Το Κίεβο ανακοίνωσε ότι το πλοίο μετέφερε στρατιωτικό εξοπλισμό στη Ρωσία, ενώ Ιρανοί αξιωματούχοι ισχυρίστηκαν ότι επρόκειτο για εμπορικό πλοίο και προειδοποίησαν για αντίποινα. Τις ημέρες που ακολούθησαν, η Τεχεράνη φέρεται να σκέφτηκε να πραγματοποιήσει πλήγμα αντιποίνων, ωσότου ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί μίλησε με τον Ουκρανό ομόλογό του, Αντριί Σιμπίχα, χαλαρώνοντας τις εντάσεις.
Το περιστατικό δεν προκαλεί έκπληξη. Από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, η Μόσχα και η Τεχεράνη, οι οποίες έχουν υποστεί διεθνείς κυρώσεις, χρησιμοποιούν τη θαλάσσια οδό της Κασπίας προκειμένου να μεταφέρουν λαθραία όπλα και τεχνολογία drones. Εν τω μεταξύ, η Ουκρανία έχει προσπαθήσει να διαταράξει τη ροή στρατιωτικών προμηθειών προς τη Ρωσία στοχεύοντας βασικά δίκτυα logistics και οδούς μεταφορών.
Άμεσοι δεσμοί
Κι ενώ ο Aραγτσί δήλωσε τότε ότι ο Σιμπίχα περιέγραψε το χτύπημα ως «ακούσιο» και οι δύο πλευρές έχουν δηλώσει ότι δεν επιδιώκουν περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης, το περιστατικό αποκαλύπτει γιατί οι πόλεμοι στην Ουκρανία και το Ιράν είναι αλληλένδετοι. Το παράνομο λαθρεμπόριο στην Κασπία είναι μόνο ένα στοιχείο της ευρύτερης εταιρικής σχέσης της Μόσχας με την Τεχεράνη, που εκτείνεται στην παραγωγή drones και την καινοτομία, την ανταλλαγή πληροφοριών και τη φοροδιαφυγή εν μέσω κυρώσεων, δημιουργώντας όλο και πιο άμεσους δεσμούς μεταξύ του πολέμου στην Ουκρανία και των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.
Η Ρωσία έμαθε τις μεθόδους αποφυγής των κυρώσεων από το Ιράν. Στην αρχή της πλήρους κλίμακας εισβολής, το Ιράν έστειλε εκατοντάδες drones στη Ρωσία, κυρίως μοντέλα τύπου Shahed, τα οποία χρησιμοποιούνται ως μη επανδρωμένα αεροσκάφη επίθεσης μονής κατεύθυνσης. Η πρόθεση της Μόσχας ήταν προφανώς να κατακλύσει τα συστήματα αεράμυνας της Ουκρανίας με drones χαμηλού κόστους. Μέχρι τον Ιούνιο του 2023, το Ιράν βοηθούσε τη Ρωσία στην κατασκευή εγκατάστασης κατασκευής drones στη Γελαμπούγκα για την εγχώρια παραγωγή Shahed, τα οποία μετονομάστηκαν σε Geran-2 έπειτα από συμφωνία ύψους 1,7 δισ. δολαρίων. Από τον Φεβρουάριο του 2022, η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει περίπου 57.000 drones τύπου Shahed στην Ουκρανία, καθιστώντας τα βασικό συστατικό της εισβολής της.
Η Ρωσία τροποποίησε το σχέδιο Shahed και τώρα επιστρέφει τη χάρη, δίνοντας στο Ιράν πιο προηγμένα drones. Αμέσως μετά τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν τον περασμένο Φεβρουάριο, ανώτεροι Ιρανοί και Ρώσοι αξιωματούχοι διεξήγαγαν μυστικές συνομιλίες για μεταφορές drones. Οι νέες τροποποιήσεις ήταν ευρείες και περιλάμβαναν κινητήρες τζετ, κάμερες για αναγνώριση, ραδιοφωνικούς συνδέσμους, πλατφόρμες χειρισμού Τεχνητής Νοημοσύνης και συσκευές Διαδικτύου με δυνατότητα Starlink. Ενώ λίγα έχουν γίνει γνωστά, Δυτικοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει βελτιωμένα ρωσικά συστήματα drones στη Μέση Ανατολή και υποψιάζονται ότι ορισμένα τροποποιημένα αναπτύχθηκαν στο πρόσφατο χτύπημα του Ιράν σε αμερικανικούς στόχους στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας.
