Το «βαθύ κράτος» και το «βαθύ κόμμα»

Λογικό θα ήταν, μετά την πτώχευση του 2009-2010, τον διεθνή έλεγχο, τον διασυρμό, τα μνημόνια και τους διεθνείς υπαλλήλους, που είχαν υποκαταστήσει την κυβέρνηση, να προχωρήσουμε σε μια βασανιστική αυτοκριτική για να απαντηθεί το κεντρικό ερώτημα, πώς και γιατί βρεθήκαμε σε αυτό το κατάντημα. Πώς και γιατί δεν θα επαναληφθούν τα όσα τραγικά έζησε η ελληνική κοινωνία για πάνω από δέκα χρόνια. Αν και πόσο έχουν αλλάξει στον πυρήνα τους οι συνθήκες που οδήγησαν στην καταστροφή. Και αν στον πυρήνα αυτόν δεν έχουν μείνει όλα όπως ήταν πάντα ή αν έχουμε γυρίσει οριστικά σελίδα.

Πράγματι έχουν αλλάξει πολλά στον τόπο μας. Εχουν αλλάξει οι εργασιακές σχέσεις, οι καταναλωτικές συνήθειες, η καθημερινότητα, οι περισσότερες από τις μεταπολεμικές σταθερές της ελληνικής κοινωνίας. Με ταχύτατους ρυθμούς όλα αλλάζουν. Αλλά μήπως, κατά βάθος, μένει ο πυρήνας του κακού όπως ήταν πάντα; Οπως είναι εδώ και δεκάδες χρόνια παρά τις διάφορες κατά καιρούς «αλλαγές»;

Ας μην ξεχνάμε:

Με κύριο σύνθημα την «Αλλαγή» δέσποσε στη δεκαετία του 1980 ο Ανδρέας Παπανδρέου. Και άλλαξε πολλά πράγματα. Αλλά πόσο έγινε πραγματική αλλαγή στον τόπο;

Με κύριο σύνθημα τον «εκσυγχρονισμό» κέρδισε ο Κώστας Σημίτης δύο εκλογικές αναμετρήσεις. Αλλά τι απέμεινε από αυτόν τον εκσυγχρονισμό;
Με κύριο σύνθημα την «επανίδρυση» του κράτους κέρδισε δύο εκλογές και ο Κώστας Καραμανλής. Πού κρύφτηκε αυτή η επανίδρυση, που κανείς δεν μπόρεσε να δει;

«Νέα Εποχή» και «Νέα Ελλάδα» ήταν τα συνθήματα του Αντώνη Σαμαρά.

Πράγματι επιφανειακά άλλαξαν πολλά τα τελευταία 50 χρόνια. Αλλά ο πυρήνας έμεινε αυτός που ήταν. Το πολιτικό σύστημα έμεινε το ίδιο. Πρόσωπα αλλάζουν αλλά είναι ίδιας λογικής, με ίδιες ιδέες, και ίδιες πρακτικές. Ιδιο είναι και το πολιτικό οικοδόμημα πάνω στα ίδια σαθρά θεμέλια.

Στο δίπολο «μνημόνιο ή αντιμνημόνιο» κινήθηκαν στα χρόνια της κρίσης οι πολιτικές εξελίξεις. Στο δίπολο «ήλιος ή σκοτάδι» είχαν κινηθεί στα χρόνια του ΠΑΣΟΚ. Στο δίπολο «Μητσοτάκης ή χάος» κινούνται τώρα.

Το ίδιο αφήγημα έχει ακουστεί με τις διάφορες παραλλαγές του δεκάδες φορές έως σήμερα. Αλλάζουν απλώς οι τίτλοι και τα πρόσωπα, αλλά το ουσιαστικό πρόβλημα παραμένει. Γιατί ποτέ έως τώρα δεν άλλαξε το θεμελιακά κυριότερο: η γενικότερη αντίληψη και πρακτική ενός κομματικού συστήματος που όταν βρεθεί στην εξουσία προσπαθεί με νύχια και με δόντια να διατηρηθεί εκεί. Με κάθε μέσο, θεμιτό ή αθέμιτο. Στηριζόμενο στα πελατειακά του δίκτυα και τις διεφθαρμένες διασυνδέσεις τους στο κράτος και την κοινωνία.

Εχουμε συνηθίσει να επιρρίπτουμε όλα τα δεινά στο «βαθύ κράτος». Αλλά πίσω και πάνω από το «βαθύ κράτος» βρίσκεται το «βαθύ κόμμα». Το «βαθύ κόμμα» είναι που το συντηρεί, το προστατεύει και το αξιοποιεί προς όφελός του, ως κύριο ψηφοθηρικό μηχανισμό. Και μαζί «βαθύ κράτος» και «βαθύ κόμμα» συμμετέχουν σε διάφορα σκάνδαλα τύπου ΟΠΕΚΕΠΕ.