Σάββατο 28.05.2022

Γιατί οι αγορές φοβούνται παγκόσμια οικονομική κρίση

Tην Πέμπτη, ο Διοικητής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ Τζερόμ Πάουελ αύξησε τα επιτόκια κατά μισή ποσοστιαία μονάδα στο 1%. Η κίνηση αποδείχθηκε απαραίτητη για την καταπολέμηση του πληθωρισμού, ο οποίος αυξήθηκε στο 8,5% στις ΗΠΑ το Μάρτιο, ο οποίος δεν ήταν τόσο υψηλός από το 1981. Την προηγούμενη ημέρα, ο επενδυτής Πώλ Τούντωρ, δήλωσε ίσως καθ’ υπερβολή, ότι δεν μπορεί να θυμηθεί χειρότερη εποχή για τις χρηματοπιστωτικές αγορές: «Δεν θα ήθελες να έχεις μετοχές ή ομόλογα».

Το φάσμα μιας παγκόσμιας κρίσης είναι ισχυρότερο από ποτέ, αν και μέχρι σήμερα εξορκίζεται από τις καθησυχαστικές επίσημες δηλώσεις κυβερνήσεων και κεντρικών τραπεζών. Αλλά η στιγμή που ζούμε έχει εξαιρετικά χαρακτηριστικά, τα οποία το καθιστούν πολύ επικίνδυνο.

Συνήθως η Fed αυξάνει τα επιτόκια όταν η αμερικανική οικονομία είναι σε εξαιρετική «υγεία» και διατρέχει τον κίνδυνο «υπερθέρμανσης». Για να παραμείνουμε σε αυτή την εκατονταετία, αυτό συνέβη μεταξύ 2004 και 2006 και μεταξύ του τέλους του 2015 και των αρχών του 2019. Η ύφεση του ΑΕΠ των ΗΠΑ σημειώθηκε το 2008 και το 2020, αντίστοιχα, δηλαδή ο αυστηρότερος νομισματικός κύκλος έληξε. Στη δεύτερη περίπτωση, λοιπόν, η πτώση του ΑΕΠ προκλήθηκε από ένα μη οικονομικό και απρόβλεπτο γεγονός: την πανδημία. Ποιος ξέρει αν η ύφεση θα ερχόταν, και ενδεχομένως πότε, χωρίς αυτήν!

Σύσφιξη νομισματικής πολιτικής

Αυτή τη φορά, συμβαίνει ένα ασυνήθιστο γεγονός. Το ΑΕΠ των ΗΠΑ συρρικνώθηκε το πρώτο τρίμηνο του έτους κατά 1,4% σε σύγκριση με το προηγούμενο τρίμηνο, ακόμη και πριν η Fed αρχίσει τη σύσφιξη των επιτοκίων. Ουσιαστικά, ο Πάουελ σφίγγει τις νομισματικές συνθήκες, ενώ η αμερικανική οικονομία ήδη σηματοδοτεί κόπωση. Δεν μπορεί να κάνει διαφορετικά, καθώς κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο της σταθερότητας των τιμών.

Η ΕΚΤ βρίσκεται σε ακόμα χειρότερη θέση: Εξακολουθεί να υιοθετεί αρνητικά επιτόκια και συνεχίζει να αγοράζει ομόλογα, δηλαδή να διοχετεύει ρευστότητα στις αγορές, παρά τον πληθωρισμό στο 7,5% στην Ευρωζώνη. Αναμένεται να αρχίσει να αυξάνει τα ποσοστά εντός του έτους, ωστόσο αυτό πιθανότατα να συμπέσει με τη φάση υποχώρησης του ΑΕΠ στην περιοχή λόγω της αύξησης των τιμών της ενέργειας.

