Στόχος, πέρα από τη χρησιμότητά τους για τη θωράκιση της χώρας, τα νέα αμυντικά συστήματα να λειτουργούν ως εργαλείο αμυντικής διπλωματίας και ως μοχλός ανάπτυξης τεχνογνωσίας. Με βάση αυτή τη φιλοσοφία μόνο τυχαία δεν είναι η γαλλική και ισραηλινή προέλευση πολλών από τα οπλικά συστήματα νέας γενιάς.
Οσον αφορά τη Γαλλία, το δόγμα «Ελλάς – Γαλλία – Συμμαχία», όπως αποδείχθηκε με την πρόσφατη επίσκεψη του Γάλλου προέδρου Εμανουέλ Μακρόν στην Αθήνα και τις συναντήσεις του με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, έχει εφαρμογή και σε σημαντικά εξοπλιστικά προγράμματα της χώρας μας. Την ίδια στιγμή, η Ελλάδα οικοδομεί ήδη την επόμενη μέρα στην άμυνά της σε σημαντικό βαθμό πάνω σε ισραηλινά συστήματα, χάρη στις διακρατικές συμφωνίες με το Τελ Αβίβ.
Το Παρίσι
Συγκεκριμένα, όσον αφορά τα σύγχρονα συστήματα γαλλικής προέλευσης, η Ελλάδα διαθέτει ήδη 24 μαχητικά αεροσκάφη Rafale όπως και μία υπερσύγχρονη φρεγάτα FDI, τον «Κίμωνα», ενώ ετοιμάζεται να υποδεχθεί άλλη μία εντός του 2026 και άλλες δύο στη συνέχεια (το 2027 και μέχρι τα τέλη του 2028).
Παράλληλα, συζητά με το Παρίσι για τη συνεργασία σε σημαντικά projects, όπως για τις δορυφορικές επικοινωνίες, αλλά και για την από κοινού αξιοποίηση αμυντικών προγραμμάτων στο πλαίσιο του SAFE 2, με έμφαση στην καινοτομία. Η Αθήνα βλέπει επίσης με ενδιαφέρον το γαλλικό πρόγραμμα αεροσκάφους έκτης γενιάς FCAS, ιδίως αν συμμετάσχει ως συμπαραγωγός χώρα.
Το Τελ Αβίβ
Σχετικά με τα ισραηλινής προέλευσης συστήματα, η Ελλάδα έχει ήδη προμηθευτεί το πυραυλικό σύστημα Spike NLOS, ενώ προχωρά με τη «βούλα» της Βουλής και του ΚΥΣΕΑ στην προμήθεια του πολλαπλού εκτοξευτή ρουκετών της Elbit Systems, PULS, o οποίος επιτρέπει πλήγματα ακριβείας σε αποστάσεις έως 330 χιλιομέτρων.
Από το Ισραήλ προέρχονται και τα αμυντικά συστήματα της «Ασπίδας του Αχιλλέα». Πρόκειται για μια ολιστική προσέγγιση με τη δημιουργία ενός «θόλου» πέντε επιπέδων για την αντιμετώπιση αεροπορικών επιθέσεων, βαλλιστικών πυραύλων, drones, πληγμάτων από την επιφάνεια της θάλασσας αλλά και από υποβρύχια.
Με τα νέα πυραυλικά συστήματα επιτυγχάνεται σημαντική αύξηση του βεληνεκούς και δυνατότητα προσβολής στόχων σε στρατηγικό βάθος με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ενίσχυση των αποτρεπτικών δυνατοτήτων της χώρας μας. Προβλέπεται επίσης η διασύνδεση όλων των οπλικών συστημάτων, πλατφορμών και αισθητήρων μέσω ενός ενιαίου συστήματος διοίκησης και ελέγχου, το οποίο θα αξιοποιεί τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης.
