Έχουμε έναν προβληματικό τομέα παραγωγής στην Ελλάδα και ασχολούμαστε μαζί του («ασχολούμαστε», τρόπος του λέγειν) κάθε φορά που οι τηλε-οθόνες καταλαμβάνονται από τρακτέρ αγανακτισμένων αγροτών.
Δεν το λες και πολύ «επιτελικό» όλο αυτό. Ιδίως όταν τρέχει η εξέταση του «σκανδάλου» με την κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων, μέσω του πάλαι ποτέ ΟΠΕΚΕΠΕ.
Μια νέα ανάλυση από την εταιρεία ερευνών «διαΝΕΟσις» αναδεικνύει τα προβλήματα που γνωρίζουμε και πολλά από εκείνα που μας αρέσει να ξεχνούμε ή που ποτέ δεν προσέχουμε. Αναρωτιέμαι μάλιστα αν οι τόσοι-και-τόσοι υπουργοί που πέρασαν από το αρμόδιο υπουργείο βρήκαν τον καιρό (και τη διάθεση) να έρθουν σε μια κάποια «επαφή» μαζί τους γιατί το να τα κατανοήσουν θα ήταν πολύ απαιτητικό όταν τα 17 στελέχη που μόνον κατά τη διακυβέρνηση Μητσοτάκη έχουν καθίσει στις καρέκλες πολιτικής διαχείρισης, είχαν ελάχιστο, κυριολεκτικά χρόνο στη διάθεσή τους.
Σκεφτείτε μόνον ότι με νόμο του 1910 ιδρύθηκε ενοποιημένο υπουργείο «Γεωργίας, Εμπορίου και Βιομηχανίας» με ειδικό (και μοναδικό) τμήμα Γεωργίας υπό τον Σπύρο Χασιώτη. Λίγο αργότερα, το 1916, μετονομάστηκε σε «Εθνικής Οικονομίας» και προστέθηκαν άλλα τρία τμήματα. Το σημαντικό είναι πως στις πρώτες αρμοδιότητες του τμήματος περιελήφθη η «γεωργική εκπαίδευση».
Στη μελέτη λοιπόν της «διαΝΕΟσις» σημειώνεται το εξής εντυπωσιακό: «μόλις το 0,7% των διαχειριστών αγροτικής γης (των αγροτών δηλαδή) είχε (το 2023) βασική κατάρτιση. Αντίθετα, το 94,4% δεν είχε καμία σχετική εκπαίδευση και στηριζόταν μόνο στην πρακτική εμπειρία».
Το πρόβλημα, που προφανώς το αντιλαμβάνεστε αμέσως, είναι ακόμη χειρότερο αφού «Οι διαχειριστές με πλήρη αγροτική κατάρτιση διαχειρίζονται μόλις το 1,3% της ενεργής ελληνικής αγροτικής γης. Όσοι διαθέτουν έστω βασική κατάρτιση διαχειρίζονται το 8,9%. Άρα, το 89,8% της χρησιμοποιούμενης έκτασης μένει στα χέρια διαχειριστών χωρίς καμία εκπαίδευση».
Υποθέτω -χωρίς καμία διάθεση υποτίμησης- πως οι αγροτοσυνδικαλιστές που βλέπουμε στη μικρή οθόνη όταν έχουν κινητοποιήσει, αλλά και εκείνοι που συμμετέχουν στα πρωϊνά παράθυρα ενδοσκόπησης των μηχανισμών της αγοράς των έτοιμων προϊόντων είναι μεταξύ των πολλών. Δεν περιμένω από τους ανθρώπους αυτούς να εξηγήσουν πειστικά στους καταναλωτές της αστικής πραγματικότητας, δηλαδή στους καταναλωτές, γιατί υπάρχει τέτοια κερδοσκοπία και αισχροκέρδεια «από το χωράφι στο ράφι».
