Ο Τραμπ, με το γνωστό φανφαρονικό ύφος, ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ έχουν καταλήξει σε συμφωνία με τη Δανία, η οποία της παρέχει «μόνιμο έλεγχο» της ασφάλειας της Γροιλανδίας «και όλων των άλλων αναγκών». Η ανακοίνωση έρχεται περισσότερο από έναν χρόνο αφότου απείλησε να καταλάβει την αυτοδιοικούμενη αρκτική περιοχή, η οποία αποτελεί μέρος της Δανίας. Αυτές οι απειλές αναστάτωσαν το ΝΑΤΟ, στο οποίο συμμετέχουν η Ουάσιγκτον και η Κοπεγχάγη.
Σύμφωνα με τη Δανία, η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί κατά τη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, την επόμενη εβδομάδα, στη Νέα Υόρκη. Η Κοπεγχάγη έχει τονίσει ότι διατηρεί την κυριαρχία της επί της Γροιλανδίας και ότι αυτή η συμφωνία θα πρέπει ακόμη να επικυρωθεί από τα Κοινοβούλια της Δανίας και της Γροιλανδίας.
Η συμφωνία τι θα μπορούσε να σημαίνει για τις ΗΠΑ και τη Γροιλανδία: Τι περιέχει η συμφωνία;
1 Οι «αντίπαλοι»
Το επίσημο κείμενο δεν έχει ακόμη δημοσιευτεί. Ωστόσο, σύμφωνα με τον Τραμπ, η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ μόνιμο έλεγχο της ασφάλειας της Γροιλανδίας και «όλων των άλλων αναγκών», χωρίς κόστος για τις ΗΠΑ. Η συμφωνία απαγορεύει στους αντιπάλους των ΗΠΑ να εγκαταστήσουν στρατιωτική παρουσία ή να κάνουν «ευαίσθητες επενδύσεις» στη Γροιλανδία χωρίς την έγκριση των ΗΠΑ. Με άλλα λόγια, η συμφωνία θα σημαίνει ότι τα κράτη εκτός ΝΑΤΟ δεν θα μπορούν να εγκαταστήσουν βάσεις στη Γροιλανδία και θα τους απαγορεύεται να «κάνουν επενδύσεις στη Γροιλανδία που θα μπορούσαν να απειλήσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Αυτό σημαίνει ότι η Κίνα και η Ρωσία δεν θα μπορούν να κατασκευάσουν βάσεις ή να στείλουν στρατεύματα στη Γροιλανδία και ότι αυτά τα κράτη θα εμποδιστούν να επενδύσουν «σε ευαίσθητους τομείς». Ωστόσο, είναι απίθανο να είναι μια σημαντική παραχώρηση, επειδή «οι Δανοί και οι Γροιλανδοί δεν επιθύμησαν ποτέ η Ρωσία ή η Κίνα να έχουν βάσεις στη Γροιλανδία». Δεν είναι σαφές αν άλλες χώρες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ομοίως «αντίπαλοι» των ΗΠΑ στο μέλλον, υποβάλλοντάς τες σε αυτούς τους περιορισμούς.
2 Οι σπάνιες γαίες
Ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συμφωνία «Απειρης Ζωής», που σημαίνει «δεν τελειώνει ποτέ». Επίσης ότι η συμφωνία δίνει στις ΗΠΑ το δικαίωμα να κατασκευάσουν περισσότερες στρατιωτικές εγκαταστάσεις στο νησί χωρίς την έγκριση της Γροιλανδίας ή της Δανίας και ότι θα παραμείνει σε ισχύ ακόμη και αν η Γροιλανδία γίνει ανεξάρτητο κράτος στο μέλλον.
Δεν υπήρξε συγκεκριμένη αναφορά σε πιθανά δικαιώματα εξόρυξης των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, η οποία διαθέτει πλούσια κοιτάσματα σπάνιων γαιών, συμπεριλαμβανομένου του ψευδαργύρου, του σιδήρου, του ουρανίου και του γραφίτη, που είναι πιθανό να ενδιαφέρουν τον Τραμπ. Αυτά τα ορυκτά είναι ιδιαίτερα περιζήτητα και χρησιμοποιούνται στην κατασκευή εκατοντάδων τεχνολογικών προϊόντων, από smartphones έως μαχητικά αεροσκάφη. Ωστόσο, ορισμένοι παρατηρητές πιστεύουν ότι αυτό θα μπορούσε να εννοεί ο Τραμπ με την αναφορά του σε «ευαίσθητες επενδύσεις».
