξάνεται σε τουλάχιστον τρία χρόνια φυλάκισης και χρηματική ποινή τουλάχιστον 5.000 ευρώ.

Στο διοικητικό σκέλος, τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως και τα 80.000 ευρώ, ενώ προβλέπεται σειρά κυρώσεων για παραβάσεις που αφορούν τη σήμανση των ζώων, τη δήλωση του ζωικού πληθυσμού, τη διακίνηση ζώων και την τήρηση των απαιτούμενων αρχείων.

Ενδεικτικά, για απουσία της προβλεπόμενης σήμανσης σε περισσότερα από τα μισά ζώα προβλέπεται πρόστιμο από 200 έως 3.000 ευρώ, ενώ για έξοδο ή είσοδο ζώων χωρίς την απαιτούμενη σήμανση ή τα προβλεπόμενα έγγραφα το πρόστιμο μπορεί να φτάσει από 1.000 έως 10.000 ευρώ.

Παράλληλα, διευρύνεται το προσωπικό που μπορεί να μετακινείται στις περιοχές όπου καταγράφονται κρούσματα ευλογιάς, προκειμένου να πραγματοποιεί ελέγχους, δειγματοληψίες και καταμετρήσεις ζωικού κεφαλαίου και να επιβλέπει τις θανατώσεις.

«e-honey»: Ψηφιακό ίχνος για το μέλι

Ψηφιακό γίνεται και το σύστημα παρακολούθησης του μελιού. Το νομοσχέδιο θεσπίζει την πλατφόρμα «Ισοζύγιο μελιού και μελισσοκομικών προϊόντων – e-honey», μέσω της οποίας θα παρακολουθείται η αλυσίδα παραγωγής, εμπορίας και διακίνησης του μελιού και των λοιπών μελισσοκομικών προϊόντων.

Η πλατφόρμα θα διασυνδέεται με το Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο και άλλα πληροφοριακά συστήματα, ενώ η ΑΑΔΕ θα παρέχει τα απαραίτητα δεδομένα από ηλεκτρονικά τιμολόγια και ψηφιακά παραστατικά.

Για μη έγκαιρη καταχώριση ή για ψευδή, ελλιπή ή παραπλανητικά στοιχεία προβλέπονται πρόστιμα 200 έως 10.000 ευρώ. Σε περίπτωση υποτροπής μέσα σε δύο χρόνια, το πρόστιμο διπλασιάζεται και μπορεί να υπάρξει αποκλεισμός από μέτρα στήριξης και ενισχύσεις, καθώς και από ασφάλιση και αποζημίωση του ΕΛΓΑ.

Κίνητρο στις Ομάδες Παραγωγών

Σημαντική οικονομική ρύθμιση αφορά τις Ομάδες Παραγωγών. Για τις ομάδες που είναι εγγεγραμμένες στο Εθνικό Μητρώο Αγροτικών Συνεταιρισμών και άλλων συλλογικών φορέων προβλέπεται δυνατότητα αγοράς γεωργικών μηχανημάτων και εξοπλισμού χωρίς ΦΠΑ, χωρίς να εξετάζεται αν πραγματοποιούν παραγωγική ή μεταποιητική δραστηριότητα.

Οι ομάδες θα ελέγχονται κάθε χρόνο ως προς την εγγραφή τους στο μητρώο και ανά τριετία ως προς το αν λειτουργούν αποκλειστικά προς όφελος των μελών τους.

Νέο ψηφιακό σύστημα για την αλιεία

Μεγάλο μέρος του νομοσχεδίου αφορά στην αλιεία, με στόχο την πλήρη ψηφιοποίηση των ελέγχων και την αντιμετώπιση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας.

Θεσπίζεται Εθνικό Σύστημα Ελέγχου Αλιείας, ενώ κεντρικό ρόλο αποκτά το Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας, το οποίο θα συγκεντρώνει σε ένα ψηφιακό περιβάλλον στοιχεία για τα αλιευτικά σκάφη, τις άδειες, την εμπορία και την ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, τις παραβάσεις, τους ελέγχους, τις υδατοκαλλιέργειες και τη μεταποίηση.

Παράλληλα, αυστηροποιούνται οι κυρώσεις και προβλέπονται μέτρα όπως άμεση παύση αλιευτικής δραστηριότητας, αναστολή άδειας, δέσμευση παράνομων εργαλείων και προϊόντων, αλλά και αλλαγή πορείας σκάφους ή μεταφορικού μέσου προκειμένου να πραγματοποιηθεί έλεγχος.

Το σχέδιο νόμου προβλέπει ακόμη απαγόρευση της βιντζότρατας, δηλαδή της τράτας ή του γρίπου που σύρεται από σκάφος, σε συμμόρφωση με το ισχύον ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Το κοινό στοιχείο των περισσότερων ρυθμίσεων είναι η προσπάθεια να περάσει ο πρωτογενής τομέας σε ένα σύστημα όπου περισσότερα δεδομένα θα διασταυρώνονται ψηφιακά και περισσότεροι έλεγχοι θα βασίζονται σε αυτά. Από την καρτέλα του αγρότη και το ΟΣΔΕ έως το e-honey, την παρακολούθηση της αλιείας και τα πληροφοριακά συστήματα της ΚΑΠ, το κράτος επιχειρεί να δημιουργήσει ένα ενιαίο ψηφιακό αποτύπωμα της παραγωγικής δραστηριότητας.

Την ίδια ώρα, όμως, οι διευκολύνσεις συνοδεύονται από αυστηρότερες υποχρεώσεις συμμόρφωσης και υψηλότερες κυρώσεις, ιδιαίτερα σε ζωονόσους, αλιεία και ιχνηλασιμότητα προϊόντων.