Παραδόξως, πολύ ευκολότερα έμαθαν τα «κόλπα» που χρειάζεται να κάνεις για να παίρνεις το κατά δύναμιν περισσότερα χρήματα από τα (κουτο)κοινοτικά κονδύλια που μοιράζονται μέσω αυστηρά ελεγχόμενων από την εκάστοτε κομματική νομενκλατούρα, όπως μας αποκαλύπτει το «σκάνδαλο» με τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Αν νομίζετε όπως πως η απόκτηση ειδικών γνώσεων δεν είναι πρόβλημα, γιατί αρκεί η μεταβίβαση από γενιά σε γενιά ή γιατί έχουμε τους γεωπόνους «μας» τότε κάνετε λάθος.
Δεν πρέπει να τρώνε κουτόχορτο οι Ευρωπαίοι αγρότες που φροντίζουν να γίνονται αγρότες με τα όλα τους. Δείτε την εικόνα (με πορτοκαλί όσοι διαθέτουν μόνον πρακτική εμπειρία, με πράσινο όσοι έχουν πλήρη αγροτική κατάρτιση, με κίτρινο όσοι διαθέτουν βασική εκπαίδευση):
Δεν είναι τυχαίο ότι οι Ολλανδοί είναι οι καλύτεροι αγρότες της Ευρώπης. Οι 51.000 ολλανδικές εκμεταλλεύσεις, απασχολούν μόλις το 2% του εργατικού δυναμικού της χώρας, το αγροτικό εθνικό προϊόν είναι μόλις 1,5% του συνόλου, χρησιμοποιούν το 66% του ολλανδικού εδάφους, πραγματοποιούν εξαγωγές 140 δισ. ευρώ και η εθνική τους οικονομία κερδίζει κοντά στα 50 δισ. ευρώ από αυτές. Έχουν προφανώς εξαιρετικά υψηλή αποδοτικότητα των γαιών τους και αξιοποιούν τις πιο προχωρημένες τεχνολογικές μεθόδους καινοτομίας και οργάνωσης.
Δεν είναι μόνον η Ολλανδία. Στη Γαλλία, που ακολουθεί άλλο μοντέλο και όχι το ολλανδικό, έχουν επίσης στραφεί στην υψηλή εξειδίκευση και στον εις βάθος συγχρονισμό της γεωργικής εκμετάλλευσης με άλλους επιστημονικούς και βιομηχανικούς κλάδους αλλά και τον ειδικό τουρισμό και την πλήρη ανάδειξη του πολιτισμικού τους θησαυρού, με αποτέλεσμα να κάνουν θαύματα με βαθειά κοινωνική απήχηση, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων.
Όλες οι χώρες της Ευρώπη κάνουν πολλά και καινούργια πράγματα προκειμένου να ξεφύγουν από το μοντέλο της επιδοτούμενης, κομματικά εξαρτημένης και εμπορικά υποτελούς γεωργικής απασχόλησης. Και όλες έχουν σοβαρά επιτεύγματα να επιδείξουν.
Σας αφήνω στις, είμαι σίγουρος, μελαγχολικές σκέψεις που κάνετε όταν συγκρίνετε με τα δικά μας, αντιγράφοντας μια παράγραφο από ειδική μελέτη του Δρ. Μιχάλη Καθαράκη.
«Μελετώντας τα πιο καινοτόμα εκπαιδευτικά συστήματα της Ευρώπης, ανακαλύπτουμε πώς η Γαλλία μετατρέπει τα αγροκτήματά της σε ζωντανά εργαστήρια βιοτεχνολογίας, πώς η Ολλανδία εκπαιδεύει γεωργούς-επιστή μονες σε κάθετες καλλιέργειες, και πώς η Δανία πρωτοπορεί στη σύζευξη αγροτικής παραγωγής και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Κάθε χώρα προσφέρει ένα μοναδικό παράδειγμα μετασχηματισμού της αγροτικής εκπαίδευσης σε καταλύτη καινοτομίας».