Σταθεροί δίαυλοι
Πέρα όμως από την ειδική περίπτωση των ΗΠΑ, είναι προφανές ότι τα οπλικά συστήματα τα οποία προέρχονται από τη Γαλλία και το Ισραήλ έχουν ταυτόχρονα το αποτύπωμα που επιθυμεί η Αθήνα. Οχι μόνο λόγω της εγνωσμένης ισχύος την οποία προσδίδουν στις ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις τα συγκεκριμένα συστήματα, αλλά και γιατί η Ελλάδα έχει οικοδομήσει διπλωματικά και αμυντικά σταθερούς διαύλους επικοινωνίας με το Παρίσι και το Τελ Αβίβ.
Ανεξάρτητα από τις μεταξύ τους διαφορετικές προσεγγίσεις που όντως υπάρχουν και είναι σημαντικές στα θέματα της Μέσης Ανατολής, γεγονός είναι ότι οι δύο χώρες μοιράζονται με την Αθήνα μια κοινή στάση για την αποτροπή της γιγάντωσης των αναθεωρητικών σχεδίων της Τουρκίας στην περιοχή.
Τεχνολογία
Επιλογή, όμως, της ελληνικής κυβέρνησης και της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου Εθνικής Αμυνας είναι τα νέα οπλικά συστήματα να λειτουργούν επίσης ως μοχλός ανάπτυξης τεχνολογίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.
Σημαντικό ρόλο παίζει το γεγονός ότι πρόκειται για χώρες «ανοιχτές» στη μεταφορά τεχνογνωσίας στην Ελλάδα και στην πρόσβαση στον πηγαίο κώδικα των οπλικών συστημάτων, όπως και στην κατά το δυνατόν μεγαλύτερη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας, η οποία μάλιστα είναι προσδιορισμένη από τον αρμόδιο υπουργό Νίκο Δένδια στο 25%. Μάλιστα, παρά τα όσα λέγονται, το 25% ισχύει απολύτως και για την «Ασπίδα του Αχιλλέα».
Το νέο δόγμα και οι δύο προϋποθέσεις
Στην πράξη διαμορφώνεται ένα συγκεκριμένο δόγμα για τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχουν οι «ιδανικοί» αμυντικοί εξοπλισμοί:
- Να προέρχονται από χώρες που χρησιμοποιούν τα ίδια ακριβώς οπλικά συστήματα για τη δική τους άμυνα, με τη σημασία που αυτό έχει σε ζητήματα συνεχούς υποστήριξης και καλής λειτουργίας.
- Να μην προσφέρονται τα συγκεκριμένα οπλικά συστήματα και στην Τουρκία.
Το τελευταίο δεν είναι… γινάτι της ελληνικής πλευράς ή μόνο ζήτημα αρχής, αλλά στοιχειώδης όρος ασφάλειας στην ανάπτυξη τεχνολογίας, την οποία όπως είναι ευνόητο η Αθήνα δεν επιθυμεί να «μοιράζεται» με τη γείτονα χώρα.
Να σημειωθεί επίσης ότι η Ελλάδα είχε ζητήσει σε περιόδους κρίσης με την Τουρκία, με επιστολή του τότε υπουργού Εξωτερικών Νίκου Δένδια στους ομολόγους του από Γερμανία, Ισπανία και Ιταλία, να σταματήσουν να παρέχουν νέα οπλικά συστήματα στην Αγκυρα. Ορος που τέθηκε άλλωστε από την ελληνική κυβέρνηση και τον υπουργό Εξωτερικών Γιώργο Γεραπετρίτη και σχετικά με το πρόγραμμα SAFE.
Τα F-35 και τα αναβαθμισμένα F-16
Σε εξέλιξη βρίσκεται η κατασκευή 20 F-35 (πάνω) και η αναβάθμιση των F-16 Block 52 σε Viper (κάτω)
Η προμήθεια οπλικών συστημάτων από τη Γαλλία και το Ισραήλ δεν σημαίνει ότι αποκλείονται προκαταβολικά άλλες χώρες. Οι ΗΠΑ άλλωστε είναι αυτονόητο ότι θα συνεχίσουν να είναι μία από τις κύριες προμηθεύτριες χώρες των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων, είτε μέσω της διάθεσης πλεονάζοντος υλικού είτε μέσω συμφωνιών για νέα οπλικά συστήματα.