Για τον πρόεδρο του γερμανικού ινστιτούτου Ifo, η ΕΚΤ πρέπει να αυξήσει γρήγορα τα επιτόκια σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ, δεδομένου του υψηλού πληθωρισμού στη ζώνη του ευρώ. «Η αύξηση των επιτοκίων στις Ηνωμένες Πολιτείες οδηγεί σε ανατίμηση του δολαρίου ΗΠΑ έναντι του ευρώ, η οποία αυξάνει την πληθωριστική πίεση στην Ευρώπη», δήλωσε ο επικεφαλής του IFO Κλέμενς Φουέστ στην εφημερίδα Augsburger Allgemeine. «Υπό αυτή την έννοια, υπάρχει κάποια πίεση στην ΕΚΤ να προσαρμοστεί» συμπλήρωσε.

Έχουμε πόλεμο στην ήπειρό μας και έχει καταστροφικές επιπτώσεις στην οικονομία μας. Όταν υπάρχει φόβος για μια παγκόσμια κρίση επομένως, υπάρχουν δύο τρόποι: Είτε οι κεντρικές τράπεζες αγνοούν τον πληθωρισμό για να μην επιδεινώσουν την ύφεση, είτε καταπολεμούν τον πληθωρισμό και αγνοούν τις συνθήκες της οικονομίας.

Παγκόσμια κρίση για δεύτερη φορά σε δύο χρόνια;

Στην πρώτη περίπτωση, κινδυνεύουν να εκραγούν οι τιμές καταναλωτή και να πληγούν τα εισοδήματα των νοικοκυριών σε σημείο που αποδυναμώνουν τη συνολική ζήτηση και την ίδια την παραγωγή. Εν μέρει, συμβαίνει εδώ και μερικούς μήνες. Με αυτό τον τρόπο, η ύφεση θα ερχόταν ούτως ή άλλως.

Στη δεύτερη περίπτωση, ωστόσο, κλείνουν τα μάτια τους στους κινδύνους για την οικονομία και τουλάχιστον επικεντρώνονται στη σταθερότητα των τιμών. Το τελευταίο σενάριο θα κυριαρχούσε ίσως εάν οι κεντρικές τράπεζες συνειδητοποιούσαν ότι η ύφεση είναι αναπόφευκτη. Σε εκείνο το σημείο, θα είχαν πολύ λίγα να χάσουν. Επίσης, για να διατηρήσουν τη φήμη τους, που επηρεάζεται από μήνες αδράνειας, θα καταπολεμήσουν τον πληθωρισμό με περισσότερη πεποίθηση για να απαλλαγούν από μια ισχυρή αιτία της παγκόσμιας κρίσης.

Το γεγονός είναι ότι οι κεντρικές τράπεζες βρίσκονται σε μια άνευ προηγουμένου κατάσταση ή σίγουρα δεν έχουν βιώσει τις τελευταίες δεκαετίες. Συνήθως, κατηγορούνται ότι επενέβησαν αργά στα επιτόκια και προκάλεσαν οικονομική ύφεση λόγω της σκληρότητας της σύσφιξης που ξεκίνησε, στην οποία αναγκάζονται να διορθώσουν στον αγώνα.

Σήμερα, παρεμβαίνουν σε μια παγκόσμια κρίση προ των πυλών, έχοντας αφήσει τον πληθωρισμό να τρέχει για μήνες σχεδόν εφησυχασμένος. Ο κίνδυνος να επέλθει η ύφεση, όσο σύντομος και αν είναι, γίνεται όλο και πιο εμφανής.

Τα χρηματιστήρια «κοκκινίζουν» αποτυπώνοντας τους φόβους: Ο DAX στην Φρανκφούρτη καταγράφει απώλειες 16,5% από τα υψηλά του 2022 ( 16.285 μονάδες), ο S&P καταγράφει απώλειες 15,5% περίπου στα ίδια επίπεδα, ενώ ο Γενικός Δείκτης λόγω του πολύ καλού Απριλίου έκλεισε την εβδομάδα με απώλειες 11% από τα υψηλά των 973,27 μονάδων της 16ης Φεβρουαρίου.

Η επόμενη εβδομάδα θα δείξει το δρόμο για τις διεθνείς και την ελληνική αγορά, καθώς οι δείκτες βρίσκονται σε οριακά διαγραμματικά επίπεδα.

ΡΟΗ ΕΙΔΗΣΕΩΝ