Τα στάδια μιας κακοποιητικής σχέσης

Μια  νέα γυναικοκτονία σημειώθηκε την Κυριακή 20 Φεβρουαρίου στα Ιωάννινα, όταν 69 χρόνος ξυλοκόπησε μέχρι θανάτου την 79 χρόνη σύζυγο του. Με τις γυναικοκτονίες στην Ελλάδα από το 2021 μέχρι και σήμερα να είναι πάνω από  δεκαπέντε πλέον, η πολιτεία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια τεράστια κοινωνική κρίση. Σύμφωνα με το Συμβούλιο της Ευρώπης μια στις 4 Ευρωπαίες βιώνει ή θα βιώσει στην ζωή της οικογενειακή βία. Τα μοτίβα συμπεριφορών είναι πολλές φορές κοινά και συνθέτουν το προφίλ του θύματος αλλά και του θύτη. Η επίδραση του κακοποιητή στο θύμα του είναι πολυεπίπεδη και καλύπτει όλο το φάσμα της καθημερινότητας του.

«Τα πρώτα σημάδια»

Σε πρώτο επίπεδο η ενδοοικογενειακή βία φαίνεται να αφορά αποκλειστικά τη σωματική βία (σπρώξιμο, τράβηγμα στα μαλλιά, χτυπήματα στο σώμα), όμως εξίσου σημαντικές είναι και άλλες συμπεριφορές που μπορεί να μην αφήνουν ορατά σημάδια αλλά «τραυματίζουν» εξίσου. Η ψυχολογική βία, η ιδέα που καλλιεργεί ο κακοποιητής στο θύμα του ότι είναι ανίκανο και ότι δεν αξίζει τίποτα. Η λεκτική βία, η οποία περιλαμβάνει εξυβρίσεις, φωνές, τρομοκρατία βοηθά και αυτή με τη σειρά της τον θύτη να κάνει το θύμα να χάσει παντελώς την αυτοεκτίμηση του. Σημαντική επίσης και δυστυχώς πολύ συνηθισμένη είναι και η σεξουαλική βία η οποία σχεδόν πάντα συνοδεύει όλες τις υπόλοιπες κακοποιητικές συμπεριφορές που συνθέτουν το προφίλ των κακοποιητών. Τέλος, η οικονομική βία, η οποία θεωρείται πως σε σημαντικό βαθμό έχει μειωθεί στη σημερινή κοινωνία, λόγω της οικονομικής ανεξαρτησίας της γυναίκας παίζει και αυτή σπουδαίο ρόλο. Αυτή, στοχεύει στην αποδυνάμωση της γυναίκας είτε με στέρηση δικαιώματος στην εργασία είτε με στέρηση όλων των απολαβών της, προκειμένου να είναι ανέφικτο εκείνη να εγκαταλείψει τον κακοποιητικό δεσμό.

«…προκειμένου να είναι ανέφικτο εκείνη να εγκαταλείψει τον κακοποιητικό δεσμό.»

Η παραπάνω φράση εμπεριέχει όλο το κρυμμένο μίσος των κακοποιητών, το οποίο τους μετατρέπει σε δολοφόνους. Όσο οι γυναίκες μένουν υποταγμένες ο κύκλος της βίας είναι συγκεκριμένος και ακριβής. Οι συμπεριφορές είναι επαναλαμβανόμενες με πρώτη τη φάση της έντασης και του καυγά, συνήθως χωρίς να υπάρχει ιδιαίτερος λόγος. Στη δεύτερη φάση έρχεται η «έκρηξη» όπου κορυφώνεται ο καυγάς του θύτη με το θύμα με το δεύτερο να νιώθει ανήμπορο να αντιδράσει. Σε αυτό το κομβικό σημείο, στις περιπτώσεις που το θύμα αντιδρά και προσπαθεί να φύγει από την κακοποιητική σχέση , ο θύτης αντιδρά και στις περισσότερες περιπτώσεις εκεί διαπράττεται το έγκλημα. Όταν ο θύτης δει ότι το θύμα φεύγει τότε προχωρά στο έγκλημα, θεωρώντας πως το θύμα του ανήκει. Στην εξαιρετική ταινία μικρού μήκους που παρουσίασε η Lacta μαζί με το Κέντρο Γυναικείων Μελετών και Ερευνών «Διότιμα»  ενώ όλα κυλούν εξαιρετικά όμορφα και ήρεμα με ένα ζευγάρι ερωτευμένο, τα πράγματα αλλάζουν με επιθετική συμπεριφορά του πρωταγωνιστή στη σύντροφο του, με έλεγχο στις κινήσεις της, λεκτική και σωματική βία και τέλος, όταν εκείνη του αναφέρει ότι θέλει να χωρίσουν, εκείνος δίχως δισταγμό την σκοτώνει. Στις περιπτώσεις που το θύμα δεν φέρει αντίσταση και υποτάσσεται στην έκρηξη του θύτη έρχεται η τρίτη φάση, αυτή της συμφιλίωσης. Ο θύτης ζητάει συγγνώμη, το θύμα την δέχεται και μαζί προχωρούν σε μια συμφωνία σιωπής χωρίς λόγια και δεν μιλούν για όσα προηγήθηκαν σε κανέναν.

«Νομικό πλαίσιο»

Στη χώρα μας, το 2006 ψηφίστηκε ο ν.3500/2006 ώστε να θεσμοθετηθούν κάποιες βασικές αρχές περί αυτοδιάθεσης, αξιοπρέπειας του ατόμου και να επιτευχθεί η αρμονική συμβίωση προσώπων κάτω από την ίδια στέγη. Αυτός ο Νόμος αναφέρεται στην ενδοοικογενειακή βία και σε αξιόποινες πράξεις, όπως αυτές ορίζονται, από όποιο από τα άτομα της ίδιας οικογένειας προέρχεται.

Τα ποινικά αδικήματα που προβλέπονται στο Νόμο είναι η ενδοοικογενειακή σωματική βλάβη, η ενδοοικογενειακή παράνομη βία και απειλή, ο βιασμός και η κατάχρηση σε ασέλγεια, η ενδοοικογενειακή προσβολή της γενετήσιας αξιοπρέπειας, καθώς και η ανθρωποκτονία με πρόθεση και η θανατηφόρα σωματική βλάβη. Η ποινική δίωξη για τα παραπάνω αδικήματα ασκείται αυτεπαγγέλτως, ενώ προβλέπεται μέσα στη διαδικασία και αυτόφωρο. Οι άμεσες διαδικασίες στόχο έχουν τον περιορισμό της οποιαδήποτε βίαιας συμπεριφοράς και την προστασία του θύματος από τον θύτη.

«Για τα δεμένα χέρια σου, που έχεις όσους πολλούς αιώνες σε γνωρίζω, σε λέω γυναίκα.

Σε λέω γυναίκα γιατί είσαι αιχμάλωτη.»

Κ. Δημουλά

της Αθηνάς Βεργή, δημοσιογράφου

πηγή φωτογραφίας : ewoman