Ουδείς παραγνωρίζει άλλωστε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη δύο εμβληματικά προγράμματα της Πολεμικής Αεροπορίας για την αναβάθμιση των F-16 Block 52 σε Viper και την κατασκευή 20 F-35 για την Ελλάδα, ενώ πρόκειται να ξεκινήσει και το πρόγραμμα αναβάθμισης 38 F-16 Block 50.
Με την ολοκλήρωσή του η Ελλάδα θα διαθέτει συνολικά 120 «οχιές» και θα έχει έναν από τους πιο ισχυρούς αεροπορικούς στόλους στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο. Την ίδια ώρα, τα αντίστοιχα προγράμματα της Τουρκίας, παρά τις δηλώσεις και τις κατά καιρούς διακηρύξεις, παραμένουν στην πράξη «παγωμένα».
Τα προβλήματα με τους γερμανικούς εξοπλισμούς
Οσον αφορά το σήμερα, είναι προφανές ότι το Παρίσι και το Τελ Αβιβ πληρούν και τα δύο άτυπα, αλλά εφαρμοζόμενα de facto κριτήρια. Αντιθέτως, τα πράγματα γίνονται περισσότερο περίπλοκα για τους γερμανικούς εξοπλισμούς. Ουδείς αμφιβάλλει βεβαίως ότι η Γερμανία διαθέτει μεγάλες δυνατότητες στην αμυντική βιομηχανία τις οποίες αναμένεται να αναπτύξει περαιτέρω μετά τη «στροφή» που έχει κάνει στον τομέα της Αμυνας.
Εφόσον επιθυμεί όμως να επιστρέψει για τα καλά στα ελληνικά εξοπλιστικά προγράμματα, αυτό θα πρέπει να γίνει για συστήματα που προορίζονται ακριβώς τα ίδια και για τον γερμανικό στρατό. Θα πρέπει επίσης να πείσει την Αθήνα ότι δεν θα προμηθεύσει τα συστήματα αυτά και στην Αγκυρα και ότι είναι διαθέσιμη για την παροχή τεχνογνωσίας.
Το παρελθόν
Μπορεί στο παρελθόν ουδείς να εξέταζε ιδιαίτερα αν χρησιμοποιείται ακριβώς ο ίδιος τύπος φρεγατών ΜΕΚΟ π.χ. και από το γερμανικό πολεμικό ναυτικό ή αν τα υποβρύχια 214 προσφέρθηκαν και στην Τουρκία, σήμερα όμως τέτοιες «λεπτομέρειες» μετράνε. Οπως μετράνε οι δικαστικές περιπέτειες του παρελθόντος μεταξύ Ελληνικού Δημοσίου και γερμανικών εταιριών για τα εξοπλιστικά προγράμματα.
Την εξοπλιστική συνεργασία με το Βερολίνο δυσχεραίνουν και άλλες ιστορίες του παρελθόντος, όπως το γεγονός ότι φέρεται να «τορπιλίσθηκε» από το Βερολίνο στα χρόνια της κρίσης, η υλοποίηση της προγενέστερης συμφωνίας Καραμανλή – Σαρκοζί (2008) για τη ναυπήγηση έξι γαλλικών φρεγατών FREMM και τεσσάρων επίσης γαλλικών αεροσκαφών ναυτικής συνεργασίας Breguet Atlantique.
Ο λόγος υποτίθεται ότι ήταν δημοσιονομικός και ότι η Ελλάδα δεν έπρεπε να επιβαρυνθεί με νέες αμυντικές δαπάνες. Ομως οι καχύποπτοι είδαν πίσω από την παρέμβαση την προσπάθεια γερμανικής εταιρίας να μην ενισχυθούν οι ανταγωνιστές της από τη Γαλλία.
