Εγκαίνια έκθεσης ‘ΜΝΗΜΕΣ ΓΑΙΑΣ: ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΠΑΡΚΑ UNESCO ΕΛΛΑΔΑΣ – ΚΥΠΡΟΥ’ στο Αριστοτέλειο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στη Θεσσαλονίκη

ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΠΑΡΚΑ UNESCO (UNESCO Global Geoparks) χαρακτηρίζονται περιοχές που διαθέτουν γεωλογικά μνημεία παγκόσμιας αξίας και διαχειρίζονται, προβάλλουν και αξιοποιούν τα στοιχεία της φυσικής και πολιτιστικής τους κληρονομιάς ως σημαντικούς πόρους για τη βιώσιμη ανάπτυξη μέσω του αειφόρου τουρισμού. Ταυτόχρονα αποτελούν περιοχές ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των πολιτών για την κατανόηση των γεωφυσικών διεργασιών και την αντιμετώπιση των επιπτώσεων των φυσικών κινδύνων και της κλιματικής αλλαγής.

Τα ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΠΑΡΚΑ UNESCO αποτελούν την τρίτη κατηγορία τοποθεσιών που απολαμβάνουν αναγνώρισης από την UNESCO, μετά από τα Μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς και τα Αποθέματα της Βιόσφαιρας.

Μέχρι σήμερα έχουν ενταχθεί στο πρόγραμμα ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΓΕΩΠΑΡΚΑ UNESCO 169 περιοχές από 44 χώρες.

Στην Ελλάδα έχουν αναγνωριστεί έξι περιοχές, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν και να προβληθούν διεθνώς ως περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και μπορούν να αποτελέσουν προορισμούς εναλλακτικού τουρισμού και βιώσιμης ανάπτυξης. Οι περιοχές αυτές είναι:

1. Η Νήσος Λέσβος, η οποία διαθέτει το Απολιθωμένο Δάσος, ένα απολιθωμένο δασικό οικοσύστημα, εξαίρετο δείγμα της βιοποικιλότητας της Ελλάδας κατά το Μειόκαινο (πριν 20 εκατ. χρόνια) και εντυπωσιακές ηφαιστειογενείς δομές, σχηματισμούς και τοπία. Φορέας λειτουργίας είναι το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Απολιθωμένου Δάσους Λέσβου.
2. Η περιοχή του Ψηλορείτη στην Κρήτη, εξαίρετο δείγμα της παραμόρφωσης των πετρωμάτων και ανύψωσης της Κρήτης εξαιτίας της υποβύθισης της αφρικανικής λιθοσφαιρικής πλάκας κάτω από την ευρασιατική λιθοσφαιρική πλάκα, και διαθέτει εντυπωσιακά σπήλαια και σπηλαιοβάραθρα.
3. Η περιοχή του Εθνικού Πάρκου Χελμού-Βουραϊκού, σημαντικό παράδειγμα της συνεχούς ανύψωσης της βόρειας Πελοποννήσου με τη δημιουργία του φαραγγιού του Βουραϊκού, των κροκαλοπαγών σχηματισμών του Μεγάλου Σπηλαίου, του Σπηλαίου των Λιμνών και των πηγών της Στυγός.
4. Η περιοχή του Εθνικού Δρυμού Βίκου – Αώου, με τα εντυπωσιακά Αλπικά τοπία της Τύμφης, τους Πύργους της Αστράκας και τα εντυπωσιακά φαράγγια του Βίκου και του Αώου.
5. Η περιοχή της Σητείας, με τις επάλληλες ανυψωμένες παλαιο-ακτές, τα σπήλαια και τα φαράγγια που τεκμηριώνουν την ανύψωση της Κρήτης και τα σπουδαία παλαιοντολογικά ευρήματα και ειδικότερα Δεινοθηρίων και Ιπποπόταμων.
6. Η περιοχή Γρεβενών – Κοζάνης, με σημαντικές τοποθεσίες που δείχνουν τη γέννηση της Ευρώπης και του ωκεανού της Τηθύος, τα παλαιότερα πετρώματα της Ελλάδας, με σπουδαία παλαιοντολογικά ευρήματα όπως σπάνιους μαστόδοντες αλλά και μοναδικού φυσικού κάλλους και ενδιαφέροντος περιοχές όπως τα Μπουχάρια.