Στον οικονομικό τομέα, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία καταδεικνύει τη νέα συνεργασία με το Ιράν για την αποφυγή των κυρώσεων. Προηγουμένως, η διμερής οικονομική δέσμευση ήταν ένα σημείο έντασης μεταξύ των δύο κρατών, αλλά η εισβολή και οι επακόλουθες δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας ευθυγραμμίζουν ολοένα και περισσότερο τους στρατηγικούς οικονομικούς στόχους των δύο χωρών. Η Μόσχα έμαθε μεθόδους αποφυγής των κυρώσεων από την Τεχεράνη, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης σκιωδών στόλων δεξαμενόπλοιων για την εξαγωγή πετρελαίου στην Κίνα, ενώ το Ιράν παρείχε στη Ρωσία κρίσιμα βιομηχανικά εξαρτήματα για τον πόλεμό της, τα οποία δεν μπορούσε πλέον να εισάγει νόμιμα.
Το δίκτυο αποφυγής κυρώσεων -στο οποίο η Κίνα διαδραματίζει επίσης μεγάλο ρόλο- επιτρέπει στη Ρωσία και το Ιράν να πουλήσουν τα πετρέλαιά τους, τα οποία υπόκεινται σε κυρώσεις, και να αγοράσουν στρατιωτική τεχνολογία. Αυτοί οι μηχανισμοί αποφυγής είναι πιο ανθεκτικοί απέναντι στις δυτικές κυρώσεις και στους ελέγχους των εξαγωγών, επιτρέποντας και στις δύο χώρες να ανοικοδομήσουν τα οπλοστάσιά τους και να αποκομίσουν τα πολυπόθητα έσοδα.
Ελιγμοί Πούτιν
Σίγουρα η υποστήριξη της Μόσχας στην Τεχεράνη υπολείπεται σε σχέση με τις μεγάλες προσδοκίες των Ιρανών αξιωματούχων, επιβεβαιώνοντας τον πρακτικό και ευκαιριακό χαρακτήρα της εταιρικής σχέσης τους. Τον Ιούνιο, ο Βλαντιμίρ Πούτιν ανέφερε ότι «το Ιράν δεν μας ζήτησε όπλα, ενώ δεν τροφοδοτήσαμε κανέναν εξοπλισμό του». Τα σχόλια του Ρώσου προέδρου αποκάλυψαν τα όρια της δέσμευσης της Μόσχας προς την Τεχεράνη: η Ρωσία ανησυχεί περισσότερο για το μέτωπο στην Ουκρανία, τις σχέσεις της με άλλους περιφερειακούς εταίρους και την αποφυγή της άμεσης αντιπαράθεσης με τη Δύση.
Ωστόσο, παρά τους ισχυρισμούς του Πούτιν για μη αποστολή όπλων στο Ιράν, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει προφανώς εμβαθύνει τη συνεργασία Ρωσίας – Ιράν στην αποφυγή των κυρώσεων και τη στρατιωτική τεχνολογία. Οι δυνατότητες και η εμπειρογνωμοσύνη που αναπτύχθηκαν στο ουκρανικό πεδίο μάχης ρέουν τώρα πίσω στη Μέση Ανατολή μέσω βελτιωμένων συστημάτων drones, ανταλλαγής πληροφοριών και άλλων μορφών στοχευμένης στρατιωτικής συνεργασίας. Οι δύο συγκρούσεις συνδέονται ολοένα και περισσότερο με μια αναπτυσσόμενη εταιρική σχέση, που ενισχύει την ικανότητα της Ρωσίας και του Ιράν να πολεμούν και παράλληλα να γεμίζουν τα ταμεία τους.
Πληροφορίες για αμερικανικούς στόχους
Η στρατιωτική συνεργασία Μόσχας – Τεχεράνης εκτείνεται πολύ πέρα από τα drones, αφού συμπεριλαμβάνει επίσης τη δημιουργία προμηθειών και ομάδων εργασίας για την ανταλλαγή αμυντικών πρακτικών, καθώς και αποστολές πυρομαχικών και οβίδων πυροβολικού από το Ιράν προς τη Ρωσία. Το 2023, το Ιράν φέρεται να έστειλε περισσότερες από 300.000 οβίδες πυροβολικού κι ένα εκατομμύριο γύρους πυρομαχικών σε διάστημα έξι μηνών. Επίσης, τον περασμένο Μάρτιο, αμερικανικές πηγές ανέφεραν ότι Ρώσοι αξιωματούχοι παρείχαν στο Ιράν πληροφορίες για αμερικανικούς στόχους στη Μέση Ανατολή, όπως τις χωροθετήσεις πολεμικών πλοίων, αεροσκαφών και στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Το Ιράν διαθέτει λίγους στρατιωτικούς δορυφόρους κι έτσι οι προηγμένες δυνατότητες της Ρωσίας καθίστανται όλο και πιο αναγκαίες για τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του στον Περσικό Κόλπο.
Πηγή