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έχει επιδιώξει να επεκτείνει την παγκόσμια πρόσβαση των ΗΠΑ σε σπάνιες γαίες, ειδικά καθώς η Κίνα, παγκόσμιος ηγέτης στις βιομηχανίες τεχνολογίας, Τεχνητής Νοημοσύνης και ανανεώσιμων πηγών ενέργειας με το 60% των γνωστών παγκοσμίως κοιτασμάτων αυτών των ορυκτών στην επικράτειά της, περιορίζει τις εξαγωγές τους.
3 Ασαφείς λεπτομέρειες
Η Γροιλανδία και η Δανία αναγνώρισαν τη συμφωνία την Παρασκευή, αλλά καμία από τις δύο δεν έδωσε συγκεκριμένες και επιμέρους λεπτομέρειες σχετικά με τους όρους της. Είπαν ότι η συμφωνία θα ανακοινωθεί την επόμενη εβδομάδα. Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, δήλωσε ότι «αναγνωρίζει τα συμφέροντα της Γροιλανδίας» και είναι «προς όφελος όλων μας». Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρέντερικσεν, δήλωσε ότι είναι «εξαιρετική για το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη», καθώς «ενισχύει την κοινή μας ασφάλεια στην Αρκτική και την περιοχή του Βορείου Ατλαντικού. Πάντως, οι λεπτομέρειες της συμφωνίας παραμένουν ασαφείς και οι διαθέσιμες πληροφορίες -μέχρι τώρα- θα πρέπει να λαμβάνονται «με επιφύλαξη», καθώς το μεγαλύτερο μέρος τους έχει μέχρι στιγμής προέλθει από την πλευρά των ΗΠΑ.
4 Χωρίς… ιδιοκτησία
Όχι, δεν ανταποκρίνεται στον προηγουμένως δηλωμένο στόχο του Τραμπ για «ιδιοκτησία». Η Φρέντερικσεν δήλωσε ότι η συμφωνία «αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση». Η συμφωνία θα μπορούσε να είναι θετική για τη Γροιλανδία και τη Δανία, καθώς «έχει τη δυνατότητα να τερματίσει την κρίση» που προκλήθηκε από την επιμονή του Τραμπ να αποκτήσει τη Γροιλανδία πέρυσι, χωρίς να θυσιάσει την κυριαρχία. Οι προηγούμενες απειλές του Τραμπ να καταλάβει τον έλεγχο της Γροιλανδίας αντιμετωπίστηκαν με έντονη αντίσταση στο νησί των 56.000 κατοίκων. Μια δημοσκόπηση του Ιανουαρίου 2025 διαπίστωσε ότι το 85% των Γροιλανδών αντιτάχθηκε στην ένταξη στις ΗΠΑ.
5 Στρατιωτικές βάσεις
Ποια στρατιωτικά δικαιώματα έχουν ήδη οι ΗΠΑ στη Γροιλανδία; Σύμφωνα με μια συνθήκη του 1951, οι ΗΠΑ έχουν ευρέα δικαιώματα πτήσεων και βάσεων στο νησί. Εκτός από το ότι δίνει στις ΗΠΑ το δικαίωμα να κατασκευάζουν βάσεις και να διατηρούν προσωπικό, η συνθήκη ορίζει επίσης ότι οι ΗΠΑ μπορούν να «ελέγχουν τις προσγειώσεις, τις απογειώσεις, τις αγκυροβόλια, τις προσδέσεις, τις κινήσεις και τη λειτουργία πλοίων, αεροσκαφών και σκαφών που μεταφέρονται μέσω υδάτων».
Στο πλαίσιο της συνθήκης, οι ΗΠΑ λειτουργούν επί του παρόντος μια βάση Διαστημικής Δύναμης (Space Command) σε ένα απομακρυσμένο μέρος της βορειοδυτικής Γροιλανδίας – τη Διαστημική Βάση Πιτουφίκ. Εχουν πάνω από 100 άτομα προσωπικό που σταθμεύει εκεί.
+1
Τι θα άλλαζε στην πραγματικότητα βάσει αυτής της νέας συμφωνίας; Αυτό μένει σε μεγάλο βαθμό να φανεί. Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα αρχίσουν «άμεσα» να αναπτύσσουν μια μεγάλη στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία. Ωστόσο, οι ΗΠΑ είχαν ήδη το δικαίωμα να κατασκευάζουν βάσεις και να στέλνουν προσωπικό εκεί βάσει της συνθήκης του 1951.
Πάντως, η συμφωνία εξουδετερώνει ίσως μία από τις πιο σοβαρές πηγές εσωτερικής έντασης στους κόλπους του ΝΑΤΟ. Ενώ ο Τραμπ «υποχώρησε και συμβιβάστηκε με λιγότερα» από όσα επιδίωκε σε σχέση με τη Γροιλανδία, παρ’όλα αυτά «πήρε σχεδόν όλα όσα ήθελε, εκτός από την επίσημη προσάρτηση».