Στην Κύπρο έχει αναγνωριστεί:

1. η περιοχή του Τροόδους, η οποία αποτελεί πρότυπο για την κατανόηση της γέννησης και εξέλιξης των ωκεανών, με το πιο πλήρες και καλύτερα διατηρημένο κομμάτι παλαιού ωκεάνιου φλοιού πάνω στη γη αλλά και σημαντικά μεταλλεία και μοναδικό φυσικό περιβάλλον.

Η αναγνώριση από την UNESCO αυτών των περιοχών καταδεικνύει τον πλούτο των γεωλογικών μνημείων της Ελλάδας καθώς και την ιδιαίτερη αξία της γεωλογικής, φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς των Ελληνικών Γεωπάρκων διεθνώς.

Ταυτόχρονα αναδεικνύει τις ευκαιρίες και δυνατότητες που ανοίγονται μέσω της προβολής και της ορθολογικής τους διαχείρισης για την ανάδειξή τους σε τουριστικούς προορισμούς με την προσέλκυση τουρισμού ποιότητας και τη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη.

H Ελληνική φύση, τα Ελληνικά τοπία και τα Γεωλογικά μνημεία, τεκμήρια της γεωιστορικής εξέλιξης του Ελληνικού χώρου μέσα από τις δράσεις ερμηνείας, ανάδειξης και προβολής που υλοποιούν οι φορείς διαχείρισης των Ελληνικών Γεωπάρκων, κεντρίζουν το ενδιαφέρον των επισκεπτών και προσκαλούν σε ενδιαφέρουσες και γοητευτικές αποδράσεις εξερεύνησης, τέρψης και αναψυχής.

Στο  Πρόγραμμα  UNESCO Global Geoparks, η χώρα μας διαθέτει σημαντικό ρόλο σε παγκόσμιο επίπεδο. Έλληνες επιστήμονες έχουν εκλεγεί στην ηγεσία του Παγκόσμιου Δικτύου Γεωπάρκων (Καθηγητής Νικόλαος Ζούρος – Πανεπιστήμιο Αιγαίου) και του Ευρωπαϊκού Δικτύου Γεωπάρκων (Δρ. Χ. Φασουλάς – Πανεπιστήμιο Κρήτης).

Ενδεικτική είναι επίσης η διοργάνωση από την UNESCO στη Λέσβο κάθε χρόνο του Διεθνούς Θερινού Προγράμματος Κατάρτισης Γεωπάρκων, με συμμετοχές εκπροσώπων Γεωπάρκων από όλο τον κόσμο, το οποίο αποτελεί την κορυφαία δράση κατάρτισης στελεχών Γεωπάρκων διεθνώς.

Η ένταξη περιοχών στο Πρόγραμμα  UNESCO Global Geoparks, γίνεται μετά από την επιτυχή αξιολόγηση του φακέλου υποψηφιότητας από το Διεθνές Συμβούλιο του Προγράμματος UNESCO Global Geoparks και μετά από επιτόπια επίσκεψη και εξακρίβωση από διεθνή επιτροπή αξιολογητών και έχει διάρκεια 4 έτη. Μετά την παρέλευση 4 ετών από την ένταξη ακολουθεί επαναξιολόγηση, η οποία εστιάζει στην διαπίστωση της προόδου που συντελέστηκε στην επίτευξη των στόχων της διαχείρισης της περιοχής ως Παγκόσμιο Γεωπάρκο UNESCO μέσω μετρήσιμων αποτελεσμάτων,  ακολουθώντας την ίδια διαδικασία.